ReadyPlanet.com
bulletรับฟ้องคดีแพ่ง/อาญา
bulletพระราชบัญญัติ
bulletป.แพ่งและพาณิชย์
bulletป.อาญา ฎีกา
bulletป.วิอาญา
bulletป.วิแพ่ง
bulletป.กฎหมายที่ดิน
bulletป.รัษฎากร
bulletฟ้องหย่า
bulletอำนาจปกครอง
bulletนิติกรรม
bulletคดีมรดก
bulletอายุความฟ้องร้องคดี
bulletครอบครองปรปักษ์
bulletเอกเทศสัญญา
bulletเกี่ยวกับแรงงาน
bulletเกี่ยวกับคดีอาญา
bulletคดียาเสพติดให้โทษ
bulletตั๋วเงินและเช็ค
bulletห้างหุ้นส่วน-บริษัท
bulletคำพิพากษาและคำสั่ง
bulletทรัพย์สิน/กรรมสิทธิ์
bulletอุทธรณ์ฎีกา
bulletเกี่ยวกับคดีล้มละลาย
bulletเกี่ยวกับวิแพ่ง
bulletเกี่ยวกับวิอาญา
bulletการบังคับคดี
bulletคดีจราจรทางบก
bulletการเล่นแชร์ แชร์ล้ม
bulletอำนาจหน้าที่ระหว่างศาล
bulletมรรยาททนายความ
bulletถอนคืนการให้,เสน่หา
bulletข้อสอบเนติบัณฑิต
bulletคำพิพากษา 2550
bulletทรัพย์สินทางปัญญา
bulletสัญญาขายฝาก
bulletสำนักทนายความ
bulletป-อาญา มาตรา1- 398
bulletภาษาอังกฤษ
bulletการสมรสและการหมั้น
bulletแบบฟอร์มสัญญา
bulletข้อสอบเนติ-ปี2551-อาญา
bulletข้อสอบเนติ-ปี2551-แพ่งพาณิชย์
bulletข้อสอบเนติ-ปี2550-วิ-แพ่ง
bulletข้อสอบเนติ-ปี2550-วิ-อาญา
bulletข้อสอบเนติ-ปี2550-อาญา
bulletข้อสอบเนติ-ปี2550-แพ่งพาณิชย์
bulletข้อสอบเนติ-ปี2549-แพ่งพาณิชย์
bulletข้อสอบเนติ-ปี2548-แพ่งพาณิชย์
bulletข้อสอบเนติ-ปี2547-แพ่งพาณิชย์
bulletข้อสอบเนติ-ปี2546-แพ่งพาณิชย์
bulletข้อสอบเนติ-ปี2545-แพ่งพาณิชย์
bulletนิติกรรมสัญญา
bulletพระธรรมนูญศาล
bulletทรัพย์สิน-สามีภริยา
bulletบิดามารดา-รับรองบุตร
bulletคดีครอบครัว
bulletสัญญาระหว่างสมรส
bulletสิทธิครอบครองที่ดิน
bulletสัญญาซื้อขาย
bulletแปลงหนี้ใหม่
bulletการได้กรรมสิทธิ์
bulletคดีเรื่องบุตร
bulletเช่าซื้อรถยนต์
bulletถอนผู้จัดการมรดก
bulletฟ้องค่าทดแทน
bulletฟ้องหย่า-ฟ้องหย่า
bulletสินสมรส-สินสมรส
bulletบันดาลโทสะ
bulletเบิกความเท็จ
bulletสิทธิ-สัญญาเช่า
bulletค้ำประกัน
bulletเจ้าของรวม
bulletจำนอง
bulletลูกหนี้ร่วม
bulletคำพิพากษาฎีกาทั่วไป
bulletกระดานถาม-ตอบ
bulletป-กฎหมายยาเสพติด2564
bulletขนส่งทางทะเล
bulletสมรสเป็นโมฆะ
bulletสามีภริยา
bulletตัวการไม่เปิดเผยชื่อ
bulletทนายความของสภาจัดให้
bulletอาวุธปืน
bulletรับช่วงสิทธิ
bulletแพ่งมาตรา1-1755




เงินฌาปนกิจศพต้องหักกับค่าจัดการศพหรือไม่,หนี้กองมรดก, (ฎีกา 5043/2566)

คำพิพากษาศาลฎีกา 5043/2566 เรื่องค่าใช้จ่ายจัดการทำศพ, เงินฌาปนกิจศพต้องนำมาหักค่าใช้จ่ายหรือไม่, หนี้อันเกิดจากการจัดการทำศพตาม ป.พ.พ. มาตรา 1650, ความรับผิดของทายาทโดยธรรมต่อค่าใช้จ่ายศพ, เงินสงเคราะห์ศพจากกองทุนหมู่บ้านถือเป็นทรัพย์มรดกหรือไม่, แนวคำพิพากษาศาลฎีกาเกี่ยวกับหนี้กองมรดก, การหักกลบลบหนี้ค่าใช้จ่ายจัดการศพ, สิทธิเรียกร้องของผู้จัดการทำศพ, หลักกฎหมายเกี่ยวกับการจัดการศพผู้ตาย, การตีความเงินฌาปนกิจสงเคราะห์ตามเจตนา,

     ยินดีให้คำปรึกษากฎหมายแชทไลน์

     เพิ่มเพื่อนไลน์แชทกับทนายความลีนนท์ พงษ์ศิริสุวรรณ

บทนำ

คำพิพากษาศาลฎีกานี้มีเนื้อหาเกี่ยวข้องกับปัญหาทางกฎหมายว่าด้วยค่าใช้จ่ายในการจัดการทำศพผู้ตาย เงินฌาปนกิจศพสงเคราะห์ และขอบเขตความรับผิดของทายาทโดยธรรม โดยศาลฎีกาวินิจฉัยถึงลักษณะของเงินฌาปนกิจศพว่าเป็นเงินที่มีเจตนามอบเพื่อช่วยเหลือค่าใช้จ่ายในการจัดงานศพ มิใช่ทรัพย์มรดก และต้องนำมาหักกลบกับค่าใช้จ่ายจัดการศพก่อน หากเงินดังกล่าวเพียงพอแล้ว ย่อมไม่ก่อให้เกิดหนี้กองมรดกที่ทายาทต้องรับผิดเพิ่มเติม

คดีนี้มีคำถามที่น่าสนใจดังต่อไปนี้

1. เงินฌาปนกิจศพสงเคราะห์ที่ได้รับภายหลังการถึงแก่ความตาย ต้องนำมาหักกับค่าใช้จ่ายจัดการศพก่อนหรือไม่ตามกฎหมายมรดก

2. ค่าใช้จ่ายในการจัดการทำศพผู้ตายเป็นหนี้กองมรดกตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1650 เพียงใด

3. ทายาทโดยธรรมต้องรับผิดชดใช้ค่าใช้จ่ายจัดการศพเกินกว่าทรัพย์มรดกที่ได้รับหรือไม่

ประเด็นสำคัญที่สุดของคดีนี้เกี่ยวข้องกับการวินิจฉัยว่า ค่าใช้จ่ายในการจัดการทำศพผู้ตายและเงินฌาปนกิจศพสงเคราะห์ต้องนำมาหักกลบกันหรือไม่ และความรับผิดของทายาทโดยธรรมในการชดใช้ค่าใช้จ่ายดังกล่าวต้องเป็นไปตามขอบเขตใด โดยศาลฎีกาวางหลักว่า ค่าใช้จ่ายจัดการทำศพเป็นหนี้กองมรดกตามกฎหมาย แต่เงินฌาปนกิจศพที่มีเจตนาให้เพื่อช่วยเหลือการจัดงานศพต้องนำมาหักกับค่าใช้จ่ายก่อน หากเพียงพอแล้ว ย่อมไม่เกิดหนี้กองมรดกที่ทายาทต้องรับผิดเพิ่มเติม

มาตรากฎหมายสำคัญที่ใช้วินิจฉัยในคดีนี้

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1650

key words ที่เป็นแก่นของคดีนี้ พร้อมขยายความสั้น ๆ

1. ค่าใช้จ่ายในการจัดการทำศพ

เป็นค่าใช้จ่ายที่จำเป็นและสมควรแก่ฐานะของผู้ตาย ซึ่งกฎหมายถือว่าเป็นหนี้อันเกิดจากกองมรดก ต้องชำระจากสินทรัพย์มรดกก่อนการแบ่งให้ทายาท

2. เงินฌาปนกิจศพสงเคราะห์

เป็นเงินที่ได้มาภายหลังผู้ตายถึงแก่ความตาย ไม่ใช่ทรัพย์มรดก แต่มีเจตนามอบเพื่อช่วยเหลือค่าใช้จ่ายในการจัดงานศพตามประเพณี

3. การหักกลบค่าใช้จ่ายจัดการศพ

เงินฌาปนกิจศพต้องนำมาหักกับค่าใช้จ่ายที่ผู้จัดการศพได้จ่ายไปก่อน หากเงินดังกล่าวเพียงพอแล้ว จะไม่เกิดหนี้กองมรดกคงเหลือ

4. หนี้กองมรดก

หมายถึงหนี้ที่ต้องชำระจากทรัพย์มรดกของผู้ตาย ซึ่งในคดีนี้จะเกิดขึ้นก็ต่อเมื่อค่าใช้จ่ายจัดการศพสูงกว่าเงินช่วยเหลือที่ได้รับ

5. ความรับผิดของทายาทโดยธรรม

ทายาทต้องรับผิดเฉพาะหนี้กองมรดกที่ยังคงเหลืออยู่ และต้องไม่เกินมูลค่าทรัพย์มรดกที่ตนได้รับ เมื่อไม่มีหนี้คงค้าง ย่อมไม่ต้องรับผิดเพิ่มเติม

ข้อเท็จจริงของคดี

คดีนี้โจทก์เป็นน้องสาวร่วมบิดามารดาเดียวกันกับผู้ตาย โดยผู้ตายถึงแก่ความตายโดยมิได้ตั้งผู้จัดการมรดกหรือผู้จัดการทำศพไว้ จำเลยซึ่งเป็นบุตรของผู้ตายและเป็นทายาทโดยธรรมมีหน้าที่จัดการทำศพ แต่เนื่องจากยังเป็นนักศึกษาไม่มีรายได้ จึงมอบหมายให้โจทก์เป็นผู้ดำเนินการแทน

โจทก์ได้จัดการทำศพผู้ตายและออกค่าใช้จ่ายไปทั้งสิ้น 180,000 บาท ต่อมาโจทก์ได้รับเงินฌาปนกิจศพสงเคราะห์จากกองทุนหมู่บ้านรวมเป็นเงิน 163,518 บาท โจทก์จึงทวงถามให้จำเลยชดใช้ค่าใช้จ่ายที่เหลือ แต่จำเลยเพิกเฉย โจทก์จึงนำคดีมาฟ้องต่อศาล

คำพิพากษาศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์

ศาลชั้นต้นเห็นว่าค่าใช้จ่ายในการจัดการทำศพเป็นหนี้ที่ต้องชำระจากกองมรดกตาม ป.พ.พ. มาตรา 1650 แต่คำนึงถึงฐานานุรูปของผู้ตายและสถานะของจำเลย จึงกำหนดค่าใช้จ่ายไว้ที่ 100,000 บาท และให้จำเลยรับผิดไม่เกินกว่าทรัพย์มรดกที่ได้รับ

ต่อมา ศาลอุทธรณ์ภาค 3 พิพากษากลับ โดยวินิจฉัยว่าเงินฌาปนกิจศพที่โจทก์ได้รับเป็นเงินเพื่อจัดการทำศพ ต้องนำมาหักกลบกับค่าใช้จ่ายดังกล่าว เมื่อหักแล้วไม่เหลือหนี้กองมรดก จึงยกฟ้องโจทก์

ประเด็นปัญหาทางกฎหมายในชั้นฎีกา

คดีมีประเด็นสำคัญว่าจำเลยต้องรับผิดชดใช้ค่าใช้จ่ายในการจัดการทำศพผู้ตายเพิ่มเติมหรือไม่ และเงินฌาปนกิจศพสงเคราะห์ที่โจทก์ได้รับถือเป็นทรัพย์มรดก หรือเป็นเงินที่ต้องนำมาหักกับค่าใช้จ่ายในการจัดการศพก่อน

คำวินิจฉัยของศาลฎีกา

ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ค่าใช้จ่ายในการจัดการทำศพเป็นหนี้ที่ต้องชำระจากสินทรัพย์แห่งกองมรดกตาม ป.พ.พ. มาตรา 1650 อย่างไรก็ดี เงินฌาปนกิจศพสงเคราะห์ที่โจทก์ได้รับ แม้จะไม่ใช่ทรัพย์มรดกของผู้ตายในขณะถึงแก่ความตาย แต่จากพฤติการณ์และระเบียบของกองทุนหมู่บ้าน เห็นได้ว่ามีเจตนามอบเงินดังกล่าวเพื่อช่วยเหลือค่าใช้จ่ายในการจัดการงานศพ

ดังนั้น เงินฌาปนกิจศพต้องนำมาหักกับค่าใช้จ่ายที่โจทก์ได้จ่ายไปก่อน หากค่าใช้จ่ายน้อยกว่าเงินสงเคราะห์ที่ได้รับ ย่อมถือว่าไม่มีหนี้กองมรดกคงเหลือให้เรียกร้องจากทายาทอีก เมื่อศาลล่างกำหนดค่าใช้จ่ายไว้ 100,000 บาท ซึ่งน้อยกว่าเงินที่โจทก์ได้รับ ศาลฎีกาจึงเห็นพ้องกับศาลอุทธรณ์ภาค 3 และพิพากษายืน

สรุปข้อคิดทางกฎหมาย

คำพิพากษานี้วางหลักสำคัญว่า ค่าใช้จ่ายในการจัดการทำศพเป็นหนี้กองมรดกตามกฎหมาย แต่เงินฌาปนกิจศพหรือเงินสงเคราะห์ศพที่มีเจตนามอบเพื่อช่วยเหลือการจัดงานศพ ต้องนำมาหักกลบกับค่าใช้จ่ายดังกล่าวก่อน หากเงินเพียงพอแล้ว ย่อมไม่เกิดสิทธิเรียกร้องต่อกองมรดกหรือทายาท

แนวคำพิพากษานี้เป็นบรรทัดฐานสำคัญสำหรับคดีมรดก โดยช่วยให้เข้าใจขอบเขตความรับผิดของทายาท และป้องกันการเรียกร้องค่าใช้จ่ายซ้ำซ้อนอันเกินสมควรแก่เจตนาของเงินสงเคราะห์ศพตามประเพณีและหลักกฎหมาย

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5043/2566

หนี้อันเกิดจากค่าใช้จ่ายในการจัดการทำศพผู้ตายนั้น จำต้องชดใช้จากสินทรัพย์แห่งกองมรดก เนื่องด้วยเป็นการดำเนินการตามสมควรแก่ฐานะในสมาคมของผู้ตายตาม ป.พ.พ. มาตรา 1650

ส่วนเงินฌาปนกิจศพของผู้ตายที่โจทก์ได้รับจากกองทุนหมู่บ้านนั้น ถือเป็นเงินจัดการทำศพผู้ตาย แม้จะเป็นเงินที่ได้มาตามสิทธิภายหลังที่ผู้ตายถึงแก่ความตายแล้ว หาใช่ทรัพย์สินที่ผู้ตายมีอยู่ในขณะที่ถึงแก่ความตายไม่เป็นสินทรัพย์แห่งกองมรดกก็ตาม แต่เมื่อพิจารณาระเบียบประกอบรายการโอนเงินที่ระบุว่าเป็นเงินฌาปนกิจศพสงเคราะห์บ้าง สงเคราะห์ศพบ้าง ส่งเงินศพบ้าง แสดงว่าหมู่บ้านต่าง ๆ มีเจตนามอบเงินดังกล่าวเป็นเงินบริจาคเพื่อช่วยเหลือจัดการงานศพสมาชิกตามประเพณีเพื่อลดภาระหนี้สินค่าใช้จ่ายจัดการศพอันเป็นการสงเคราะห์ศพ จึงต้องนำเงินดังกล่าวไปหักกับค่าใช้จ่ายที่โจทก์ได้จ่ายไปในการจัดการศพผู้ตายก่อนตามเจตนาที่กองทุนหมู่บ้านมอบให้ หากมีค่าใช้จ่ายเหลือเท่าใดจึงเป็นหนี้กองมรดก

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1650 ถือเป็นบทบัญญัติสำคัญในกฎหมายมรดกที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับค่าใช้จ่ายอันเกิดขึ้นภายหลังการถึงแก่ความตายของบุคคล โดยเฉพาะค่าใช้จ่ายในการจัดการทำศพ ซึ่งเป็นเรื่องที่มักก่อให้เกิดข้อพิพาทระหว่างทายาทหรือบุคคลใกล้ชิดของผู้ตายอยู่เสมอ มาตรานี้จึงมีบทบาทสำคัญในการกำหนดขอบเขตความรับผิดและลำดับการชำระหนี้จากกองมรดกให้ชัดเจน

1. เนื้อหาของมาตรา 1650 และหลักกฎหมายสำคัญ

มาตรา 1650 บัญญัติว่า ค่าใช้จ่ายในการจัดการทำศพผู้ตายตามสมควรแก่ฐานะในสมาคมของผู้ตาย ให้ชำระจากทรัพย์มรดกก่อนการแบ่งมรดกแก่ทายาท หลักกฎหมายสำคัญของมาตรานี้อยู่ที่การยอมรับว่าการจัดการทำศพเป็นความจำเป็นขั้นพื้นฐานทางสังคมและศีลธรรม ไม่ใช่หนี้ส่วนตัวของบุคคลใดบุคคลหนึ่ง แต่เป็นภาระของกองมรดกโดยตรง

2. ความหมายของ “ค่าใช้จ่ายในการจัดการทำศพ”

ค่าใช้จ่ายตามมาตรา 1650 มิได้จำกัดเพียงค่าฌาปนกิจหรือค่าฝังศพเท่านั้น แต่รวมถึงค่าใช้จ่ายอื่นที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับการจัดการศพ เช่น ค่าพิธีกรรมตามประเพณี ค่าโลงศพ ค่าเคลื่อนย้ายศพ ค่าอาหารเลี้ยงแขกในงานศพ และค่าใช้จ่ายที่จำเป็นอื่น ทั้งนี้ต้องเป็นค่าใช้จ่ายที่สมควรแก่ฐานะของผู้ตาย มิใช่ฟุ่มเฟือยเกินสมควร

3. หลัก “สมควรแก่ฐานะในสมาคมของผู้ตาย”

คำว่า “สมควรแก่ฐานะในสมาคมของผู้ตาย” เป็นหลักสำคัญที่ศาลใช้ในการพิจารณาว่าค่าใช้จ่ายใดควรได้รับความคุ้มครองตามมาตรา 1650 โดยศาลจะพิจารณาจากฐานะทางเศรษฐกิจ สังคม อาชีพ และวิถีชีวิตของผู้ตายในขณะยังมีชีวิตอยู่ เพื่อป้องกันมิให้มีการอ้างค่าใช้จ่ายเกินจริงหรือเกินความจำเป็นจนเป็นภาระแก่กองมรดกและทายาท

4. ความสัมพันธ์ระหว่างมาตรา 1650 กับหนี้กองมรดก

ค่าใช้จ่ายในการจัดการทำศพถือเป็นหนี้กองมรดกประเภทหนึ่ง และมีลำดับการชำระก่อนหนี้อื่นบางประเภท การชำระค่าใช้จ่ายนี้ต้องกระทำก่อนการแบ่งทรัพย์มรดกแก่ทายาท หากกองมรดกมีทรัพย์ไม่เพียงพอ ค่าใช้จ่ายดังกล่าวอาจต้องลดหย่อนลงตามความเหมาะสม

5. ผู้มีสิทธิเรียกร้องค่าใช้จ่ายตามมาตรา 1650

บุคคลที่เป็นผู้จัดการทำศพ ไม่ว่าจะเป็นทายาท ญาติ หรือบุคคลอื่นที่ดำเนินการด้วยความจำเป็น ย่อมมีสิทธิเรียกร้องให้กองมรดกชดใช้ค่าใช้จ่ายที่ตนได้จ่ายไป ทั้งนี้ต้องพิสูจน์ได้ว่าเป็นค่าใช้จ่ายที่จำเป็นและสมควรตามกฎหมาย

6. เงินช่วยเหลืองานศพและการหักกลบค่าใช้จ่าย

ในทางปฏิบัติ มักมีเงินฌาปนกิจศพหรือเงินสงเคราะห์ศพจากกองทุน ชุมชน หรือองค์กรต่าง ๆ ศาลฎีกาได้วางแนวคำพิพากษาไว้อย่างต่อเนื่องว่า เงินดังกล่าวแม้ไม่ใช่ทรัพย์มรดกโดยตรง แต่หากมีเจตนามอบเพื่อช่วยเหลือค่าใช้จ่ายในการจัดงานศพ ต้องนำมาหักกลบกับค่าใช้จ่ายตามมาตรา 1650 ก่อน หากเงินช่วยเหลือเพียงพอแล้ว ย่อมไม่ก่อให้เกิดหนี้กองมรดกเพิ่มเติม

7. ขอบเขตความรับผิดของทายาท

ทายาทต้องรับผิดชำระหนี้กองมรดก รวมถึงค่าใช้จ่ายตามมาตรา 1650 เฉพาะเท่าที่กองมรดกยังมีทรัพย์เหลืออยู่ และต้องไม่เกินมูลค่าทรัพย์มรดกที่ตนได้รับ หลักนี้เป็นการคุ้มครองทายาทไม่ให้ต้องรับภาระเกินกว่าทรัพย์ที่ตกทอด

8. ความสำคัญของมาตรา 1650 ในทางปฏิบัติ

มาตรา 1650 ช่วยสร้างความชัดเจนและความเป็นธรรมในการจัดการภาระหลังการตาย ลดข้อพิพาทในครอบครัว และสะท้อนแนวคิดว่าการจัดการทำศพเป็นหน้าที่ร่วมของกองมรดก มิใช่ภาระส่วนตัวของผู้ใดผู้หนึ่งเพียงลำพัง

บทสรุป

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1650 เป็นบทบัญญัติที่เชื่อมโยงกฎหมายเข้ากับหลักศีลธรรมและประเพณีของสังคมไทยอย่างชัดเจน โดยกำหนดให้ค่าใช้จ่ายในการจัดการทำศพเป็นหนี้กองมรดกที่ต้องชำระก่อนการแบ่งมรดก พร้อมทั้งวางหลักความสมควรและความพอดีเป็นเกณฑ์สำคัญในการพิจารณา อันเป็นแนวทางที่ช่วยรักษาความเป็นธรรมแก่ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง

แนวคำถาม - ธงคำตอบ

ข้อ 1.

เมื่อผู้ตายถึงแก่ความตายโดยมิได้แต่งตั้งผู้จัดการมรดกหรือผู้จัดการทำศพไว้ จำเลยซึ่งเป็นบุตรของผู้ตายและเป็นทายาทโดยธรรม แต่ยังเป็นนักศึกษาไม่มีรายได้ ได้มอบหมายให้โจทก์ซึ่งเป็นน้องสาวร่วมบิดามารดาเดียวกันกับผู้ตายเป็นผู้จัดการทำศพแทน และโจทก์ได้ออกค่าใช้จ่ายในการจัดการศพไปเป็นเงินจำนวนมาก ต่อมาจำเลยปฏิเสธความรับผิดในการชดใช้ค่าใช้จ่ายดังกล่าว โดยอ้างว่าโจทก์ได้รับเงินฌาปนกิจศพสงเคราะห์แล้ว กรณีเช่นนี้ ค่าใช้จ่ายในการจัดการทำศพถือเป็นหนี้ประเภทใด ใครเป็นผู้มีหน้าที่รับผิด และต้องชำระจากทรัพย์ใดตามกฎหมาย

ธงคำตอบ

ค่าใช้จ่ายในการจัดการทำศพผู้ตายเป็นหนี้อันเกิดจากกองมรดก เนื่องจากเป็นการดำเนินการตามสมควรแก่ฐานะในสมาคมของผู้ตาย อันกฎหมายบัญญัติไว้โดยเฉพาะในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1650 ว่าให้ชำระจากสินทรัพย์แห่งกองมรดกก่อนการแบ่งทรัพย์แก่ทายาท เมื่อผู้ตายมิได้แต่งตั้งผู้จัดการทำศพไว้ บุคคลที่เป็นทายาทโดยธรรมและได้รับทรัพย์มรดกมากที่สุดย่อมมีอำนาจและตกอยู่ในหน้าที่ต้องจัดการทำศพ แม้จำเลยจะมอบหมายให้โจทก์ดำเนินการแทนก็ตาม การมอบหมายดังกล่าวไม่ทำให้ความรับผิดในฐานะทายาทสิ้นสุดลง อย่างไรก็ดี ความรับผิดของจำเลยย่อมจำกัดอยู่เพียงไม่เกินมูลค่าทรัพย์มรดกที่ตกทอดมาถึงตนเท่านั้น และจะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อยังมีหนี้กองมรดกคงเหลืออยู่ภายหลังการหักกลบตามกฎหมายแล้ว

ข้อ 2.

เงินฌาปนกิจศพสงเคราะห์ที่โจทก์ได้รับจากกองทุนหมู่บ้านภายหลังการถึงแก่ความตายของผู้ตาย ถือเป็นทรัพย์มรดกของผู้ตายที่โจทก์มีสิทธิได้รับในฐานะผู้รับประโยชน์โดยเฉพาะ หรือถือเป็นเงินประเภทใดตามกฎหมาย และต้องนำมาพิจารณาประกอบการคำนวณหนี้ค่าใช้จ่ายในการจัดการทำศพหรือไม่เพียงใด

ธงคำตอบ

เงินฌาปนกิจศพสงเคราะห์ที่ได้รับภายหลังผู้ตายถึงแก่ความตาย ไม่ใช่ทรัพย์สินที่ผู้ตายมีอยู่ในขณะที่ถึงแก่ความตาย จึงไม่เป็นสินทรัพย์แห่งกองมรดกตามความหมายของกฎหมาย อย่างไรก็ดี เมื่อพิจารณาจากข้อเท็จจริงเกี่ยวกับที่มาของเงิน ระเบียบการจ่ายเงิน และพยานหลักฐานเกี่ยวกับเจตนาของกองทุนหมู่บ้าน ซึ่งระบุชัดว่าเป็นเงินสงเคราะห์ศพ เงินช่วยเหลืองานศพ หรือเงินส่งศพ แสดงให้เห็นว่าเงินดังกล่าวมีวัตถุประสงค์เพื่อช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายในการจัดการทำศพของสมาชิกตามประเพณี มิใช่เพื่อให้เป็นประโยชน์ส่วนตัวแก่ผู้รับเงินโดยอิสระ ดังนั้น เงินฌาปนกิจศพจึงต้องนำมาหักกลบกับค่าใช้จ่ายในการจัดการทำศพที่โจทก์ได้จ่ายไปก่อนตามเจตนาที่มอบให้ หากเงินดังกล่าวเพียงพอแก่ค่าใช้จ่ายแล้ว ย่อมไม่ก่อให้เกิดหนี้กองมรดกคงเหลือที่ทายาทจะต้องรับผิดชดใช้เพิ่มเติม

ข้อ 3.

กรณีที่ศาลชั้นต้นเห็นว่าจำเลยต้องรับผิดชดใช้ค่าใช้จ่ายในการจัดการทำศพแก่โจทก์ แต่ศาลอุทธรณ์และศาลฎีกาวินิจฉัยกลับว่าไม่มีหนี้กองมรดกเหลืออยู่ให้เรียกร้อง การวินิจฉัยที่แตกต่างกันนี้มีหลักกฎหมายและเหตุผลสำคัญอย่างไร และศาลฎีกาใช้หลักใดเป็นแก่นในการตัดสินยืนตามศาลอุทธรณ์

ธงคำตอบ

 

ศาลชั้นต้นวินิจฉัยโดยให้ความสำคัญกับลักษณะของค่าใช้จ่ายในการจัดการทำศพว่าเป็นหนี้กองมรดกตามมาตรา 1650 และเห็นว่าเงินฌาปนกิจศพที่โจทก์ได้รับไม่อาจยกขึ้นเป็นข้อปัดป้องความรับผิดของจำเลยได้ จึงพิพากษาให้จำเลยรับผิดในจำนวนหนึ่งตามฐานานุรูปของผู้ตายและสถานภาพของจำเลย แต่ศาลอุทธรณ์และศาลฎีกาได้พิจารณาลึกลงไปถึงเจตนาของเงินฌาปนกิจศพสงเคราะห์ โดยเห็นว่าเงินดังกล่าวมีวัตถุประสงค์เฉพาะเพื่อช่วยเหลือค่าใช้จ่ายในการจัดการศพ จึงต้องนำมาหักกับค่าใช้จ่ายก่อน เมื่อหักแล้วปรากฏว่าเงินสงเคราะห์ที่โจทก์ได้รับมีจำนวนมากกว่าค่าใช้จ่ายที่ศาลล่างกำหนด ย่อมถือว่าโจทก์ได้รับการชำระหนี้กองมรดกครบถ้วนแล้ว ไม่เกิดสิทธิเรียกร้องเอาจากจำเลยอีก ศาลฎีกาจึงยึดหลักการหักกลบตามเจตนาแห่งเงินสงเคราะห์และพิพากษายืนตามศาลอุทธรณ์ภาค 3




คดีมรดก ร้องศาลตั้งผู้จัดการมรดก

สิทธิทายาท & การแบ่งมรดกโดยจับฉลาก, ทายาทไม่เข้าร่วมประชุม (ฎีกา 2128/2567) article
ภาษีการรับมรดก & คำนวณมูลค่าทรัพย์สิน(ฎีกาที่ 2656/2567) article
พินัยกรรมผิดแบบเอกสารลับ ใช้เป็นพินัยกรรมธรรมดาได้หรือไม่
การอยู่กินโดยไม่จดทะเบียนสมรสกับผลทางมรดกและพินัยกรรม(ฎีกา 2102/2551)
สิทธิทายาทเพิกถอนการโอนที่ดินมรดกและอายุความฟ้องคดี(ฎีกาที่ 5689/2552)
การตายพร้อมกันและผู้ไม่สมควรรับมรดก แนวคำพิพากษาศาลฎีกา(ฎีกา 358/2554)
บุตรบุญธรรมฟ้องแบ่งมรดก | ผู้จัดการมรดกโอนทรัพย์โดยมิชอบ(ฎีกา 1276/2558)
คำร้องขอให้ศาลตั้งผู้จัดการมรดกปิดบังทรัพย์มรดกมีผลอย่างไร
ผู้เสียหายรู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำความผิด(ฎีกา 6532/2562)
การตั้งผู้จัดการมรดกร่วมเมื่อผู้จัดการมรดกถึงแก่ความตาย(ฎีกาที่ 4769/2566)
ผู้จัดการมรดกโอนทรัพย์เป็นของตนเองได้เพียงใด และผลต่อบุคคลภายนอกโดยสุจริต(ฎีกา 4887/2566)
สิทธิขอกันส่วนเงินขายทอดตลาด (ฎีกา 638/2567)
พินัยกรรมแบบเอกสารฝ่ายเมือง & ความสามารถผู้ทำพินัยกรรม(ฎีกา 6522/2561)
ผู้จัดการมรดกยักยอกเงิน & จัดการที่ดินมรดก (ฎีกา 1543/2568)
สัญญาประนีประนอม & สิทธิผู้จัดการมรดกเสียงข้างมาก (ฎีกา 3001/2568)
วิเคราะห์ผู้จัดการมรดกจำนองที่ดิน ทุจริต,กองมรดก, ทายาท,(ฎีกา 5902/2567)
อำนาจผู้จัดการมรดกร่วม & ฟ้องเรียกทรัพย์, มาตรา 1726, (ฎีกา 2628/2567)
คดีมรดก อายุความมรดก 10 ปี, สิทธิทายาท, แบ่งมรดก, (ฎีกา 9992/2560)
บังคับแบ่งมรดก & เพิกถอนโอน,ผู้จัดการมรดก, (ฎีกา 3886/2566)
(ฎีกาที่ 3681/2567) : อำนาจผู้จัดการมรดกร่วมในการฟ้องเรียกทรัพย์สินคืนสู่กองมรดก
(ฎีกาที่ 8200/2567) เพิกถอนโฉนดที่ดินและการจัดการมรดก: การบังคับคดีและผลทางกฎหมาย
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4043/2567 การตั้งผู้จัดการมรดกและการคัดค้านสิทธิของทายาท
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4044/2567: พินัยกรรมแบบเขียนเองทั้งฉบับ ความสมบูรณ์และผลทางกฎหมาย
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5560/2567: มรดกไม่มีทายาทตกเป็นของแผ่นดิน และสิทธิเรียกร้องส่วนแบ่งเงินฝาก
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5668/2567: การเพิกถอนพินัยกรรมและหลักเกณฑ์ความชอบด้วยกฎหมายของอุทธรณ์
โจทก์เป็นบุตรนอกกฎหมายที่เจ้ามรดกได้รับรองแล้ว(ฎีกา 7272/2562)
ผู้จัดการมรดกยักยอกทรัพย์มรดกและความรับผิดตามกฎหมาย(ฎีกาที่ 416/2563)
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1480/2563: การโอนมรดกและอำนาจผู้จัดการมรดก
สรุปคดีมรดก & เพิกถอนโอนที่ดิน,เพิกถอนนิติกรรม,(ฎีกา 1028/2564)
สิทธิรับมรดก ทายาทโดยธรรม & สินสมรส(ฎีกา 755/2565)
การจัดการมรดกไม่ชอบไม่อาจถือว่าการจัดการมรดกสิ้นลงแล้ว
ทายาทฟ้องทายาทให้แบ่งทรัพย์มรดก สิทธิฟ้องแบ่งมรดกเมื่อพ้นอายุความ
พินัยกรรมของผู้ตายที่ห้ามโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินตกเป็นโมฆะ, ข้อห้ามในพินัยกรรมเป็นโมฆะ, ผู้จัดการมรดกตามพินัยกรรม
ถอนผู้จัดการมรดก, การปันมรดกเสร็จสิ้นแล้ว, การจัดการศาลจ้าวไม่เป็นมรดก, ศาลจ้าวใต้เซียฮุดโจ๊วเป็นกุศลสถาน
ที่ดินของรัฐ มรดกของผู้ตาย, ที่ดินนิคมสหกรณ์, สิทธิทำประโยชน์ในที่ดิน, สิทธิเหนือพื้นดิน, การเพิกถอนโฉนดที่ดิน,
การโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินพิพาทในกองมรดก, การเพิกถอนนิติกรรมในทรัพย์มรดก, การขายทรัพย์มรดกเพื่อชำระหนี้, ผู้จัดการมรดกกับสิทธิและหน้าที่
มรดกตกทอด, การเพิกถอนการสละมรดก, อายุความในการฟ้องคดีมรดก, สิทธิเรียกร้องแทนลูกหนี้
หนังสือแต่งตั้งผู้รับโอนประโยชน์ในเงินทุนเรือนหุ้นของสหกรณ์ไม่ถือเป็นพินัยกรรม, เงินสงเคราะห์สมาชิกสหกรณ์, สิทธิผู้รับโอนประโยชน์ในเงินสงเคราะห์
นิติกรรมซื้อขายที่ดินซึ่งเป็นคนต่างด้าว, คดีมรดกที่ดินของคนต่างด้าว, อายุความคดีมรดก, การยักยอกทรัพย์มรดก
พินัยกรรมยกมรดกให้พี่น้องร่วมบิดามารดา, สิทธิของผู้สืบสันดานในการรับมรดกแทนที่, การฟ้องเรียกค่าเช่าจากทรัพย์สินมรดก
การกำจัดทายาทมิให้รับมรดก, สิทธิรับมรดกของผู้สืบสันดานเมื่อทายาทถูกกำจัด, การเพิกถอนนิติกรรมโอนกรรมสิทธิ์ทรัพย์มรดก
เพิกถอนโอนมรดก & สิทธิทายาท (ฎีกา 1023/2566)
ผู้จัดการมรดกและการโอนทรัพย์มรดก, พินัยกรรมด้วยวาจา ป.พ.พ. มาตรา 1663, การครอบครองทรัพย์มรดกแทนทายาท
สิทธิทายาทในมรดกที่ยังไม่ได้แบ่ง, ทายาทตายก่อนแบ่งมรดก, รับมรดกแทนที่ มาตรา 1639,
สิทธิการฟ้องขอแบ่งมรดกของทายาท, การเพิกถอนนิติกรรมการโอนที่ดินมรดก, สินสมรสหลังคู่สมรสเสียชีวิต
สัญญาประกันชีวิต, สัญญาเพื่อประโยชน์บุคคลภายนอก, ผู้ทำประกันชีวิตและผู้รับผลประโยชน์ตายพร้อมกัน
การจัดการหนี้สินในกองมรดก, สิทธิของเจ้าหนี้กองมรดก, ที่ดินมรดกและการบังคับคดี
โจทก์ฟ้องขอให้เพิกถอนนิติกรรมการโอนมรดก
ผู้จัดการมรดกปฏิบัติผิดหน้าที่-ทายาทผู้มีสิทธิฟ้องขอแบ่งทรัพย์มรดกได้
ผู้จัดการมรดกร่วมถึงแก่ความตายต้องทำอย่างไร, ฟ้องซ้อน คืออะไร, แต่งตั้งผู้จัดการมรดก
ผู้จัดการมรดกมีสิทธิและหน้าที่เพียงทำการอันจำเป็นเพื่อจัดการมรดกโดยทั่วไป
การจัดการทรัพย์มรดกในฐานะผู้จัดการมรดกตามหน้าที่ที่จำเป็น
ร้องขอเป็นผู้จัดการมรดก ทรัพย์สินที่ทำมาหาได้ร่วมกัน ผู้มีส่วนได้เสีย
สามีไม่ได้จดทะเบียนเป็นผู้มีส่วนได้เสียเป็นผู้จัดการมรดกได้
ทรัพย์มรดกยังไม่ได้แบ่งให้แก่ทายาททุกคน-การจัดการทรัพย์มรดกยังไม่เสร็จสิ้น
ผู้จัดการมรดกไม่จัดทำบัญชีทรัพย์มีผลอย่างไร?
ฟ้องผู้จัดการมรดกนับแต่การจัดการมรดกสิ้นสุดลงเกินห้าปีขาดอายุความ
ผู้จัดการมรดกไม่จัดทำบัญชีทรัพย์มรดกยื่นต่อศาลถูกเพิกถอนได้
อายุความคดีมรดก เจ้าหนี้ฟ้องคดีมรดกเกินหนึ่งปี
คดีของโจทก์ขาดอายุความการจัดการมรดก
บุตรนอกกฎหมายซึ่งผู้ตายรับรองแล้วเป็นผู้สืบสันดาน
มารดาขายที่ดินซึ่งผู้เยาว์มีส่วนแบ่งไม่ต้องขอศาล
นายอำเภอคือผู้มีอำนาจจัดทำพินัยกรรมแบบเอกสารฝ่ายเมือง
ความรับผิดของผู้จัดการมดกภายหลังการเสียชีวิต
ผู้จัดการมรดกร่วมนำทรัพย์มรดกหาประโยชน์แก่ตน
ผู้สืบสันดาน คือใคร? ต่างกับทายาท อย่างไร?
คู่สมรสและการแบ่งมรดกของคู่สมรส | การสมรสเป็นโมฆะ
อายุความคดีมรดก และอายุความเกี่ยวกับการจัดการมรดก
(ฎีกา 2150/2561) – สิทธิร้องถอนผู้จัดการมรดกก่อนปันมรดก(ฎีกา 2150/2561)
การปันมรดกเสร็จสิ้นลงแล้วการถอนผู้จัดการมรดกย่อมพ้นกำหนดเวลา
สามีมิได้จดทะเบียนสมรสไม่ถือเป็นทายาทของภริยาผู้ตาย
อำนาจหน้าที่จัดการศพพระภิกษุผู้มรณภาพไม่มีทรัพย์สิน
สามีไม่จดทะเบียนสมรสขอถอนผู้จัดการมรดก มีกรรมสิทธิ์รวม
ไม่มีความสามารถเพียงพอที่จะทำหน้าที่ผู้จัดการมรดก
อำนาจฟ้องขอแบ่งปันทรัพย์มรดกของผู้ตาย
ทายาททุกคนมอบหมายให้ครอบครองที่ดินแทนทายาททุกคนเพื่อประโยชน์ร่วม
ผู้อยู่ในฐานะอันจะให้จดทะเบียนสิทธิของตนได้อยู่ก่อนตามมาตรา 1300
ทายาทโดยธรรมย่อมมีสิทธิเป็นเจ้าของรวมในทรัพย์มรดกตามส่วนที่จะพึงได้
สิทธิรับมรดกที่ยังไม่ได้จดทะเบียนการได้มาห้ามยกเป็นข้อต่อสู้ผู้รับโอนโดยสุจริต
ผู้จัดการมรดกทำนิติกรรมซึ่งตนมีส่วนได้เสียเป็นปฏิปักษ์ต่อกองมรดก
ฟ้องขอให้แบ่งทรัพย์มรดกเมื่อล่วงพ้นกำหนดอายุความแล้ว
ผู้คัดค้านไม่ใช่ผู้มีส่วนได้เสียในการขอจัดการมรดก
ทายาทมีส่วนเท่ากันออกค่าใช้จ่ายจัดการทำศพ
ความเหมาะสมในการเป็นผู้จัดการมรดก
ผู้จัดการมรดกครอบครองทรัพย์มรดกแทนทายาทอื่น
สิทธิของบิดาไม่ชอบด้วยกฎหมายในการรับมรดกของบุตรนอกกฎหมาย
หนังสือสัญญาแบ่งมรดกตกเป็นโมฆะหรือไม่?
อำนาจและหน้าที่ในการจัดการทำศพและลำดับก่อนหลัง
พินัยกรรมมีเงื่อนไขบังคับก่อน
ผู้จัดการมรดกฟ้องแทนทายาทโดยธรรมอื่น
คู่สมรสที่จดทะเบียนหย่าแล้วเป็นผู้จัดการมรดกได้หรือไม่
การสละมรดกมีผลย้อนหลังไปถึงเวลาเจ้ามรดกตายจึงขาดความเป็นผู้มีส่วนได้เสีย
แม้กองมรดกมีผู้จัดการมรดกแล้วทายาทก็ยังมีสิทธิฟ้อง
พินัยกรรมเอกสารฝ่ายเมืองไม่ได้ทำต่อหน้าพยานตกเป็นโมฆะ
บุตรนอกสมรสและบิดานอกกฎหมายมีสิทธิรับมรดกต่อกันอย่างไร
ผู้จัดการมรดก | ทายาทผู้ถูกตัดมิให้รับมรดก
ผู้จัดการมรดกเรียกให้เจ้าของรวมส่งมอบโฉนดที่ดิน
การจัดการมรดกยังไม่สิ้นสุดลงอายุความ 5 ปียังไม่เริ่มนับ
สิทธิรับมรดกก่อนหลัง