ยินดีให้คำปรึกษากฎหมายแชทไลน์

      

บทนำ

คำพิพากษาศาลฎีกานี้มีเนื้อหาเกี่ยวข้องกับปัญหาการฟ้องหย่าและการเรียกค่าทดแทนในกรณีที่สามีไปมีหญิงอื่นและอุปการะเลี้ยงดูฉันภริยาเป็นเวลาต่อเนื่อง แม้ภริยาจะรู้ข้อเท็จจริงดังกล่าวมาก่อนเกินหนึ่งปีก็ตาม โดยศาลฎีกาวางหลักว่า หากพฤติการณ์ดังกล่าวยังคงดำเนินอยู่ เหตุฟ้องหย่าย่อมยังมีอยู่ตลอดมา สิทธิฟ้องหย่าและเรียกค่าทดแทนของภริยาไม่ระงับไปตามกฎหมาย อีกทั้งยังวินิจฉัยถึงหลักเกณฑ์การใช้อำนาจปกครองบุตรและสถานภาพความเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายอย่างชัดเจน

ข้อเท็จจริงของคดีโดยสรุป

โจทก์เป็นภริยาที่ชอบด้วยกฎหมายของจำเลยที่ 1 โดยมีการจดทะเบียนสมรสและมีบุตรด้วยกัน ต่อมาทั้งสองเคยหย่ากันและกลับมาจดทะเบียนสมรสใหม่อีกครั้ง ภายหลังจำเลยที่ 1 ไปมีความสัมพันธ์กับจำเลยที่ 2 และนำหญิงดังกล่าวเข้ามาอยู่อาศัยร่วมกันฉันสามีภริยา พร้อมทั้งอุปการะเลี้ยงดูอย่างเปิดเผย แม้โจทก์จะทราบข้อเท็จจริงดังกล่าวมาเป็นเวลานานแล้ว แต่จำเลยที่ 1 ก็ยังคงมีพฤติการณ์เช่นว่านั้นอย่างต่อเนื่อง

โจทก์จึงฟ้องขอหย่า เรียกค่าทดแทน และขอใช้อำนาจปกครองบุตรผู้เยาว์ ขณะที่จำเลยที่ 1 ฟ้องแย้งขอใช้อำนาจปกครองบุตรแต่เพียงผู้เดียว

ประเด็นข้อกฎหมายที่ต้องวินิจฉัย

คดีมีประเด็นสำคัญว่า

1. การที่ภริยารู้ว่าสามีมีหญิงอื่นเกินหนึ่งปี สิทธิฟ้องหย่าและเรียกค่าทดแทนระงับไปหรือไม่

2. การอุปการะเลี้ยงดูหญิงอื่นอย่างต่อเนื่องถือเป็นเหตุหย่าหรือไม่

3. ใครควรเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองบุตรผู้เยาว์

4. การหย่ามีผลกระทบต่อสถานภาพบุตรและสิทธิทางภาษีของบิดาหรือไม่

หลักกฎหมายเรื่องเหตุหย่าและอายุความ

ศาลฎีกาวางหลักตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1516 (1) ว่า การที่สามีอุปการะเลี้ยงดูหรือยกย่องหญิงอื่นฉันภริยา เป็นเหตุฟ้องหย่าได้ และหากพฤติการณ์ดังกล่าวเป็นการกระทำต่อเนื่อง เหตุหย่าย่อมยังคงมีอยู่ตลอดมา

แม้มาตรา 1529 จะกำหนดให้สิทธิฟ้องร้องระงับไปเมื่อพ้นหนึ่งปีนับแต่รู้ข้อเท็จจริง แต่ในกรณีที่เป็นการกระทำต่อเนื่อง มิใช่การกระทำที่สิ้นสุดลงแล้ว การนับระยะเวลาหนึ่งปีไม่อาจนำมาใช้ตัดสิทธิของโจทก์ได้

การเรียกค่าทดแทนจากสามีและหญิงอื่น

ศาลเห็นว่า เมื่อจำเลยที่ 1 ยังมีฐานะทางการเงินดี และการกระทำของจำเลยทั้งสองก่อให้เกิดความเสียหายต่อโจทก์อย่างชัดแจ้ง การกำหนดค่าทดแทนตามที่ศาลล่างพิพากษาไว้เป็นจำนวนเหมาะสมแล้ว จึงไม่มีเหตุแก้ไข

หลักเกณฑ์การใช้อำนาจปกครองบุตร

ศาลฎีกาพิจารณาจากสภาพความเป็นอยู่ของบุตร ความใกล้ชิด ความสามารถในการดูแล และประโยชน์สูงสุดของเด็ก โดยเห็นว่าโจทก์เป็นผู้ดูแลบุตรมาโดยตลอด มีเวลาและความเหมาะสมมากกว่า จึงให้โจทก์เป็นผู้ใช้อำนาจปกครองบุตร

สถานภาพบุตรและสิทธิทางภาษี

ศาลวินิจฉัยว่า บุตรที่เกิดในระหว่างสมรสเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมาย แม้ภายหลังบิดามารดาจะหย่ากันแล้ว สถานภาพของบุตรไม่เปลี่ยนแปลง บิดายังคงมีหน้าที่อุปการะและสามารถใช้สิทธิลดหย่อนภาษีได้ตามกฎหมาย

สรุปข้อคิดทางกฎหมาย

คดีนี้ตอกย้ำหลักสำคัญว่า “เหตุหย่าที่เป็นพฤติการณ์ต่อเนื่องไม่ขาดอายุความ” การรู้ข้อเท็จจริงมาเป็นเวลานานไม่ทำให้สิทธิฟ้องหย่าและเรียกค่าทดแทนระงับไป หากการกระทำยังคงดำเนินอยู่ อีกทั้งการพิจารณาอำนาจปกครองบุตรต้องยึดประโยชน์สูงสุดของเด็กเป็นหลัก ไม่ใช่เพียงฐานะหรือคำอ้างของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง

สรุปผลคำพิพากษาของศาลทั้งสาม

1. ศาลชั้นต้นพิพากษาให้โจทก์และจำเลยที่ 1 หย่าขาดจากกัน ให้โจทก์เป็นผู้ใช้อำนาจปกครองบุตรผู้เยาว์ และให้จำเลยทั้งสองชดใช้ค่าทดแทน พร้อมกำหนดค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตร

2. ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามศาลชั้นต้น เห็นว่ามีเหตุหย่าและการกำหนดค่าทดแทนและอำนาจปกครองบุตรเหมาะสมแล้ว

3. ศาลฎีกาพิพากษายืน ยืนยันว่าการอุปการะหญิงอื่นเป็นพฤติการณ์ต่อเนื่อง ทำให้สิทธิฟ้องหย่าไม่ระงับ และการให้โจทก์ใช้อำนาจปกครองบุตรเป็นไปเพื่อประโยชน์สูงสุดของเด็ก

รู้ว่าสามีไปมีหญิงอื่นเกินหนึ่งปีก็ฟ้องเรียกค่าเสียหายได้ สิทธิฟ้องร้องของโจทก์ไม่ระงับไป

การที่สามีไปมีเมียน้อยและภริยารู้แล้วมาฟ้องภายหลังเมื่อพ้น 1 ปี จะถือว่าสิทธิฟ้องหย่า หรือฟ้องเรียกค่าทดแทนตามกฎหมายระงับไปหรือไม่? การที่สามีไปมีหญิงอื่นและอยู่กินฉันสามีภริยาหรืออุปการะเลี้ยงดูและยกย่องหญิงอื่นตลอดมาเกิน 1 ปีอันเป็นพฤติการณ์ต่อเนื่องนั้นหมายความว่าอย่างไร? พฤติการณ์ที่ศาลจะพิจารณาว่า ฝ่ายบิดา หรือ มารดา ควรเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองศาลพิจารณาจากประเด็นใดบ้าง? การที่สามี ภริยา มีบุตรด้วยกัน ต่อมาได้หย่าขาดจากกันจะทำให้บุตรนั้นเป็นบุตรนอกกฎหมายของบิดาหรือไม่? บิดายังสามารถใช้สิทธิลดหย่อนภาษีจากค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตรได้อยู่หรือไม่?

คำพิพากษาศาลฎีกาที่  4678/2552

 โจทก์เป็นภริยาที่ชอบด้วยกฎหมายของจำเลยที่ 1 (เป็นสามี)  ขณะโจทก์ยื่นฟ้องคดีนี้จำเลยที่ 1 ยังคงอุปการะเลี้ยงดูและยกย่องจำเลยที่ 2 (หญิงอื่น) ฉันภริยาอันเป็นพฤติการณ์ต่อเนื่องตั้งแต่โจทก์รู้ข้อเท็จจริงดังกล่าว เหตุฟ้องหย่าตาม ป.พ.พ. มาตรา 1516 (1) จึงยังคงมีอยู่ตลอดมาและโจทก์ย่อมยกเป็นเหตุหย่าได้ โดยไม่สำคัญว่าโจทก์จะรู้ข้อเท็จจริงดังกล่าวก่อนฟ้องเกิน 1 ปีหรือไม่ สิทธิฟ้องร้องของโจทก์ไม่ระงับไปตาม ป.พ.พ. มาตรา 1529

โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องขอให้โจทก์และจำเลยที่ 1 หย่าขาดจากกัน ให้จำเลยที่ 1 ชำระค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตร และให้จำเลยที่ 1 และที่ 2 ชำระค่าทดแทนแก่โจทก์ รวมทั้งให้จำเลยที่ 1 ชำระค่าเลี้ยงชีพแก่โจทก์ ขณะที่จำเลยทั้งสองให้การต่อสู้คดี และจำเลยที่ 1 ฟ้องแย้งขอหย่าโดยขอใช้อำนาจปกครองบุตรแต่เพียงผู้เดียว โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งขอให้ยกฟ้องแย้ง

ศาลชั้นต้นพิพากษาให้โจทก์และจำเลยที่ 1 หย่าขาดจากกัน ให้โจทก์เป็นผู้ใช้อำนาจปกครองบุตรผู้เยาว์ ให้จำเลยที่ 1 และที่ 2 ชำระค่าทดแทนในจำนวนที่ศาลเห็นสมควร และให้จำเลยที่ 1 ชำระค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตรเดือนละ 4,000 บาท จนกว่าบุตรจะบรรลุนิติภาวะ พร้อมยกฟ้องแย้งของจำเลยที่ 1 ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน จำเลยทั้งสองฎีกา

ศาลฎีกาวินิจฉัยรับฟังข้อเท็จจริงว่า โจทก์และจำเลยที่ 1 จดทะเบียนสมรส มีบุตรร่วมกัน ต่อมาเคยหย่าและกลับมาจดทะเบียนสมรสใหม่ ภายหลังจำเลยที่ 1 ไปมีความสัมพันธ์กับจำเลยที่ 2 และนำจำเลยที่ 2 ซึ่งตั้งครรภ์เข้าพักอาศัยอยู่ร่วมกันในบ้าน โดยอุปการะเลี้ยงดูและยกย่องฉันภริยา

ศาลเห็นว่า การที่จำเลยที่ 1 อ้างว่าจดทะเบียนสมรสใหม่เพื่อประโยชน์ด้านการศึกษาและการลดหย่อนภาษีของบุตร เป็นข้ออ้างที่ฟังไม่ขึ้น เพราะบุตรเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายอยู่แล้ว แม้บิดามารดาจะหย่ากันก็มิได้ทำให้สถานภาพบุตรเปลี่ยนแปลง การยกย่องและอุปการะเลี้ยงดูจำเลยที่ 2 ขณะโจทก์ยังเป็นภริยาที่ชอบด้วยกฎหมาย เป็นเหตุหย่าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1516 (1)

แม้โจทก์จะทราบข้อเท็จจริงมาก่อนเกินหนึ่งปี แต่เมื่อจำเลยที่ 1 ยังอุปการะเลี้ยงดูและยกย่องจำเลยที่ 2 อย่างต่อเนื่อง เหตุหย่าย่อมยังคงมีอยู่ตลอดมา สิทธิฟ้องหย่าของโจทก์ไม่ระงับไปตามมาตรา 1529 และจำเลยทั้งสองต้องรับผิดชดใช้ค่าทดแทนตามมาตรา 1523 วรรคหนึ่ง

ในส่วนค่าทดแทน ศาลพิจารณาจากฐานะทางการเงินของจำเลยที่ 1 ซึ่งมีรายได้และทรัพย์สินเพียงพอ เห็นว่าจำนวนค่าทดแทนที่ศาลล่างกำหนดเหมาะสมแล้ว ส่วนอำนาจปกครองบุตร ศาลเห็นว่าโจทก์เป็นผู้ดูแลบุตรมาโดยตลอด มีความเหมาะสมและเป็นประโยชน์แก่บุตรมากกว่า ข้อฎีกาของจำเลยที่ 1 ในเรื่องนี้จึงฟังไม่ขึ้น

ศาลฎีกาพิพากษายืน ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นฎีกาให้เป็นพับ

เรียกค่าเสียหายค่าทดแทนชู้

หลักกฎหมาย เงื่อนไขการฟ้อง แนวคำพิพากษาศาลฎีกา และข้อควรรู้ทางปฏิบัติ

1. ความหมายของการเรียกค่าเสียหายค่าทดแทนชู้

การเรียกค่าเสียหายค่าทดแทนชู้ หมายถึง การที่คู่สมรสฝ่ายหนึ่งซึ่งเป็นภริยาหรือสามีโดยชอบด้วยกฎหมาย ใช้สิทธิฟ้องเรียกค่าทดแทนจากบุคคลภายนอกซึ่งเข้ามามีความสัมพันธ์เชิงชู้สาวกับคู่สมรสของตน อันเป็นการละเมิดต่อสิทธิในครอบครัวและความสงบแห่งชีวิตสมรส

สิทธิเรียกค่าทดแทนชู้มิได้เกิดจากการเป็นหนี้ตามสัญญา แต่เป็นสิทธิพิเศษที่กฎหมายรับรองไว้เพื่อคุ้มครองสถาบันครอบครัว และเพื่อเยียวยาความเสียหายทางจิตใจ ศักดิ์ศรี และความมั่นคงในชีวิตคู่ของคู่สมรสผู้เสียหาย

2. ฐานกฎหมายในการเรียกค่าทดแทนชู้

ฐานกฎหมายสำคัญคือ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1523 วรรคหนึ่ง ซึ่งบัญญัติว่า

“ในกรณีหย่าเพราะเหตุอย่างหนึ่งอย่างใดตามมาตรา 1516 (1) (2) (3) หรือ (6) ฝ่ายซึ่งมิได้เป็นฝ่ายผิดอาจเรียกค่าทดแทนจากคู่สมรสอีกฝ่ายหนึ่งหรือจากบุคคลซึ่งเป็นชู้กับคู่สมรสนั้นได้”

จากบทบัญญัติดังกล่าว จะเห็นได้ว่ากฎหมายเปิดโอกาสให้เรียกค่าทดแทนได้ทั้งจาก

1. คู่สมรสฝ่ายที่กระทำผิด และ

2. บุคคลภายนอกซึ่งเป็นชู้

โดยไม่จำเป็นต้องเลือกฟ้องเพียงฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง

3. ความหมายของคำว่า “ชู้” ตามแนวคำพิพากษา

ศาลฎีกาวางแนววินิจฉัยไว้อย่างต่อเนื่องว่า “ชู้” มิได้จำกัดเฉพาะการมีเพศสัมพันธ์เท่านั้น หากแต่หมายรวมถึงพฤติการณ์ที่แสดงออกถึงความสัมพันธ์เกินเลยในเชิงชู้สาว เช่น

• การอยู่กินฉันสามีภริยา

• การอุปการะเลี้ยงดู ยกย่อง เปิดเผยต่อสังคม

• การแสดงตนเป็นคู่ครองต่อบุคคลภายนอก

แม้จะไม่มีพยานหลักฐานยืนยันการมีเพศสัมพันธ์โดยตรง แต่หากข้อเท็จจริงโดยรวมแสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ในลักษณะดังกล่าว ศาลก็อาจรับฟังได้ว่าเป็น “ชู้” ตามกฎหมาย

4. ใครบ้างมีสิทธิฟ้องเรียกค่าทดแทนชู้

ผู้มีสิทธิฟ้องต้องเป็น

1. คู่สมรสที่จดทะเบียนสมรสโดยชอบด้วยกฎหมาย

2. เป็นฝ่ายที่มิได้เป็นผู้กระทำผิดในเหตุหย่า

คู่สมรสที่อยู่กินกันโดยไม่จดทะเบียนสมรส ไม่มีสิทธิเรียกค่าทดแทนชู้ตามมาตรา 1523 แม้จะอยู่กินกันมานานหรือมีบุตรร่วมกันก็ตาม

5. ต้องฟ้องหย่าพร้อมกับเรียกค่าทดแทนหรือไม่

โดยหลัก คู่สมรสสามารถฟ้องเรียกค่าทดแทนชู้พร้อมกับฟ้องหย่า หรือฟ้องแยกเป็นคดีต่างหากก็ได้ แต่ต้องมี “เหตุหย่า” ตามมาตรา 1516 เป็นฐานรองรับ

แนวคำพิพากษาศาลฎีกายอมรับว่า แม้การฟ้องหย่าจะสิ้นสุดไปแล้ว แต่หากยังไม่ขาดอายุความในการเรียกค่าทดแทน คู่สมรสผู้เสียหายยังคงมีสิทธิฟ้องเรียกค่าทดแทนชู้ได้

6. อายุความในการเรียกค่าทดแทนชู้

อายุความเป็นประเด็นสำคัญอย่างยิ่ง โดยมาตรา 1529 บัญญัติว่า สิทธิฟ้องร้องโดยอาศัยเหตุหย่าตามมาตรา 1516 (1) (2) (3) หรือ (6) ย่อมระงับไปเมื่อพ้นกำหนดหนึ่งปีนับแต่วันที่ผู้กล่าวอ้างรู้หรือควรรู้ความจริง

อย่างไรก็ตาม ศาลฎีกาวางหลักสำคัญว่า

หากการเป็นชู้เป็น “พฤติการณ์ต่อเนื่อง” เช่น การอุปการะเลี้ยงดูหญิงอื่นอย่างเปิดเผยต่อเนื่อง เหตุหย่าย่อมยังคงมีอยู่ตลอดมา และอายุความยังไม่เริ่มนับตราบใดที่พฤติการณ์นั้นยังไม่สิ้นสุด

7. การพิสูจน์คดีเรียกค่าทดแทนชู้

ภาระการพิสูจน์ตกอยู่กับฝ่ายโจทก์ โดยต้องแสดงให้ศาลเห็นว่า

1. ตนเป็นคู่สมรสโดยชอบด้วยกฎหมาย

2. จำเลยมีความสัมพันธ์เชิงชู้สาวกับคู่สมรสของตน

3. ความสัมพันธ์ดังกล่าวก่อให้เกิดความเสียหายแก่ตน

พยานหลักฐานที่มักใช้ ได้แก่

• พยานบุคคล

• เอกสาร

• ภาพถ่าย

• ข้อความแชต

• พฤติการณ์แวดล้อมโดยรวม

ศาลจะพิจารณาพยานหลักฐานทั้งหมดประกอบกัน ไม่แยกพิจารณาเฉพาะพยานใดพยานหนึ่ง

8. หลักเกณฑ์การกำหนดจำนวนค่าทดแทน

กฎหมายมิได้กำหนดอัตราค่าทดแทนไว้ตายตัว ศาลจะพิจารณาตามพฤติการณ์แห่งคดี เช่น

• ความร้ายแรงของการกระทำ

• ระยะเวลาที่เป็นชู้

• การเปิดเผยต่อสังคม

• ฐานะทางเศรษฐกิจของคู่กรณี

• ผลกระทบต่อชีวิตครอบครัวและจิตใจของโจทก์

ค่าทดแทนอาจเป็นหลักหมื่น หลักแสน หรือหลักล้าน ขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงของแต่ละคดี

9. ฟ้องเรียกค่าทดแทนจากใครได้บ้าง

โจทก์อาจเลือกฟ้อง

1. ฟ้องเฉพาะคู่สมรส

2. ฟ้องเฉพาะชู้

3. ฟ้องทั้งคู่เป็นจำเลยร่วม

ศาลฎีกายืนยันว่า ความรับผิดของชู้เป็นความรับผิดโดยตรง ไม่จำเป็นต้องรอให้ศาลพิพากษาหย่าก่อนจึงจะฟ้องได้

10. กรณีใดที่ฟ้องเรียกค่าทดแทนไม่ได้

ตัวอย่างกรณีที่ศาลไม่รับฟ้องหรือยกฟ้อง ได้แก่

• ไม่ได้จดทะเบียนสมรส

• โจทก์รู้เห็นยินยอมให้มีความสัมพันธ์

• ขาดอายุความ

• พิสูจน์ไม่ได้ว่ามีความสัมพันธ์เชิงชู้สาว

• โจทก์เป็นฝ่ายผิดเสียเอง

11. แนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่สำคัญ

ศาลฎีกาวางหลักอย่างชัดเจนว่า การเรียกค่าทดแทนชู้มีวัตถุประสงค์เพื่อเยียวยาความเสียหาย มิใช่เพื่อการลงโทษ การกำหนดจำนวนเงินต้องสมเหตุสมผล สอดคล้องกับสภาพแห่งคดี และไม่เป็นการเอาเปรียบคู่กรณี

12. ข้อควรระวังในการฟ้องคดีค่าทดแทนชู้

การฟ้องคดีประเภทนี้มีความละเอียดอ่อนสูง คู่ความควรระมัดระวังเรื่อง

• การรวบรวมพยานหลักฐาน

• การคำนวณอายุความ

• การฟ้องให้ถูกตัวบุคคล

• การใช้ถ้อยคำในคำฟ้อง

ความผิดพลาดเพียงเล็กน้อยอาจทำให้คดีแพ้ได้

13. สรุปข้อคิดทางกฎหมาย

การเรียกค่าเสียหายค่าทดแทนชู้เป็นสิทธิสำคัญที่กฎหมายมอบให้แก่คู่สมรสผู้เสียหาย เพื่อคุ้มครองศักดิ์ศรี ความมั่นคงในครอบครัว และความเป็นธรรมในชีวิตสมรส อย่างไรก็ตาม การใช้สิทธิดังกล่าวต้องอยู่ภายใต้กรอบกฎหมาย มีพยานหลักฐานชัดเจน และดำเนินการภายในระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด จึงจะได้รับความคุ้มครองจากศาลอย่างแท้จริง

คำถามที่พบบ่อย

1. คำถาม: รู้ว่าสามีไปมีหญิงอื่นเกิน 1 ปี ยังฟ้องหย่าได้หรือไม่

คำตอบ: ฟ้องหย่าได้ หากการอุปการะเลี้ยงดูหรือยกย่องหญิงอื่นฉันภริยาเป็นพฤติการณ์ต่อเนื่อง เหตุหย่าตาม ป.พ.พ. มาตรา 1516 (1) ยังมีอยู่ตลอดมา จึงไม่ตัดสิทธิฟ้องหย่าแม้จะรู้ข้อเท็จจริงมาก่อนเกิน 1 ปี

2. คำถาม: เหตุหย่าตาม ป.พ.พ. มาตรา 1516 (1) คืออะไร

คำตอบ: คือกรณีที่สามีหรือภริยาอุปการะเลี้ยงดูหรือยกย่องผู้อื่นฉันภริยาหรือฉันสามี เป็นการกระทำอันเป็นปรปักษ์ต่อการเป็นสามีภริยา และเป็นเหตุให้คู่สมรสอีกฝ่ายยกขึ้นฟ้องหย่าได้

3. คำถาม: “พฤติการณ์ต่อเนื่อง” หมายความว่าอย่างไรในคดีฟ้องหย่า

คำตอบ: หมายถึงการกระทำที่ดำเนินอยู่เรื่อย ๆ ไม่สิ้นสุดลง เช่น สามียังคงอุปการะเลี้ยงดูและยกย่องหญิงอื่นเป็นภริยาอยู่ในขณะยื่นฟ้อง ทำให้เหตุหย่ายังคงมีอยู่ตลอดมา

4. คำถาม: อายุความ 1 ปีตาม ป.พ.พ. มาตรา 1529 ทำให้สิทธิฟ้องหย่าระงับหรือไม่

คำตอบ: โดยหลัก สิทธิฟ้องหย่าที่อาศัยเหตุในมาตรา 1516 (1) อาจระงับเมื่อพ้น 1 ปีนับแต่วันรู้หรือควรรู้ความจริง แต่หากเหตุหย่าเป็นพฤติการณ์ต่อเนื่องและยังดำเนินอยู่ สิทธิฟ้องหย่ายังไม่ระงับตามมาตรา 1529

5. คำถาม: ฟ้องเรียกค่าทดแทนจากชู้ได้หรือไม่ และอาศัยกฎหมายมาตราใด

คำตอบ: ได้ หากหย่าเพราะเหตุที่คู่สมรสอุปการะเลี้ยงดูหรือยกย่องผู้อื่นฉันภริยา/ฉันสามี คู่สมรสฝ่ายที่มิได้เป็นฝ่ายผิดมีสิทธิเรียกค่าทดแทนจากคู่สมรสอีกฝ่ายและ/หรือบุคคลซึ่งเป็นชู้ ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1523 วรรคหนึ่ง

6. คำถาม: จะถือว่าเป็นการยกย่องหรือเลี้ยงดูผู้อื่นฉันภริยาอย่างไร

คำตอบ: เป็นพฤติการณ์ที่แสดงความสัมพันธ์เกินกว่าปกติ เช่น นำหญิงอื่นเข้ามาอยู่ร่วมบ้านเดียวกัน พักอาศัยร่วมกันอย่างเปิดเผย อุปการะเลี้ยงดู และปฏิบัติต่อกันในลักษณะฉันสามีภริยา ซึ่งศาลอาจรับฟังว่าเข้าองค์ประกอบมาตรา 1516 (1)

7. คำถาม: การหย่าทำให้บุตรกลายเป็นบุตรนอกกฎหมายของบิดาหรือไม่

คำตอบ: ไม่ทำให้เปลี่ยนสถานภาพ บุตรที่เกิดในระหว่างการจดทะเบียนสมรสเป็นบุตรชอบด้วยกฎหมายของบิดาอยู่แล้ว แม้บิดามารดาจะหย่ากันภายหลังก็ไม่ทำให้บุตรกลายเป็นบุตรไม่ชอบด้วยกฎหมาย

8. คำถาม: บิดายังมีสิทธิลดหย่อนภาษีจากค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตรได้หรือไม่

คำตอบ: โดยหลัก บิดาสามารถใช้สิทธิลดหย่อนภาษีเกี่ยวกับบุตรได้ หากเป็นผู้มีหน้าที่อุปการะเลี้ยงดูและให้การศึกษาบุตรที่ยังไม่บรรลุนิติภาวะ ทั้งนี้เป็นเรื่องการปฏิบัติตามกฎหมายภาษีอากรและเงื่อนไขของหน่วยงานจัดเก็บภาษีประกอบด้วย

9. คำถาม: ศาลพิจารณาให้ใครเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองบุตรจากหลักเกณฑ์ใด

คำตอบ: ศาลยึดประโยชน์สูงสุดของเด็กเป็นหลัก พิจารณาจากความสามารถในการดูแล ความใกล้ชิดและการเลี้ยงดูที่ผ่านมา เวลาในการดูแล สภาพความเป็นอยู่ และความเหมาะสมของแต่ละฝ่าย รวมทั้งความมั่นคงและสวัสดิภาพของเด็ก

10. คำถาม: เหตุใดศาลจึงเห็นว่าให้มารดาเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองบุตรเหมาะสมกว่า

คำตอบ: เพราะข้อเท็จจริงรับฟังได้ว่าเด็กอยู่ในความดูแลของมารดามาโดยตลอด ไม่ปรากฏผลเสียหาย มารดามีเวลาในการเลี้ยงดูมากกว่า และยังไม่มีคู่สมรสใหม่ ขณะที่บิดาต้องทำงานนอกบ้านและมีครอบครัวใหม่ ทำให้การให้เด็กอยู่กับมารดาเหมาะสมกว่า

11. คำถาม: ศาลกำหนดค่าทดแทนและค่าอุปการะเลี้ยงดูบุตรโดยพิจารณาจากอะไร

คำตอบ: ศาลพิจารณาจากพฤติการณ์แห่งคดี ความเสียหายที่เกิดขึ้นจริง ฐานะทางการเงินของคู่กรณี และภาระในการเลี้ยงดูบุตร โดยคำนึงถึงความเหมาะสมและความเป็นธรรม

12. คำถาม: ผลคำพิพากษาของศาลทั้งสามชั้นเป็นอย่างไร

คำตอบ: ศาลชั้นต้นพิพากษาให้หย่า ให้มารดาใช้อำนาจปกครองบุตร กำหนดค่าอุปการะเลี้ยงดูและค่าทดแทน ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน และศาลฎีกาพิพากษายืน ยืนยันว่าเหตุหย่าเป็นพฤติการณ์ต่อเนื่อง สิทธิฟ้องไม่ระงับ และการกำหนดค่าทดแทนกับอำนาจปกครองบุตรเหมาะสมแล้ว