บทนำ

คำพิพากษาศาลฎีกานี้มีเนื้อหาเกี่ยวข้องกับสิทธิของภริยาในการฟ้องเรียกค่าทดแทนจากหญิงอื่น ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1523 วรรคสอง โดยไม่ต้องฟ้องหย่าสามีร่วมด้วย ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าการใช้สิทธิดังกล่าวต้องมีพฤติการณ์ที่หญิงอื่นแสดงตนโดยเปิดเผยว่ามีความสัมพันธ์กับสามีในทำนองชู้สาว ซึ่งหากโจทก์ไม่สามารถบรรยายและพิสูจน์ข้อเท็จจริงดังกล่าวได้ ย่อมไม่มีสิทธิได้รับค่าทดแทน

ข้อเท็จจริงของคดี

•โจทก์ฟ้องจำเลย เรียกค่าทดแทน 800,000 บาท พร้อมดอกเบี้ย และขอให้หยุดการกระทำชู้สาวกับสามีโจทก์

•โจทก์อ้างว่าสามีคบหากับจำเลยในลักษณะชู้สาว มีการพบปะและร่วมประเวณีหลายครั้ง พร้อมมีภาพถ่ายและวิดีโอเป็นหลักฐาน

•ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยจ่ายค่าทดแทน 300,000 บาท พร้อมดอกเบี้ย

•ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษกลับคำพิพากษา ยกฟ้อง เนื่องจากไม่ปรากฏว่าจำเลยแสดงตนโดยเปิดเผยว่ามีความสัมพันธ์กับสามีโจทก์

•โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาเห็นพ้องกับศาลอุทธรณ์ ยืนยกฟ้อง

ประเด็นสำคัญที่สุดของคดีนี้อาศัยกฎหมายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1523 วรรคสอง ซึ่งบัญญัติถึงสิทธิของสามีหรือภริยาในการเรียกค่าทดแทนจากบุคคลที่ล่วงเกินคู่สมรสในทำนองชู้สาว โดยเฉพาะในส่วนที่ภริยาจะเรียกค่าทดแทนจากหญิงอื่นได้ต่อเมื่อหญิงนั้น “แสดงตนโดยเปิดเผย” ว่ามีความสัมพันธ์ในทำนองชู้สาวกับสามี

ต่อไปนี้คือ 5 คำสำคัญ (Key Words) ที่เป็นแก่นของคดีนี้ พร้อมคำอธิบายสั้น ๆ

1. มาตรา 1523 วรรคสอง

เป็นบทบัญญัติหลักที่ใช้ในการวินิจฉัยคดี กำหนดเงื่อนไขว่าภริยาจะเรียกค่าทดแทนจากหญิงอื่นได้เฉพาะเมื่อหญิงนั้นแสดงตนโดยเปิดเผยว่ามีความสัมพันธ์กับสามีในทำนองชู้สาว

2. แสดงตนโดยเปิดเผย

เป็นองค์ประกอบสำคัญที่สุดของคดี ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าหากไม่มีพฤติการณ์ที่หญิงอื่นแสดงตนต่อสาธารณะ เช่น อยู่ร่วมกันฉันสามีภริยา หรือประกาศความสัมพันธ์ ย่อมไม่เข้าองค์ประกอบตามมาตรา 1523

3. สิทธิเรียกค่าทดแทน

หมายถึงสิทธิของภริยาที่จะฟ้องหญิงอื่นเพื่อชดเชยความเสียหายทางชื่อเสียงและศักดิ์ศรี แต่สิทธินี้จะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อมีการแสดงตนโดยเปิดเผยของหญิงอื่นเท่านั้น

4. ความสัมพันธ์ชู้สาว

เป็นข้อเท็จจริงพื้นฐานของคดี แต่เพียงการมีความสัมพันธ์ชู้สาวลับ ๆ ยังไม่เพียงพอ ต้องมีพฤติการณ์ที่เผยแพร่หรือเปิดเผยต่อบุคคลภายนอกจึงจะฟ้องเรียกค่าทดแทนได้

5. การบรรยายฟ้องไม่ครบองค์ประกอบ

โจทก์ในคดีนี้ไม่ได้บรรยายหรือพิสูจน์ข้อเท็จจริงว่าจำเลยหญิงแสดงตนโดยเปิดเผยอย่างไร ศาลฎีกาจึงเห็นว่าฟ้องขาดองค์ประกอบตามมาตรา 1523 และภริยาไม่มีสิทธิได้รับค่าทดแทน

สรุปแล้ว คดีนี้ชี้ให้เห็นว่า “สิทธิเรียกค่าทดแทนจากหญิงอื่นต้องอาศัยการพิสูจน์การแสดงตนโดยเปิดเผยถึงความสัมพันธ์ชู้สาว” มิใช่เพียงการมีความสัมพันธ์ลับ ๆ ซึ่งถือเป็นแก่นหลักทางกฎหมายของคดีนี้

คำวินิจฉัยของศาลฎีกา

ศาลฎีกาอ้างอิง ป.พ.พ. มาตรา 1523 วรรคสอง ที่กำหนดว่า ภริยาจะเรียกค่าทดแทนจากหญิงอื่นได้ หากหญิงอื่นนั้น "แสดงตนโดยเปิดเผย" ว่ามีความสัมพันธ์กับสามีในทำนองชู้สาว

ในคดีนี้ โจทก์ไม่บรรยายฟ้องว่าจำเลยมีพฤติการณ์ดังกล่าวอย่างไร ซึ่งเป็นประเด็นสำคัญที่ต้องนำสืบเพื่อให้ศาลวินิจฉัย จึงไม่มีสิทธิเรียกค่าทดแทน

ศาลพิพากษายืนตามศาลอุทธรณ์ ยกฟ้อง

การวิเคราะห์ทางกฎหมาย

1.องค์ประกอบการใช้สิทธิตามมาตรา 1523 วรรคสอง

oต้องมีความสัมพันธ์ในทำนองชู้สาว

oต้องมีการ "แสดงตนโดยเปิดเผย" ว่ามีความสัมพันธ์ดังกล่าว

oไม่จำเป็นต้องฟ้องหย่าสามีร่วมด้วย

2.ปัญหาสำคัญของคดีนี้

oโจทก์พิสูจน์เพียงความสัมพันธ์ชู้สาว แต่ไม่สามารถพิสูจน์การแสดงตนโดยเปิดเผยของจำเลย

3.เหตุผลที่ศาลยกฟ้อง

oขาดองค์ประกอบสำคัญตามกฎหมาย

oการพิสูจน์ข้อเท็จจริงไม่ครบถ้วน

IRAC Analysis

Issue (ประเด็นปัญหา)

โจทก์มีสิทธิฟ้องเรียกค่าทดแทนจากจำเลยในฐานะหญิงอื่น โดยไม่ต้องฟ้องหย่าสามีร่วมด้วยหรือไม่ ภายใต้ ป.พ.พ. มาตรา 1523 วรรคสอง

Rule (กฎหมายที่ใช้บังคับ)

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1523 วรรคสอง — ภริยามีสิทธิเรียกค่าทดแทนจากหญิงอื่นได้ หากหญิงนั้นแสดงตนโดยเปิดเผยว่ามีความสัมพันธ์กับสามีในทำนองชู้สาว

Application (การประยุกต์ใช้กฎหมายกับข้อเท็จจริง)

•โจทก์พิสูจน์ว่าจำเลยมีความสัมพันธ์กับสามีโจทก์จริง แต่ไม่ได้บรรยายและพิสูจน์ว่าจำเลยแสดงตนโดยเปิดเผย

•ขาดองค์ประกอบสำคัญ ทำให้ไม่เข้าเงื่อนไขตามมาตรา 1523 วรรคสอง

•ศาลจึงเห็นว่าการฟ้องเรียกค่าทดแทนไม่มีมูล

Conclusion (ข้อสรุป)

โจทก์ไม่มีสิทธิเรียกค่าทดแทน ศาลพิพากษายืนยกฟ้อง

ข้อคิดทางกฎหมาย

•การฟ้องเรียกค่าทดแทนตามมาตรา 1523 วรรคสอง ต้องพิสูจน์ให้ครบทั้งสององค์ประกอบ คือ ความสัมพันธ์ชู้สาว และการแสดงตนโดยเปิดเผย

•ข้อเท็จจริงที่ขาดเพียงองค์ประกอบเดียว อาจทำให้คดีแพ้ได้แม้มีหลักฐานความสัมพันธ์

•คดีนี้เป็นตัวอย่างที่ดีของการร่างคำฟ้องและการเตรียมพยานหลักฐานที่ต้องละเอียดและครบถ้วน

บทสรุปภาษาอังกฤษ 

This Supreme Court Judgment No. 5856/2567 concerns a wife’s right to claim compensation from another woman under Section 1523 paragraph 2 of the Civil and Commercial Code without filing for divorce. The Court ruled that the claim requires proof that the woman “openly presented herself” as having an affair with the husband. Since the plaintiff failed to prove this essential element, the claim was dismissed.

สรุปย่อฎีกา

ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า แม้โจทก์มีหลักฐานว่าสามีมีความสัมพันธ์ชู้สาวกับจำเลย แต่ไม่ได้บรรยายหรือพิสูจน์ว่าจำเลย “แสดงตนโดยเปิดเผย” ว่ามีความสัมพันธ์ดังกล่าว อันเป็นองค์ประกอบสำคัญตาม ป.พ.พ. มาตรา 1523 วรรคสอง จึงไม่มีสิทธิฟ้องเรียกค่าทดแทน พิพากษายืนยกฟ้องตามศาลอุทธรณ์

    ยินดีให้คำปรึกษากฎหมายแชทไลน์

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5856/2567

ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1523 วรรคสอง ซึ่งบัญญัติว่า "สามีจะเรียกค่าทดแทนจากผู้ซึ่งล่วงเกินภริยาไปในทำนองชู้สาวก็ได้และภริยาจะเรียกค่าทดแทนจากหญิงอื่นที่แสดงตนโดยเปิดเผยเพื่อแสดงว่าตนมีความสัมพันธ์กับสามีในทำนองชู้สาวก็ได้" จากบทบัญญัติดังกล่าวแสดงให้เห็นว่า การที่ภริยาเรียกค่าทดแทนจากหญิงอื่นโดยไม่มีเงื่อนไขต้องฟ้องหย่าสามีมาด้วยนั้น ต้องปรากฏพฤติการณ์ด้วยว่าหญิงอื่นนั้นได้แสดงตนโดยเปิดเผยว่ามีความสัมพันธ์กับสามีโจทก์อย่างไร เมื่อโจทก์ไม่ได้บรรยายฟ้องว่าจำเลยมีพฤติการณ์แสดงตนโดยเปิดเผยอย่างไร อันเป็นประเด็นแห่งคดีที่โจทก์จะนำสืบถึงข้อเท็จจริงดังกล่าว โจทก์จึงไม่มีสิทธิได้รับค่าทดแทนตาม ป.พ.พ. มาตรา 1523 วรรคสอง

ฎีกาย่อ

โจทก์ฟ้องเรียกค่าทดแทน 800,000 บาท พร้อมดอกเบี้ย และขอให้จำเลยหยุดความสัมพันธ์เชิงชู้สาวกับสามี โดยอ้างว่าจำเลยมีความสัมพันธ์กับสามีหลายครั้ง มีภาพถ่ายและวิดีโอเป็นหลักฐาน ศาลชั้นต้นเห็นว่าการกระทำดังกล่าวก่อให้เกิดความเสียหาย จึงพิพากษาให้จำเลยชำระค่าทดแทน 300,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยและค่าฤชาธรรมเนียม

จำเลยอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับยกฟ้อง โดยเห็นว่าไม่ปรากฏพฤติการณ์ว่าจำเลยแสดงตนโดยเปิดเผยว่ามีความสัมพันธ์กับสามีโจทก์

ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าประเด็นสำคัญอยู่ที่สิทธิเรียกค่าทดแทนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1523 วรรคสอง ซึ่งกำหนดให้ภริยาจะฟ้องหญิงอื่นได้ต่อเมื่อหญิงนั้น “แสดงตนโดยเปิดเผย” ว่ามีความสัมพันธ์ในทำนองชู้สาว แม้โจทก์จะมีหลักฐานว่าจำเลยมีความสัมพันธ์กับสามีจริง แต่เป็นเพียงความสัมพันธ์ในลักษณะลับ ไม่ปรากฏการแสดงออกต่อบุคคลภายนอก อีกทั้งโจทก์มิได้บรรยายฟ้องถึงพฤติการณ์ดังกล่าว อันเป็นองค์ประกอบสำคัญของสิทธิเรียกค่าทดแทน

ศาลจึงเห็นว่าโจทก์ไม่มีสิทธิฟ้องตามบทกฎหมายดังกล่าว พิพากษายืนตามศาลอุทธรณ์ให้ยกฟ้อง

ฎีกาฉบับเต็ม

โจทก์ฟ้องขอให้บังคับจำเลยชำระค่าทดแทน 800,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 15 ต่อปี นับถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ กับขอให้จำเลยหยุดการกระทำในลักษณะชู้สาวกับสามีโจทก์อีกต่อไป

จำเลยให้การขอให้ยกฟ้อง

ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระค่าทดแทน 300,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับแต่วันที่ 1 เมษายน 2564 ถึงวันที่ 10 เมษายน 2564 และดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 5 ต่อปี นับแต่วันที่ 11 เมษายน 2564 เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ ให้จำเลยใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์ตามทุนทรัพย์ที่โจทก์ชนะคดี คำขออื่นให้ยก

จำเลยอุทธรณ์

ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษแผนกคดีเยาวชนและครอบครัวพิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์ ค่าฤชาธรรมเนียมในศาลชั้นต้นและชั้นอุทธรณ์ให้เป็นพับ

โจทก์ฎีกา โดยได้รับอนุญาตจากศาลฎีกา

ศาลฎีกาแผนกคดีเยาวชนและครอบครัววินิจฉัยว่า คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของโจทก์ว่า โจทก์มีสิทธิฟ้องเรียกค่าทดแทนจากจำเลยหรือไม่ เห็นว่า โจทก์บรรยายฟ้องว่า สามีโจทก์แอบไปคบหากับจำเลยในลักษณะชู้สาวและร่วมประเวณีกันหลายครั้ง โจทก์พบภาพถ่ายในโทรศัพท์ของสามีหลายภาพที่ถ่ายคู่กับจำเลยในสถานที่ต่าง ๆ โจทก์พยายามสืบตามหาสามีกับจำเลยกระทั่งเมื่อวันที่ 16 พฤษภาคม 2563 โจทก์พบว่าสามีโจทก์แอบพาจำเลยไปร่วมหลับนอนอยู่ด้วยกันในลักษณะชู้สาวที่บ้านของสามีโจทก์ซึ่งเคยเปิดเป็นบ้านเช่า โจทก์จึงถ่ายภาพและบันทึกวิดีโอโดยโทรศัพท์เคลื่อนที่ไว้เป็นหลักฐาน การกระทำของจำเลยทำให้โจทก์ได้รับความเสียหายต่อชื่อเสียง อับอายขายหน้า จึงเป็นการใช้สิทธิเรียกค่าทดแทนจากจำเลย ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1523 วรรคสอง ซึ่งบัญญัติว่า "สามีจะเรียกค่าทดแทนจากผู้ซึ่งล่วงเกินภริยาไปในทำนองชู้สาวก็ได้และภริยาจะเรียกค่าทดแทนจากหญิงอื่นที่แสดงตนโดยเปิดเผยเพื่อแสดงว่าตนมีความสัมพันธ์กับสามีในทำนองชู้สาวก็ได้" จากบทบัญญัติดังกล่าวแสดงให้เห็นว่า การที่ภริยาเรียกค่าทดแทนจากหญิงอื่นโดยไม่มีเงื่อนไขต้องฟ้องหย่าสามีมาด้วยนั้น ต้องปรากฏพฤติการณ์ด้วยว่าหญิงอื่นนั้นได้แสดงตนโดยเปิดเผยว่ามีความสัมพันธ์กับสามีโจทก์อย่างไร เมื่อโจทก์ไม่ได้บรรยายฟ้องว่าจำเลยมีพฤติการณ์แสดงตนโดยเปิดเผยอย่างไร อันเป็นประเด็นแห่งคดีที่โจทก์จะนำสืบถึงข้อเท็จจริงดังกล่าว โจทก์จึงไม่มีสิทธิได้รับค่าทดแทนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1523 วรรคสอง ที่ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษพิพากษายกฟ้องมานั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วยในผล ฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น ส่วนฎีกาข้ออื่นของโจทก์ไม่จำต้องวินิจฉัยเพราะไม่ทำให้ผลของคดีเปลี่ยนแปลงไป

พิพากษายืน ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นฎีกาให้เป็นพับ