ยินดีให้คำปรึกษากฎหมายแชทไลน์

บทนำ

ความผิดฐาน พยายามฆ่า เป็นความผิดอาญาที่มีโทษร้ายแรง แม้ผลแห่งการกระทำจะยังไม่ถึงแก่ความตายก็ตาม โดยเฉพาะกรณีที่ผู้ถูกกระทำเป็น บุพการี เช่น บิดา มารดา หรือผู้มีอุปการะเลี้ยงดู ซึ่งกฎหมายและศาลให้ความสำคัญเป็นพิเศษ ทั้งในเชิงหลักกฎหมายและคุณค่าทางสังคม

การวินิจฉัยคดีลักษณะนี้มิได้พิจารณาเพียงผลที่เกิดขึ้น แต่ต้องพิจารณาถึง เจตนา ของผู้กระทำ การ เล็งเห็นผล และการอ้างเหตุ สำคัญผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 62 ซึ่งเป็นประเด็นที่ปรากฏในทางปฏิบัติอยู่บ่อยครั้ง

บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่ออธิบายหลักกฎหมายดังกล่าวอย่างเป็นระบบ พร้อมแนวคำพิพากษาและข้อพิจารณาสำคัญสำหรับการใช้กฎหมายและการต่อสู้คดี

ความหมายของความผิดฐานพยายามฆ่าตามประมวลกฎหมายอาญา

ความผิดฐานพยายามฆ่า หมายถึง กรณีที่ผู้กระทำมีเจตนาจะฆ่าผู้อื่น และได้เริ่มลงมือกระทำการอันมุ่งต่อการฆ่าแล้ว แต่ผลคือผู้ถูกกระทำยังไม่ถึงแก่ความตาย

สาระสำคัญของความผิดฐานพยายามฆ่า ได้แก่

1. ต้องมีเจตนาฆ่า

2. ต้องมีการกระทำอันเป็นการเริ่มต้นลงมือ

3. ผลยังไม่ถึงแก่ความตายเนื่องจากเหตุใดเหตุหนึ่ง

แม้การฆ่าจะไม่สำเร็จผล แต่กฎหมายถือว่าผู้กระทำได้เข้าสู่ระยะอันตรายแล้ว จึงต้องรับโทษตามบทบัญญัติว่าด้วยความผิดฐานพยายาม

ความผิดฐานพยายามฆ่าบุพการี

กรณีที่ผู้ถูกกระทำเป็น บุพการี ได้แก่ บิดา มารดา หรือผู้มีอุปการะเลี้ยงดู ย่อมเป็นกรณีที่ศาลพิจารณาอย่างเคร่งครัด เนื่องจากเป็นความสัมพันธ์ที่กฎหมายให้ความคุ้มครองเป็นพิเศษ

แม้กฎหมายมิได้บัญญัติฐานความผิด “พยายามฆ่าบุพการี” แยกต่างหากโดยตรง แต่ศาลจะนำหลักการเดียวกับการฆ่าบุพการีมาประกอบการวินิจฉัย ทั้งในด้านความร้ายแรงของการกระทำและการกำหนดโทษ

พฤติการณ์ที่ศาลให้ความสำคัญเป็นพิเศษ ได้แก่

• ความสัมพันธ์ระหว่างผู้กระทำกับผู้ถูกกระทำ

• ลักษณะและความรุนแรงของการกระทำ

• พฤติกรรมก่อน ระหว่าง และหลังเกิดเหตุ

• สภาพจิตใจและเจตนาที่แท้จริงของผู้กระทำ

เจตนาและการเล็งเห็นผลในคดีพยายามฆ่า

ความหมายของการเล็งเห็นผล

การเล็งเห็นผล หมายถึง ผู้กระทำ รู้หรือคาดหมายได้ ว่าการกระทำของตนอาจก่อให้เกิดผลร้ายแรงถึงขั้นเสียชีวิต แม้จะมิได้มุ่งหมายผลนั้นโดยตรง แต่ยังคงตัดสินใจลงมือกระทำต่อไป

ในทางกฎหมายอาญา การเล็งเห็นผลถือเป็นรูปแบบหนึ่งของเจตนา มิใช่เพียงความประมาทธรรมดา

การพิจารณาการเล็งเห็นผล

ศาลจะพิจารณาจากพฤติการณ์โดยรอบ เช่น

• ชนิดของอาวุธที่ใช้

• ตำแหน่งอวัยวะที่ถูกกระทำ

• ความรุนแรงและต่อเนื่องของการกระทำ

• สถานการณ์ขณะเกิดเหตุ

หากพฤติการณ์แสดงให้เห็นว่าบุคคลทั่วไปย่อมคาดหมายได้ว่าการกระทำดังกล่าวอาจทำให้ถึงแก่ความตาย ศาลย่อมถือว่าผู้กระทำมีเจตนาเล็งเห็นผล

การสำคัญผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 62

หลักกฎหมายของมาตรา 62

มาตรา 62 แห่งประมวลกฎหมายอาญา วางหลักว่า หากผู้กระทำ สำคัญผิดในข้อเท็จจริง ซึ่งหากข้อเท็จจริงนั้นมีอยู่จริงจะทำให้การกระทำไม่เป็นความผิด หรือทำให้ผู้กระทำได้รับยกเว้นหรือลดโทษ ผู้กระทำย่อมได้รับผลทางกฎหมายเช่นเดียวกัน แม้ข้อเท็จจริงนั้นจะไม่เกิดขึ้นจริงก็ตาม

กล่าวโดยสรุป มาตรา 62 เป็นบทบัญญัติที่คุ้มครองผู้กระทำซึ่งเข้าใจผิดในข้อเท็จจริงโดยสุจริต

การนำมาตรา 62 มาใช้ในคดีพยายามฆ่า

ในคดีพยายามฆ่า โดยเฉพาะกรณีบุพการี จำเลยมักอ้างว่า

• เข้าใจผิดว่าตนกำลังถูกคุกคามอย่างร้ายแรง

• เชื่อว่าการกระทำเป็นการป้องกันตัว

• ไม่เล็งเห็นว่าการกระทำอาจทำให้ถึงแก่ความตาย

อย่างไรก็ตาม ศาลจะพิจารณาอย่างเข้มงวด โดยต้องมีพยานหลักฐานและพฤติการณ์รองรับว่า ความสำคัญผิดนั้นมีอยู่จริงและสมเหตุสมผล มิใช่อ้างขึ้นภายหลังเพื่อหลีกเลี่ยงความรับผิด

แนวคำพิพากษาศาลฎีกาเกี่ยวกับการเล็งเห็นผลและมาตรา 62

แนวคำพิพากษาศาลฎีกาได้วางหลักไว้โดยสม่ำเสมอว่า

• การวินิจฉัยเจตนาต้องพิจารณาจากพฤติการณ์แห่งคดี ไม่ใช่จากคำกล่าวอ้างของจำเลยเพียงฝ่ายเดียว

• หากการกระทำมีลักษณะรุนแรงและเสี่ยงต่อชีวิต ย่อมถือว่าผู้กระทำเล็งเห็นผล

• การอ้างมาตรา 62 ต้องพิสูจน์ได้ว่ามีความสำคัญผิดในข้อเท็จจริงโดยสุจริตจริง

ศาลฎีกายังย้ำว่า มาตรา 62 ไม่อาจนำมาใช้เพื่อยกเว้นความผิดในกรณีที่ผู้กระทำรู้อยู่แล้วถึงผลร้ายแรงของการกระทำ

แนวทางการต่อสู้คดีพยายามฆ่าบุพการี

ประเด็นสำคัญในการต่อสู้คดี ได้แก่

1. โต้แย้งเรื่องเจตนาและการเล็งเห็นผล

2. แสดงให้เห็นว่าการกระทำเป็นเพียงการทำร้ายร่างกาย

3. อ้างการป้องกันโดยชอบด้วยกฎหมาย

4. อ้างการสำคัญผิดตามมาตรา 62 พร้อมพยานหลักฐานที่น่าเชื่อถือ

การวางแนวทางต่อสู้คดีต้องพิจารณาข้อเท็จจริงเป็นรายกรณี และต้องสอดคล้องกับแนวคำพิพากษาของศาลฎีกา

สรุปสาระสำคัญทางกฎหมาย

ความผิดฐานพยายามฆ่า โดยเฉพาะกรณีที่ผู้ถูกกระทำเป็นบุพการี เป็นคดีอาญาที่มีความละเอียดอ่อนและร้ายแรง การพิจารณาต้องอาศัยหลักเจตนา การเล็งเห็นผล และการใช้มาตรา 62 อย่างเคร่งครัด การทำความเข้าใจหลักกฎหมายและแนวคำพิพากษาอย่างถูกต้องย่อมช่วยให้การใช้กฎหมายเป็นไปอย่างเป็นธรรมและสอดคล้องกับหลักนิติธรรม