บทนำ

คำพิพากษาศาลฎีกานี้มีเนื้อหาเกี่ยวข้องกับการกำหนดเขตอำนาจศาลในการฟ้องหย่าตามหลัก “มูลคดีเกิด” ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 4(1) ซึ่งเป็นหลักกฎหมายสำคัญในการพิจารณาว่าศาลใดมีอำนาจรับคำฟ้องในคดีแพ่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในคดีครอบครัวที่เกี่ยวข้องกับการฟ้องหย่าระหว่างสามีภริยา ประเด็นสำคัญของคดีนี้อยู่ที่การตีความว่า “สถานที่มูลคดีเกิด” ในคดีหย่าหมายถึงสถานที่ใด ระหว่างสถานที่จดทะเบียนสมรส หรือสถานที่ที่เกิดเหตุแห่งการหย่า

คดีนี้ศาลฎีกาได้วินิจฉัยหลักกฎหมายไว้อย่างชัดเจนว่า การจดทะเบียนสมรสเป็นเพียงต้นเหตุของการเกิดสถานะความเป็นสามีภริยา มิใช่ต้นเหตุของคดีหย่า ดังนั้นสถานที่จดทะเบียนสมรสจึงไม่ถือเป็นสถานที่ที่มูลคดีหย่าเกิดขึ้น หากเหตุหย่าเกิดจากพฤติการณ์ที่เกิดขึ้น ณ สถานที่อื่น เช่น การทำร้ายร่างกาย การขับไล่คู่สมรสออกจากบ้าน หรือการกระทำที่เป็นปฏิปักษ์ต่อการเป็นสามีภริยา สถานที่ที่เกิดพฤติการณ์ดังกล่าวจึงถือเป็นสถานที่ที่มูลคดีเกิดขึ้นตามกฎหมาย

แนววินิจฉัยของศาลฎีกาในคดีนี้จึงเป็นหลักสำคัญในการกำหนดเขตอำนาจศาลสำหรับคดีหย่า โดยเฉพาะในกรณีที่คู่สมรสจดทะเบียนสมรสในจังหวัดหนึ่ง แต่ไปใช้ชีวิตสมรสและเกิดเหตุหย่าในอีกจังหวัดหนึ่ง ซึ่งมีผลโดยตรงต่อการกำหนดศาลที่มีอำนาจพิจารณาคดี และเป็นแนวทางสำคัญสำหรับนักกฎหมายและประชาชนในการเลือกศาลที่ถูกต้องในการยื่นฟ้องคดีหย่า

ข้อเท็จจริงของคดี

โจทก์และจำเลยจดทะเบียนสมรสกันโดยชอบด้วยกฎหมาย ณ สำนักทะเบียนอำเภอควนขนุน จังหวัดพัทลุง หลังจากสมรสแล้ว ทั้งสองได้ไปใช้ชีวิตสมรสร่วมกันที่จังหวัดนครศรีธรรมราช และมีบุตรร่วมกันหนึ่งคน

ระหว่างที่ใช้ชีวิตสมรสร่วมกัน จำเลยมีพฤติการณ์กระทำการเป็นปฏิปักษ์ต่อการเป็นสามีภริยา กล่าวคือ จำเลยทำร้ายร่างกายโจทก์เป็นประจำ และมีพฤติการณ์ขับไล่โจทก์ออกจากบ้าน ทำให้โจทก์ไม่สามารถทนอยู่ร่วมกันในฐานะสามีภริยาได้อีกต่อไป

ต่อมาโจทก์จึงยื่นฟ้องต่อศาลจังหวัดพัทลุง ขอให้ศาลพิพากษาให้หย่าขาดจากจำเลย และขอให้โจทก์เป็นผู้ใช้อำนาจปกครองบุตรผู้เยาว์แต่เพียงผู้เดียว

อย่างไรก็ตาม ในชั้นตรวจคำฟ้อง ศาลจังหวัดพัทลุงมีคำสั่งว่า คดีนี้ทั้งภูมิลำเนาของจำเลยและสถานที่เกิดเหตุหย่าอยู่นอกเขตอำนาจของศาลจังหวัดพัทลุง จึงมีคำสั่งให้คืนคำฟ้องแก่โจทก์

โจทก์จึงอุทธรณ์ปัญหาข้อกฎหมายโดยตรงต่อศาลฎีกา

ประเด็นปัญหาข้อกฎหมาย

ประเด็นสำคัญของคดีนี้คือ

การฟ้องหย่าจะต้องยื่นฟ้องต่อศาลใดจึงจะเป็นศาลที่มีเขตอำนาจตามกฎหมาย

โดยต้องพิจารณาตามหลักใน

ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 4(1) ซึ่งบัญญัติว่า

ผู้ฟ้องคดีต้องยื่นฟ้องต่อศาลที่

1. จำเลยมีภูมิลำเนาอยู่ในเขตศาล

หรือ

2. ศาลที่มูลคดีเกิดขึ้นในเขตศาล

ดังนั้นคำถามสำคัญคือ

สถานที่จดทะเบียนสมรสถือเป็น “สถานที่มูลคดีเกิด” ในคดีหย่าหรือไม่

คำวินิจฉัยของศาลฎีกา

ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า

คำว่า “มูลคดีเกิด” หมายถึง ต้นเหตุอันเป็นที่มาของคำฟ้อง

ในคดีนี้โจทก์ฟ้องหย่าจำเลย

ดังนั้นต้นเหตุของคำฟ้องจึงคือ เหตุหย่า

ส่วนการจดทะเบียนสมรสเป็นเพียงเหตุให้เกิดความสัมพันธ์ในฐานะสามีภริยา มิใช่เหตุให้เกิดคดีหย่า

ดังนั้น

สถานที่จดทะเบียนสมรสจึงไม่ใช่สถานที่ที่มูลคดีหย่าเกิด

เมื่อพิจารณาตามคำฟ้องของโจทก์ พบว่า

โจทก์และจำเลยพักอาศัยอยู่ร่วมกันที่จังหวัดนครศรีธรรมราช และจำเลยได้กระทำการทำร้ายร่างกายและขับไล่โจทก์ออกจากบ้าน ณ จังหวัดดังกล่าว

การกระทำดังกล่าวถือเป็นเหตุหย่า

ดังนั้น

จังหวัดนครศรีธรรมราชจึงเป็นสถานที่ที่มูลคดีเกิด

นอกจากนี้ จำเลยยังมีภูมิลำเนาอยู่ในจังหวัดนครศรีธรรมราชอีกด้วย

ดังนั้นศาลที่มีเขตอำนาจจึงต้องเป็น ศาลจังหวัดนครศรีธรรมราช

ศาลจังหวัดพัทลุงจึงไม่มีเขตอำนาจรับคำฟ้อง

วิเคราะห์หลักกฎหมายและแนวคำพิพากษาศาลฎีกา

หลัก “มูลคดีเกิด” เป็นหลักสำคัญในกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง เพื่อกำหนดศาลที่มีเขตอำนาจพิจารณาคดี

หลักการสำคัญคือ

สถานที่ที่เกิดเหตุแห่งสิทธิฟ้องร้อง

ไม่ใช่สถานที่ที่มีความเกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์ทางกฎหมายโดยทั่วไป

ในคดีหย่า

เหตุหย่ามักเกิดจากพฤติการณ์ เช่น

การทำร้ายร่างกาย

การเป็นชู้

การทอดทิ้ง

การกระทำเป็นปฏิปักษ์ต่อการเป็นสามีภริยา

ดังนั้นสถานที่ที่เกิดพฤติการณ์เหล่านี้จึงเป็นสถานที่ที่มูลคดีเกิด

แนวคำพิพากษาศาลฎีกานี้สอดคล้องกับหลักทั่วไปในกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ที่มุ่งให้คดีถูกพิจารณาโดยศาลที่เกี่ยวข้องกับข้อเท็จจริงของคดีมากที่สุด

ทั้งยังช่วยป้องกันการเลือกศาลที่ไม่เกี่ยวข้องกับข้อพิพาท 

สรุปผลคำพิพากษาของศาลทั้งสาม

1. ศาลชั้นต้น

ศาลจังหวัดพัทลุงตรวจคำฟ้องแล้วเห็นว่าทั้งภูมิลำเนาของจำเลยและสถานที่ที่เกิดเหตุหย่าอยู่นอกเขตอำนาจของศาลจังหวัดพัทลุง จึงมีคำสั่งให้คืนคำฟ้องแก่โจทก์เพื่อนำไปยื่นต่อศาลที่มีเขตอำนาจ พร้อมคืนค่าธรรมเนียมศาลทั้งหมด

2. ศาลอุทธรณ์

ไม่มีการพิจารณาในชั้นศาลอุทธรณ์ เนื่องจากโจทก์อุทธรณ์ปัญหาข้อกฎหมายโดยตรงต่อศาลฎีกา ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 223 ทวิ

3. ศาลฎีกา

ศาลฎีกาพิพากษายืนตามคำสั่งศาลชั้นต้น โดยเห็นว่าสถานที่จดทะเบียนสมรสไม่ใช่สถานที่มูลคดีเกิดของคดีหย่า เหตุหย่าเกิดที่จังหวัดนครศรีธรรมราช และจำเลยก็มีภูมิลำเนาอยู่ที่จังหวัดดังกล่าว ศาลจังหวัดพัทลุงจึงไม่มีเขตอำนาจรับคำฟ้อง

สรุปข้อคิดทางกฎหมาย

คำพิพากษาศาลฎีกาคดีนี้ได้วางหลักกฎหมายที่สำคัญเกี่ยวกับการกำหนดเขตอำนาจศาลในคดีหย่า โดยยืนยันหลักการตีความคำว่า “มูลคดีเกิด” ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 4(1) ว่าหมายถึงเหตุการณ์หรือพฤติการณ์ที่เป็นต้นเหตุของการฟ้องคดี มิใช่สถานที่ที่ก่อให้เกิดความสัมพันธ์ทางกฎหมายในอดีต เช่น สถานที่จดทะเบียนสมรส

หลักการดังกล่าวมีความสำคัญอย่างยิ่งในการป้องกันการใช้สิทธิฟ้องคดีโดยเลือกศาลที่ไม่มีความเกี่ยวข้องกับข้อพิพาท และเพื่อให้ศาลที่มีความใกล้ชิดกับข้อเท็จจริงของคดีมากที่สุดเป็นผู้พิจารณาพิพากษาคดี

ในทางปฏิบัติ ผู้ประสงค์จะฟ้องหย่าควรพิจารณาเขตอำนาจศาลตามหลักสองประการ คือ ศาลที่จำเลยมีภูมิลำเนาอยู่ หรือศาลที่เกิดเหตุหย่า หากยื่นฟ้องต่อศาลที่ไม่มีเขตอำนาจ ศาลย่อมมีอำนาจคืนคำฟ้องได้ ซึ่งอาจทำให้เสียเวลาและค่าใช้จ่ายในการดำเนินคดีโดยไม่จำเป็น

ประเด็นสำคัญที่สุดของคดีนี้เกี่ยวข้องกับการกำหนดว่า คดีฟ้องหย่าต้องยื่นต่อศาลใดจึงจะเป็นศาลที่มีเขตอำนาจพิจารณาคดี โดยศาลฎีกาได้วินิจฉัยตีความคำว่า “มูลคดีเกิด” ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 4(1) ว่าหมายถึงต้นเหตุแห่งคำฟ้อง กล่าวคือ เหตุหย่า มิใช่สถานที่จดทะเบียนสมรส ดังนั้นสถานที่ที่เกิดเหตุหย่าจึงเป็นสถานที่ที่มูลคดีเกิดและเป็นศาลที่มีเขตอำนาจพิจารณาคดี ไม่ใช่ศาลในพื้นที่ที่มีการจดทะเบียนสมรส

มาตรากฎหมายสำคัญที่เป็นแก่นของคดีนี้ พร้อมขยายความสั้น ๆ

1. มูลคดีเกิด ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 4(1)

ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า คำว่า “มูลคดีเกิด” หมายถึงต้นเหตุอันเป็นที่มาของคำฟ้อง ในคดีหย่า ต้นเหตุของคำฟ้องคือเหตุหย่า เช่น การทำร้ายร่างกายหรือการกระทำที่เป็นปฏิปักษ์ต่อการเป็นสามีภริยา ดังนั้นสถานที่ที่เกิดพฤติการณ์ดังกล่าวจึงถือเป็นสถานที่ที่มูลคดีเกิด ซึ่งศาลในเขตพื้นที่นั้นย่อมมีเขตอำนาจรับคำฟ้องได้ตามกฎหมาย

2. เขตอำนาจศาลในคดีหย่า

หลักกฎหมายกำหนดให้ผู้ฟ้องต้องยื่นฟ้องต่อศาลที่จำเลยมีภูมิลำเนาอยู่ หรือศาลที่มูลคดีเกิดขึ้นในเขตศาลนั้น ในคดีนี้เหตุหย่าเกิดขึ้นที่จังหวัดนครศรีธรรมราช และจำเลยก็มีภูมิลำเนาอยู่ในจังหวัดดังกล่าว ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยว่าศาลจังหวัดพัทลุงไม่มีเขตอำนาจรับคำฟ้อง แม้คู่สมรสจะจดทะเบียนสมรสที่จังหวัดพัทลุงก็ตาม เพราะสถานที่จดทะเบียนสมรสมิใช่สถานที่ที่มูลคดีหย่าเกิดตามกฎหมาย

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

คำถาม

1. ฟ้องหย่าต้องยื่นฟ้องต่อศาลใด

คำตอบ

การฟ้องหย่าต้องยื่นฟ้องต่อศาลที่มีเขตอำนาจตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 4(1) ซึ่งกำหนดว่าคดีแพ่งต้องยื่นต่อศาลที่จำเลยมีภูมิลำเนาอยู่ หรือศาลที่มูลคดีเกิดขึ้นในเขตศาลนั้น ในคดีหย่า “มูลคดีเกิด” หมายถึงสถานที่ที่เกิดเหตุหย่า เช่น การทำร้ายร่างกาย การเป็นชู้ หรือการขับไล่คู่สมรสออกจากบ้าน ดังนั้นหากเหตุหย่าเกิดขึ้นในจังหวัดหนึ่ง ผู้ฟ้องย่อมสามารถยื่นฟ้องต่อศาลในจังหวัดนั้นได้ แม้ว่าการจดทะเบียนสมรสจะเกิดขึ้นในจังหวัดอื่นก็ตาม

คำถาม

2. สถานที่จดทะเบียนสมรสถือเป็นสถานที่มูลคดีเกิดของคดีหย่าหรือไม่

คำตอบ

สถานที่จดทะเบียนสมรสไม่ถือเป็นสถานที่มูลคดีเกิดของคดีหย่า เนื่องจากการจดทะเบียนสมรสเป็นเพียงการก่อให้เกิดสถานะความเป็นสามีภริยาตามกฎหมาย แต่ไม่ได้เป็นเหตุแห่งการฟ้องหย่า คดีหย่าจะเกิดขึ้นเมื่อมีเหตุหย่าตามกฎหมาย เช่น การกระทำเป็นปฏิปักษ์ต่อการเป็นสามีภริยา การทำร้ายร่างกาย หรือการทอดทิ้ง ดังนั้นสถานที่ที่เกิดพฤติการณ์ดังกล่าวจึงเป็นสถานที่ที่มูลคดีเกิดตามกฎหมาย

คำถาม

3. หากฟ้องหย่าต่อศาลที่ไม่มีเขตอำนาจจะเกิดผลอย่างไร

คำตอบ

หากโจทก์ยื่นฟ้องต่อศาลที่ไม่มีเขตอำนาจ ศาลมีอำนาจตรวจคำฟ้องและมีคำสั่งคืนคำฟ้องให้โจทก์ไปยื่นต่อศาลที่มีเขตอำนาจได้ การคืนคำฟ้องไม่ได้ถือว่าเป็นการยกฟ้องในเนื้อหาของคดี แต่เป็นเพียงการพิจารณาในทางกระบวนพิจารณาว่าศาลนั้นไม่มีอำนาจรับคดีไว้พิจารณา ดังนั้นโจทก์ยังสามารถนำคำฟ้องไปยื่นต่อศาลที่มีเขตอำนาจได้โดยไม่เสียสิทธิในการดำเนินคดี

คำถาม

4. การทำร้ายร่างกายคู่สมรสถือเป็นเหตุหย่าหรือไม่

คำตอบ

การทำร้ายร่างกายคู่สมรสอาจถือเป็นเหตุหย่าได้ หากพฤติการณ์ดังกล่าวมีลักษณะเป็นการกระทำที่เป็นปฏิปักษ์ต่อการเป็นสามีหรือภริยาอย่างร้ายแรง ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1516 (6) ซึ่งบัญญัติว่าหากคู่สมรสฝ่ายหนึ่งกระทำการเป็นปฏิปักษ์ต่อการที่เป็นสามีหรือภริยากันอย่างร้ายแรง อีกฝ่ายหนึ่งย่อมมีสิทธิฟ้องหย่าได้ การใช้ความรุนแรงในครอบครัวจึงเป็นพฤติการณ์ที่ศาลมักพิจารณาว่าเป็นเหตุหย่าตามกฎหมาย

คำถาม

5. หากสามีภริยาอยู่คนละจังหวัดจะฟ้องหย่าที่ไหนได้บ้าง

คำตอบ

ในกรณีที่สามีภริยาอยู่คนละจังหวัด ผู้ฟ้องสามารถเลือกยื่นฟ้องต่อศาลที่จำเลยมีภูมิลำเนาอยู่ หรือศาลที่มูลคดีเกิดขึ้น หากเหตุหย่าเกิดขึ้นในจังหวัดที่คู่สมรสเคยอยู่ร่วมกัน ศาลในจังหวัดนั้นย่อมมีเขตอำนาจพิจารณาคดี อย่างไรก็ตาม การยื่นฟ้องต่อศาลที่จำเลยมีภูมิลำเนาอยู่มักเป็นแนวทางที่ปลอดภัยที่สุดในทางกระบวนพิจารณา

คำถาม

6. เหตุหย่าตามกฎหมายต้องเกิดขึ้นที่ใดจึงจะถือเป็นมูลคดี

คำตอบ

เหตุหย่าต้องเกิดขึ้น ณ สถานที่ที่มีพฤติการณ์ของการกระทำที่เป็นเหตุหย่าตามกฎหมาย เช่น การทำร้ายร่างกาย การเป็นชู้ การทอดทิ้ง หรือการกระทำที่เป็นปฏิปักษ์ต่อการเป็นสามีภริยา สถานที่ดังกล่าวจะถือเป็นสถานที่ที่มูลคดีเกิด ซึ่งศาลในเขตพื้นที่นั้นย่อมมีอำนาจพิจารณาคดีหย่าได้ตามกฎหมาย

คำถาม

7. เหตุใดกฎหมายจึงกำหนดให้ฟ้องคดีต่อศาลที่มูลคดีเกิด

คำตอบ

หลักการให้ฟ้องคดีต่อศาลที่มูลคดีเกิดมีวัตถุประสงค์เพื่อให้คดีได้รับการพิจารณาโดยศาลที่มีความเกี่ยวข้องกับข้อเท็จจริงมากที่สุด ศาลในพื้นที่ที่เกิดเหตุย่อมสามารถเข้าถึงพยานหลักฐานและพยานบุคคลได้สะดวกกว่า อีกทั้งยังช่วยป้องกันการเลือกศาลที่ไม่มีความเกี่ยวข้องกับคดีเพื่อประโยชน์ของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง

คำถาม

8. การเลือกศาลที่ถูกต้องมีความสำคัญอย่างไรในคดีหย่า

คำตอบ

การเลือกศาลที่มีเขตอำนาจเป็นเรื่องสำคัญอย่างยิ่งในคดีหย่า เพราะหากยื่นฟ้องต่อศาลที่ไม่มีเขตอำนาจ ศาลอาจมีคำสั่งคืนคำฟ้อง ซึ่งทำให้ผู้ฟ้องต้องเริ่มกระบวนการยื่นฟ้องใหม่ ส่งผลให้เสียเวลาและค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม นอกจากนี้ในบางกรณีอาจกระทบต่อเรื่องอายุความของคดีได้ ดังนั้นก่อนยื่นฟ้องควรตรวจสอบให้ชัดเจนว่าศาลใดมีเขตอำนาจตามกฎหมาย

   ยินดีให้คำปรึกษากฎหมายแชทไลน์

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4443/2546

คำว่า "มูลคดีเกิด" ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 4(1)หมายถึง ต้นเหตุอันเป็นที่มาของคำฟ้อง โจทก์ฟ้องหย่าจำเลย ต้นเหตุของคำฟ้องคือเหตุหย่า ส่วนการจดทะเบียนสมรสเป็นต้นเหตุของความเป็นสามีภริยากัน สถานที่จดทะเบียนสมรสจึงมิใช่เป็นสถานที่มูลคดีของเหตุฟ้องหย่าเกิด เมื่อโจทก์จำเลยพักอาศัยอยู่บ้านเดียวกันที่จังหวัดนครศรีธรรมราช จำเลยได้กระทำการเป็นปรปักษ์ต่อการเป็นสามีภริยา โดยทำร้ายร่างกายโจทก์และขับไล่โจทก์ออกจากบ้าน อันเป็นเหตุฟ้องหย่า จังหวัดนครศรีธรรมราช จึงเป็นสถานที่มูลคดีของเหตุฟ้องหย่าเกิด

ฎีกาย่อ

โจทก์ฟ้องหย่าจำเลย โดยอ้างว่าได้จดทะเบียนสมรสกันที่อำเภอควนขนุน จังหวัดพัทลุง ต่อมาไปอยู่กินกันที่จังหวัดนครศรีธรรมราชและมีบุตร 1 คน ระหว่างสมรสจำเลยทำร้ายร่างกายและขับไล่โจทก์ออกจากบ้าน โจทก์จึงขอหย่าและขอเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองบุตรแต่เพียงผู้เดียว

ศาลชั้นต้นตรวจคำฟ้องแล้วเห็นว่า ภูมิลำเนาจำเลยและสถานที่เกิดเหตุหย่าอยู่นอกเขตศาลจังหวัดพัทลุง จึงสั่งคืนฟ้องให้ไปยื่นต่อศาลที่มีเขตอำนาจ โจทก์จึงอุทธรณ์ปัญหาข้อกฎหมายโดยตรงต่อศาลฎีกา

ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ตาม ป.วิ.พ. มาตรา 4(1) คดีต้องยื่นต่อศาลที่จำเลยมีภูมิลำเนาอยู่หรือศาลที่มูลคดีเกิด โดยคำว่า “มูลคดีเกิด” หมายถึงต้นเหตุแห่งคำฟ้อง สำหรับคดีหย่า ต้นเหตุคือเหตุหย่า มิใช่สถานที่จดทะเบียนสมรส เมื่อเหตุทำร้ายร่างกายและขับไล่เกิดที่จังหวัดนครศรีธรรมราช และจำเลยก็มีภูมิลำเนาอยู่ที่นั่น ศาลจังหวัดพัทลุงจึงไม่มีเขตอำนาจ พิพากษายืน

ฎีกาฉบับเต็ม

โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นภริยาจำเลยโดยจดทะเบียนสมรสกันถูกต้องตามกฎหมายที่สำนักทะเบียนอำเภอควนขนุน จังหวัดพัทลุง และอยู่กินกันที่บ้านเลขที่ 256/2 หมู่ที่ 6ตำบลเขาพระทอง อำเภอชะอวด จังหวัดนครศรีธรรมราช จนเกิดบุตรด้วยกัน 1 คน ปัจจุบันอายุ 5 ขวบ ระหว่างอยู่กินด้วยกัน จำเลยกระทำการเป็นปรปักษ์ต่อการเป็นสามีภริยาโดยทำร้ายร่างกายโจทก์เป็นประจำและขับไล่โจทก์ออกจากบ้าน จนโจทก์ไม่อาจทนอยู่กินเป็นภริยาจำเลยได้อีกต่อไป จึงขอศาลพิพากษาให้โจทก์หย่าขาดจากจำเลยและขอให้โจทก์เป็นผู้ใช้อำนาจปกครองบุตรผู้เยาว์แต่ฝ่ายเดียว

ชั้นตรวจคำฟ้อง ศาลชั้นต้นมีคำสั่งในคำฟ้องว่า คดีนี้ภูมิลำเนาของจำเลยและมูลคดีอันเป็นเหตุที่โจทก์อ้างเพื่อขอหย่าอยู่นอกเขตอำนาจของศาลพัทลุง จึงให้คืนฟ้องโจทก์ไปยื่นต่อศาลที่มีเขตอำนาจ คืนค่าธรรมเนียมศาลทั้งหมด

โจทก์อุทธรณ์เฉพาะปัญหาข้อกฎหมายโดยตรงต่อศาลฎีกาโดยได้รับอนุญาตจากศาลชั้นต้นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 223 ทวิ

ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "เห็นว่า การที่โจทก์จะเสนอคำฟ้องต่อศาลใดต้องเป็นไปตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 4(1) คือ เสนอต่อศาลที่จำเลยมีภูมิลำเนาอยู่ในเขตศาลหรือต่อศาลที่มูลคดีเกิดขึ้นในเขตศาล ไม่ว่าจำเลยจะมีภูมิลำเนาอยู่ในราชอาณาจักรหรือไม่ ซึ่งคำว่า "มูลคดีเกิด" ย่อมหมายถึง ต้นเหตุอันเป็นที่มาของคำฟ้อง คดีนี้โจทก์ฟ้องหย่าจากจำเลย ต้นเหตุของคำฟ้องคือเหตุหย่า ส่วนการจดทะเบียนสมรสเป็นต้นเหตุของความเป็นสามีภริยากัน สถานที่จดทะเบียนสมรสจึงมิใช่เป็นสถานที่มูลคดีของเหตุฟ้องหย่าเกิดตามที่โจทก์อ้างมาในฎีกาแต่อย่างใดไม่เมื่อปรากฏตามคำฟ้องของโจทก์ได้ความว่าในระหว่างสมรสโจทก์จำเลยพักอาศัยอยู่บ้านเดียวกันที่จังหวัดนครศรีธรรมราช จำเลยได้กระทำการเป็นปฏิปักษ์ต่อการเป็นสามีภริยา โดยทำร้ายร่างกายโจทก์และขับไล่โจทก์ออกจากบ้าน อันเป็นเหตุฟ้องหย่า ฉะนั้นจังหวัดนครศรีธรรมราชจึงเป็นสถานที่มูลคดีของเหตุฟ้องหย่าเกิด ทั้งปรากฏตามคำฟ้องว่าจำเลยมีภูมิลำเนาอยู่ที่จังหวัดนครศรีธรรมราช โจทก์จึงไม่มีสิทธิฟ้องหย่าจำเลยที่ศาลจังหวัดพัทลุงตามบทบัญญัติกฎหมายดังกล่าวข้างต้น ที่ศาลจังหวัดพัทลุงไม่รับคำฟ้องของโจทก์ไว้พิจารณานั้นชอบแล้วอุทธรณ์ของโจทก์ต่อศาลฎีกาจึงฟังไม่ขึ้น

พิพากษายืน ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นฎีกาให้เป็นพับ