ยินดีให้คำปรึกษากฎหมายแชทไลน์

วิเคราะห์คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3935/2553: ความแตกต่างระหว่าง “ลักทรัพย์” กับ “ฉ้อโกง” และหลักการตีความเจตนาทุจริตเมื่อผู้กระทำซ่อนทรัพย์เพื่อให้พนักงานส่งมอบโดยไม่รู้ข้อเท็จจริง

บทนำ

คำพิพากษาศาลฎีกานี้มีเนื้อหาเกี่ยวข้องกับประเด็นสำคัญเรื่องความแตกต่างระหว่างความผิดฐานลักทรัพย์กับความผิดฐานฉ้อโกง โดยศาลวินิจฉัยจากพฤติการณ์ที่จำเลยซ่อนสุราต่างประเทศไว้ในลังน้ำปลาแล้วนำไปชำระราคาเพียงราคาน้ำปลาเพื่อให้พนักงานส่งมอบสินค้า โดยพนักงานไม่ได้มีเจตนาส่งมอบสุราให้จำเลย ศาลจึงเห็นว่าเป็นกลอุบายที่มุ่งเอาทรัพย์ไปโดยทุจริตตั้งแต่ต้น เข้าลักษณะความผิดฐานลักทรัพย์ ไม่ใช่ฉ้อโกง และได้วางหลักการตีความเรื่องเจตนาทุจริตร่วมกับองค์ประกอบการส่งมอบการครอบครองโดยชัดเจน

ข้อเท็จจริงสำคัญของคดี

จำเลยเข้าไปในร้านจำหน่ายสินค้าและหยิบสุราต่างประเทศของผู้เสียหายจำนวนหนึ่ง แล้วนำไปซุกซ่อนในลังน้ำปลา จากนั้นใช้เทปกาวปิดทับและนำลังน้ำปลาอีกใบหนึ่งวางทับเพื่อไม่ให้เห็นว่ามีสินค้าอื่นอยู่ภายใน ก่อนนำลังดังกล่าวไปชำระเงินกับพนักงานแคชเชียร์โดยคิดเฉพาะราคาน้ำปลา มิใช่ราคาสุราต่างประเทศที่ซุกซ่อนอยู่ภายใน พนักงานจึงส่งมอบลังสินค้าให้จำเลยตามกระบวนการปกติ โดยไม่รู้ว่ามีสุราต่างประเทศอยู่ในลัง

พนักงานแคชเชียร์ซึ่งเป็นตัวแทนของผู้เสียหาย ไม่ได้มีเจตนาส่งมอบสุราต่างประเทศให้จำเลย แต่ส่งมอบเพียงลังน้ำปลาตามที่เห็นภายนอกเท่านั้น

ประเด็นข้อกฎหมายที่ต้องวินิจฉัย

ศาลต้องพิจารณาว่า

การกระทำของจำเลยเป็น

• ความผิดฐานลักทรัพย์ (มาตรา 335)

หรือ

• ความผิดฐานฉ้อโกง (มาตรา 341) ตามที่จำเลยอ้างว่าพนักงานส่งมอบให้โดยสมัครใจ

ประเด็นอยู่ที่

1. การส่งมอบการครอบครองทรัพย์เกิดขึ้นจริงหรือไม่

2. พนักงานมี "เจตนา" ส่งมอบทรัพย์ที่ถูกซุกซ่อนไว้หรือไม่

3. เจตนาทุจริตของจำเลยเกิดขึ้นตั้งแต่ต้นหรือไม่

เหตุผลและคำวินิจฉัยของศาลฎีกา

ศาลฎีกาวางหลักว่า

• จำเลยมี เจตนาทุจริตตั้งแต่ต้น เห็นได้จากการซ่อนสุราต่างประเทศไว้ในลังสินค้า

• การชำระราคาเพียงน้ำปลาเป็น กลอุบายเพื่อหลีกเลี่ยงการตรวจสอบ

• พนักงานแคชเชียร์ ไม่ทราบข้อเท็จจริง และ ไม่ได้มีเจตนาส่งมอบสุรา ให้จำเลย

• แม้พนักงานจะส่งมอบลังสินค้าให้ แต่การส่งมอบนั้น มิใช่การส่งมอบการครอบครองสุราต่างประเทศ

• การเอาสุราไปจึงเป็นการเอาทรัพย์ที่อยู่ในความครอบครองของผู้เสียหาย “โดยทุจริตและโดยปกปิด”

• เข้าลักษณะ ความผิดฐานลักทรัพย์ ไม่ใช่ฉ้อโกง

ศาลจึงพิพากษาว่า การกระทำเป็นความผิดตามมาตรา 335 (1) วรรคแรก

หลักกฎหมายที่ได้จากคำพิพากษานี้

1 หลักเรื่อง “เจตนาทุจริตตั้งแต่ต้น”

หากผู้กระทำวางแผนซ่อนทรัพย์ เดินหลบสายตา หรือใช้กลอุบายใด ๆ เพื่อให้เจ้าของหรือพนักงานไม่รู้ข้อเท็จจริง ถือว่าเจตนาทุจริตเกิดขึ้นแล้วตั้งแต่ก่อนนำสินค้าออกจากร้าน

จึงเข้าองค์ประกอบความผิดลักทรัพย์

2 หลักการแยกความผิด “ลักทรัพย์” กับ “ฉ้อโกง”

• ลักทรัพย์ → เจ้าของหรือผู้ครอบครอง ไม่ได้เจตนาส่งมอบ

• ฉ้อโกง → เจ้าของหรือผู้ครอบครอง ส่งมอบการครอบครองโดยหลงเชื่อ

ในคดีนี้ พนักงานส่งมอบเพียงลังน้ำปลา ไม่ได้ส่งมอบสุรา

การส่งมอบจึงเกิดขึ้น ไม่ครบองค์ประกอบ ของฉ้อโกง

3 หลักของการส่งมอบการครอบครอง 

การส่งมอบทรัพย์ต้องประกอบด้วย

1. การยินยอม

2. การรู้ข้อเท็จจริงของผู้ส่งมอบ

หากผู้ส่งมอบไม่รู้ว่ามีทรัพย์อื่นซ่อนอยู่ภายใน ถือว่า ไม่มีการส่งมอบการครอบครองทรัพย์นั้น

4 หลักการตีความพฤติการณ์แสดงเจตนา

ศาลใช้วิธีดูเจตนาจาก “การกระทำภายนอก” เช่น

• ซ่อนของ

• ปิดเทป

• วางลังทับ

• ชำระราคาไม่ครบจริง

ซึ่งเป็นพฤติการณ์ที่แสดงถึงเจตนาทุจริตโดยชัดแจ้ง

ข้อคิดทางกฎหมายจากคดีนี้

1. การกระทำที่ทำให้พนักงานหรือเจ้าของทรัพย์ไม่รู้ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับสินค้า ไม่ถือเป็นการส่งมอบการครอบครอง → จึงไม่เป็นฉ้อโกง

2. หากเจตนาทุจริตเกิดขึ้นตั้งแต่ต้น การซ่อนทรัพย์ถือเป็นองค์ประกอบของลักทรัพย์

3. คดีนี้เป็นตัวอย่างที่ “การชำระเงินบางส่วนหรือชำระราคาเพียงสินค้าบางรายการ” ไม่ทำให้ข้อหาเบาลง หากสามารถพิสูจน์ได้ว่ามีเจตนาทุจริต

สรุปผลคำพิพากษาของศาลทั้งสาม

1. ศาลชั้นต้น พิพากษาว่าจำเลยมีความผิดฐานลักทรัพย์ตามมาตรา 335 (1) วรรคแรก ลงโทษจำคุก 2 ปี ลดโทษหนึ่งในสามตามมาตรา 78 คงจำคุก 1 ปี 4 เดือน

2. ศาลอุทธรณ์ภาค 5 พิพากษายืนตามศาลชั้นต้น เห็นว่าพฤติการณ์ชัดเจนว่าจำเลยมีเจตนาทุจริตและไม่ได้มีการส่งมอบสุราต่างประเทศโดยเจตนาของพนักงาน

3. ศาลฎีกา วินิจฉัยว่าการซ่อนสุราแล้วชำระเงินเฉพาะราคาน้ำปลาเป็นเพียงกลอุบาย มิใช่การส่งมอบการครอบครองสุรา การกระทำจึงเป็นลักทรัพย์ พิพากษายืน

คำพิพากษาศาลฎีกาที่  3935/2553

จำเลยมีเจตนาทุจริตที่จะเอาสุราต่างประเทศของผู้เสียหายไปตั้งแต่ต้น การที่จำเลยเอาสุราต่างประเทศใส่ในลังน้ำปลาแล้วนำไปชำระเงินกับพนักงานแคชเชียร์ของผู้เสียหายเท่ากับราคาน้ำปลา เป็นเพียงกลอุบายของจำเลยเพื่อเอาสุราต่างประเทศของผู้เสียหายไปโดยทุจริตเท่านั้น โดยพนักงานแคชเชียร์ซึ่งเป็นตัวแทนของผู้เสียหายมิได้มีเจตนาส่งมอบการครอบครองสุราต่างประเทศให้แก่จำเลย การกระทำของจำเลยจึงเป็นความผิดฐานลักทรัพย์ หาใช่เป็นความผิดฐานฉ้อโกงไม่

โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 335

จำเลยให้การปฏิเสธ

ศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 335 (1) วรรคแรก จำคุก 2 ปี คำรับสารภาพในชั้นจับกุม ชั้นสอบสวนและทางนำสืบของจำเลยเป็นประโยชน์แก่การพิจารณา มีเหตุบรรเทาโทษ ลดโทษให้หนึ่งในสาม ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 คงจำคุก 1 ปี 4 เดือน

จำเลยอุทธรณ์

ศาลอุทธรณ์ภาค 5 พิพากษายืน

จำเลยฎีกา โดยผู้พิพากษาซึ่งพิจารณาและลงชื่อในคำพิพากษาศาลชั้นต้นอนุญาตให้ฎีกาในปัญหาข้อเท็จจริง

ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า พฤติการณ์ของจำเลยที่เอาสุราต่างประเทศของกลางใส่ไว้ในลังน้ำปลาแล้วใช้สกอตเทปปิดลังไว้โดยนำลังน้ำปลาอีกใบหนึ่งมาวางทับ จากนั้นจึงนำไปชำระเงินนั้น ย่อมแสดงให้เห็นว่าจำเลยมีเจตนาทุจริตที่จะเอาทรัพย์ของผู้เสียหายไปตั้งแต่แรกแล้ว การที่จำเลยนำลังน้ำปลาซึ่งมีสุราต่างประเทศซุกซ่อนอยู่ภายในไปชำระราคาเท่ากับราคาน้ำปลาจนพนักงานแคชเชียร์มอบลังน้ำปลาทั้งสองลังให้จำเลยไปเป็นเพียงกลอุบายเพื่อให้บรรลุผลคือ การเอาสุราต่างประเทศของกลางของผู้เสียหายไปโดยทุจริตเท่านั้น เจ้าพนักงานแคชเชียร์ซึ่งเป็นตัวแทนของผู้เสียหายมิได้มีเจตนาส่งมอบการครอบครองสุราต่างประเทศให้แก่จำเลย การกระทำของจำเลยจึงเป็นความผิดฐานลักทรัพย์ตามฟ้อง หาใช่เป็นความผิดฐานฉ้อโกง

พิพากษายืน

เรื่อง ลักทรัพย์เหตุฉกรรจ์โทษหนักขึ้น: แนวคิด หลักกฎหมาย และตัวอย่างกรณีตามประมวลกฎหมายอาญา

ความผิดฐานลักทรัพย์เป็นหนึ่งในความผิดเกี่ยวกับทรัพย์ที่พบได้บ่อยที่สุดในคดีอาญา แต่กรณีที่มี “เหตุฉกรรจ์” ตามที่ประมวลกฎหมายอาญากำหนดไว้ จะส่งผลให้ผู้กระทำต้องรับโทษหนักขึ้นอย่างมากเมื่อเทียบกับลักทรัพย์ทั่วไป เนื่องจากเป็นการลักทรัพย์ที่เกิดขึ้นในสถานการณ์เสี่ยงอันตราย หรือถือเป็นพฤติการณ์ที่สังคมให้ความรังเกียจเป็นพิเศษ การทำความเข้าใจ “เหตุฉกรรจ์” จึงมีความสำคัญทั้งแก่ประชาชนทั่วไป ผู้เสียหาย ตลอดจนผู้ประกอบวิชาชีพด้านกฎหมาย

ความหมายของลักทรัพย์เหตุฉกรรจ์

ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 335 ได้กำหนดลักษณะการลักทรัพย์ที่ถือเป็น “เหตุฉกรรจ์” ซึ่งถือว่าการกระทำมีความร้ายแรงกว่าการลักทรัพย์ทั่วไปรวม 12 ประการ เช่น

• ลักทรัพย์ในเวลากลางคืน

• ลักทรัพย์ในสถานที่เกิดเพลิงไหม้ การระเบิด ภัยพิบัติ หรือเหตุที่ประชาชนกำลังตื่นกลัว

• ลักทรัพย์โดยทำอันตรายหรือทำลายสิ่งกีดขวางเพื่อให้เข้าถึงทรัพย์

• ลักทรัพย์โดยแปลงตัว ปิดบังใบหน้า หรือปลอมตัว

• ลักทรัพย์ในเคหสถานหรือสถานที่ราชการโดยไม่ได้รับอนุญาต

• ลักทรัพย์ในสถานที่สาธารณะ เช่น สถานีรถไฟ ท่าเรือ ท่าอากาศยาน

• ลักทรัพย์ที่เป็นของนายจ้าง หรือทรัพย์ที่อยู่ในความครอบครองของนายจ้าง

• ลักทรัพย์ทรัพย์ของเกษตรกร เช่น โค กระบือ เครื่องมือทำการเกษตร เป็นต้น

กรณีเหล่านี้สะท้อนให้เห็นว่าผู้กระทำความผิดใช้โอกาสที่ผู้เสียหายขาดความสามารถในการป้องกัน หรือใช้วิธีการที่เสี่ยงต่อความเสียหายร้ายแรง จึงถูกมองว่ามีความอุกอาจและสมควรได้รับโทษที่หนักขึ้น

เหตุผลที่กฎหมายกำหนดโทษหนักขึ้น

ลักษณะการลักทรัพย์ที่เป็นเหตุฉกรรจ์มักมีปัจจัยสำคัญ 3 ประการ คือ

1. ความเสี่ยงต่อความปลอดภัยของผู้อื่นสูงขึ้น เช่น การลักทรัพย์ในเหตุเพลิงไหม้หรือการระเบิด ซึ่งเป็นช่วงที่ประชาชนกำลังตื่นตระหนกและไม่สามารถป้องกันตนเองได้

2. เป็นพฤติการณ์ที่ต้องใช้การเตรียมตัวหรือเจตนาทุจริตขั้นสูง เช่น การปลอมตัว แปลงโฉม หรือซ่อนเร้นเพื่อไม่ให้ผู้อื่นจับได้

3. เป็นการเอาเปรียบความไว้วางใจหรือความสัมพันธ์พิเศษ เช่น การลักทรัพย์นายจ้าง ซึ่งผู้นายย่อมไว้วางใจลูกจ้างเป็นพิเศษ

ด้วยเหตุนี้ ผู้กระทำความผิดลักษณะดังกล่าวจึงถูกกำหนดโทษจำคุกตั้งแต่ 1 ปีถึง 5 ปี และในบางกรณีอาจเพิ่มสูงสุดถึง 10 ปี หากเข้าเงื่อนไขหลายข้อประกอบกัน

ตัวอย่างคดีลักทรัพย์เหตุฉกรรจ์ที่มักเกิดขึ้นในทางปฏิบัติ

1. ลักทรัพย์ในหอพักหรืออพาร์ตเมนต์

หากผู้กระทำแอบปีนเข้าทางระเบียงหรือช่องทางที่ไม่ได้จัดไว้ให้เข้า ถือว่าเข้าทางช่องทางพิเศษและเข้าข่ายเหตุฉกรรจ์

2. ลักทรัพย์ในสถานการณ์ภัยพิบัติ

เช่น ลักทรัพย์ระหว่างเกิดอุทกภัยหรือไฟไหม้บ้าน หากผู้กระทำอาศัยจังหวะที่ผู้คนหนีภัยมาลักทรัพย์ จะมีโทษหนักขึ้นกว่าเดิม

3. การแปลงตัวเพื่อก่อเหตุ

กรณีผู้กระทำสวมหมวกปิดหน้า ใส่ผ้าปิดปาก หรือปลอมตัวเป็นพนักงานส่งของ แล้วเข้าไปลักทรัพย์ในเคหสถาน จะถือว่าเข้าเหตุฉกรรจ์หลายประการพร้อมกัน

ผลทางกฎหมายและข้อควรระวัง

ผู้ที่ถูกดำเนินคดีในฐานลักทรัพย์เหตุฉกรรจ์ มักมีโอกาสได้รับการรอลงอาญาน้อยกว่าคดีลักทรัพย์ปกติ เพราะศาลให้ความสำคัญต่อความปลอดภัยสาธารณะและความร้ายแรงของพฤติการณ์ การกระทำหลายครั้งมีผลต่อความรู้สึกหวาดกลัวของประชาชน เช่น การลักทรัพย์ในเวลากลางคืนหรือการเข้าบ้านโดยไม่ได้รับอนุญาต

ประชาชนจึงควรมีมาตรการป้องกัน เช่น การติดตั้งกล้องวงจรปิด การล็อกระบบประตูให้แน่นหนา และหลีกเลี่ยงการเก็บทรัพย์มีค่าในที่เปิดเผย โดยเฉพาะในพื้นที่เสี่ยง เช่น หอพัก ร้านค้า หรือโรงเก็บของ

บทสรุป

กฎหมายบัญญัติเรื่อง “ลักทรัพย์เหตุฉกรรจ์” เพื่อคุ้มครองความสงบเรียบร้อย ความปลอดภัยของประชาชน และป้องกันพฤติกรรมอุกอาจที่อาศัยความตื่นกลัวหรือความยากลำบากของผู้เสียหาย การเข้าใจขอบเขตและลักษณะพฤติการณ์ที่เป็นเหตุฉกรรจ์จึงมีความสำคัญทั้งในเชิงกฎหมายและการป้องกันตนเอง การทำผิดในกรณีดังกล่าวส่งผลให้ผู้กระทำต้องรับโทษหนักกว่าปกติอย่างมีนัยสำคัญ สะท้อนถึงเจตนาร้ายแรงและผลกระทบต่อสังคมโดยรวม

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

1. คำถาม-คำตอบ

คำถาม: ลักทรัพย์เหตุฉกรรจ์ตามประมวลกฎหมายอาญาหมายถึงอะไร

คำตอบ: ลักทรัพย์เหตุฉกรรจ์หมายถึง การลักทรัพย์ที่มีพฤติการณ์พิเศษบางประการตามที่ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 335 บัญญัติไว้ เช่น ลักทรัพย์ในเวลากลางคืน ลักทรัพย์โดยทำลายสิ่งกีดกั้น ลักทรัพย์ในเคหสถาน ลักทรัพย์ในสถานที่ราชการ ลักทรัพย์นายจ้าง หรือการลักทรัพย์ในสถานการณ์เพลิงไหม้ อุทกภัย หรือภัยพิบัติอื่น ๆ พฤติการณ์ดังกล่าวทำให้กฎหมายถือว่าการกระทำมีความร้ายแรงและอุกอาจกว่าการลักทรัพย์ธรรมดา จึงกำหนดโทษให้หนักขึ้นเพื่อคุ้มครองความสงบเรียบร้อยและความปลอดภัยของประชาชนโดยรวม

2. คำถาม-คำตอบ

คำถาม: มาตรา 335 กำหนดเหตุฉกรรจ์ในความผิดฐานลักทรัพย์ประเภทใดบ้าง

คำตอบ: มาตรา 335 แห่งประมวลกฎหมายอาญากำหนดลักษณะเหตุฉกรรจ์หลายประการ เช่น ลักทรัพย์ในเวลากลางคืน ลักทรัพย์ในที่หรือบริเวณที่เกิดเพลิงไหม้ การระเบิด อุทกภัย หรือภัยพิบัติอื่น ลักทรัพย์โดยทำลายหรือผ่านสิ่งกีดกั้น ลักทรัพย์โดยแปลงตัว ปลอมตัว หรือปิดบังใบหน้า ลักทรัพย์โดยลวงว่าเป็นเจ้าพนักงาน ลักทรัพย์ในเคหสถานหรือสถานที่ราชการ ลักทรัพย์ในสถานที่สาธารณะหรือยวดยานสาธารณะ ลักทรัพย์ทรัพย์ที่ใช้เพื่อสาธารณประโยชน์ ลักทรัพย์นายจ้าง หรือทรัพย์ที่อยู่ในความครอบครองของนายจ้าง และทรัพย์ของเกษตรกร เช่น ผลผลิตทางการเกษตรหรือเครื่องมือกสิกรรม เหตุเหล่านี้ทำให้ความผิดมีฐานะหนักขึ้นกว่าการลักทรัพย์ธรรมดา

3. คำถาม-คำตอบ

คำถาม: ลักทรัพย์เหตุฉกรรจ์แตกต่างจากลักทรัพย์ธรรมดาอย่างไรในด้านโทษและการพิจารณา

คำตอบ: ลักทรัพย์ธรรมดาตามมาตรา 334 มีโทษจำคุกและปรับในระดับที่เบากว่าลักทรัพย์เหตุฉกรรจ์ตามมาตรา 335 ซึ่งมีกำหนดโทษจำคุกตั้งแต่หนึ่งปีถึงห้าปี และในบางกรณีอาจสูงถึงเจ็ดปีหรือสิบปีเมื่อมีเหตุฉกรรจ์หลายข้อประกอบกัน นอกจากระดับโทษแล้ว ในการพิจารณาคดีลักทรัพย์เหตุฉกรรจ์ ศาลจะให้ความสำคัญกับรูปแบบการกระทำ วิธีเตรียมการ สถานที่ เวลา และผลกระทบทางสังคม เช่น การบุกรุกบ้านเรือน การอาศัยโอกาสจากเหตุเพลิงไหม้ หรือการละเมิดความไว้วางใจของนายจ้าง ทำให้โอกาสได้รับโทษสถานเบาหรือรอลงอาญามักลดลงเมื่อเทียบกับลักทรัพย์ธรรมดา

4. คำถาม-คำตอบ

คำถาม: การลักทรัพย์ในเหตุเพลิงไหม้หรือภัยพิบัติจัดเป็นลักทรัพย์เหตุฉกรรจ์อย่างไร

คำตอบ: การลักทรัพย์ในขณะเกิดเพลิงไหม้ อุทกภัย หรือภัยพิบัติอื่น ๆ เป็นลักษณะเหตุฉกรรจ์โดยตรงตามมาตรา 335 เนื่องจากผู้กระทำฉวยโอกาสจากสถานการณ์ที่ประชาชนกำลังตื่นกลัวหรือจำต้องละทิ้งทรัพย์สินเพื่อรักษาชีวิตและความปลอดภัย การเอาทรัพย์ในช่วงเวลาดังกล่าวจึงถือเป็นการใช้โอกาสจากภัยสาธารณะอย่างไม่ชอบและขาดความเคารพต่อความเดือดร้อนของผู้อื่น กฎหมายจึงยกระดับโทษให้สูงขึ้น และศาลมักใช้ดุลพินิจเคร่งครัดในการกำหนดโทษเพราะเห็นว่าพฤติการณ์มีความอุกอาจและกระทบต่อความรู้สึกของสังคมอย่างรุนแรง

5. คำถาม-คำตอบ

คำถาม: การลักทรัพย์นายจ้างเข้าข่ายลักทรัพย์เหตุฉกรรจ์หรือไม่ และมีหลักเกณฑ์อย่างไร

คำตอบ: การลักทรัพย์นายจ้างเป็นหนึ่งในเหตุฉกรรจ์ตามมาตรา 335 เพราะลูกจ้างหรือบุคคลในตำแหน่งที่นายจ้างไว้วางใจมักมีโอกาสเข้าถึงทรัพย์ของนายจ้างมากกว่าบุคคลทั่วไป การใช้ความไว้วางใจและตำแหน่งหน้าที่มาเป็นช่องทางในการเอาทรัพย์ไปโดยทุจริตจึงถือเป็นการกระทำที่กฎหมายให้ความรังเกียจเป็นพิเศษ หลักเกณฑ์สำคัญอยู่ที่การพิจารณาว่าผู้กระทำใช้โอกาสจากสถานะลูกจ้างหรือผู้ได้รับมอบหมายหน้าที่ในการเข้าถึงทรัพย์หรือไม่ และในบางกรณียังต้องแยกแยะว่าการกระทำนั้นเข้าองค์ประกอบลักทรัพย์หรือยักยอกโดยพิจารณาจากลักษณะการครอบครองทรัพย์ว่าอยู่ในมือผู้กระทำในฐานะใด

6. คำถาม-คำตอบ

คำถาม: ความผิดฐานลักทรัพย์แตกต่างจากความผิดฐานฉ้อโกงอย่างไร โดยเฉพาะในแง่การส่งมอบการครอบครองทรัพย์

คำตอบ: ความแตกต่างสำคัญระหว่างลักทรัพย์กับฉ้อโกงอยู่ที่การส่งมอบการครอบครองทรัพย์ ลักทรัพย์เป็นกรณีที่ผู้กระทำเอาทรัพย์ของผู้อื่นไปโดยทุจริตโดยที่เจ้าของหรือผู้ครอบครองไม่ได้มีเจตนาส่งมอบทรัพย์นั้นให้ ส่วนฉ้อโกงเป็นกรณีที่ผู้กระทำใช้กลอุบายหรือหลอกลวงจนคู่กรณีหลงเชื่อและสมัครใจส่งมอบการครอบครองทรัพย์ให้ ตัวอย่างเช่น ในกรณีที่ผู้กระทำซ่อนสุราต่างประเทศไว้ในลังน้ำปลาแล้วชำระเงินเพียงราคาน้ำปลา พนักงานแคชเชียร์ไม่ได้ตั้งใจส่งมอบสุราที่ซ่อนอยู่ การเอาสุราจึงเข้าลักษณะลักทรัพย์ ไม่ใช่ฉ้อโกง เพราะไม่มีการส่งมอบการครอบครองทรัพย์โดยเจตนาของผู้แทนเจ้าของทรัพย์

7. คำถาม-คำตอบ

คำถาม: ศาลใช้เกณฑ์ใดในการกำหนดโทษในคดีลักทรัพย์เหตุฉกรรจ์

คำตอบ: ในการกำหนดโทษคดีลักทรัพย์เหตุฉกรรจ์ ศาลจะพิจารณาทั้งองค์ประกอบตามตัวบทและพฤติการณ์แวดล้อม ได้แก่ ลักษณะและวิธีการกระทำ เช่น มีการทำลายสิ่งกีดกั้นหรือเข้าทางช่องทางพิเศษหรือไม่ เวลาและสถานที่ที่กระทำ เช่น เคหสถาน สถานที่ราชการ หรือสถานที่สาธารณะ การอาศัยเหตุเพลิงไหม้หรือภัยพิบัติ ความสัมพันธ์ระหว่างผู้กระทำกับผู้เสียหาย เช่น เป็นลูกจ้างหรือตัวแทน ค่าความเสียหาย จำนวนครั้งที่กระทำผิด ตลอดจนพฤติการณ์ภายหลัง เช่น การคืนทรัพย์หรือการสำนึกผิด ปัจจัยเหล่านี้ล้วนมีผลต่อการกำหนดโทษให้อยู่ในกรอบโทษขั้นต่ำ–ขั้นสูงที่กฎหมายกำหนดและสะท้อนความเหมาะสมตามความร้ายแรงแห่งคดี