
| พรีออเดอร์สินค้าไม่เป็นฉ้อโกง หากผู้ซื้อรู้ว่ายังไม่มีของ(ฎีกา 3664/2568)
ขายสินค้าพรีออเดอร์แล้วไม่ส่งของ เป็นฉ้อโกงหรือผิดสัญญาซื้อขาย บทนำ คำพิพากษาศาลฎีกานี้มีเนื้อหาเกี่ยวข้องกับการซื้อขายสินค้าแบบพรีออเดอร์ผ่านเฟซบุ๊ก โดยผู้ขายเปิดรับสั่งซื้อสินค้าล่วงหน้าทั้งที่ยังไม่มีสินค้าอยู่ในครอบครอง ต่อมาไม่สามารถส่งมอบสินค้าได้ตามกำหนด จึงเกิดข้อพิพาทว่าการกระทำดังกล่าวเป็นความผิดฐานฉ้อโกงและความผิดตามกฎหมายคอมพิวเตอร์ หรือเป็นเพียงการผิดสัญญาซื้อขายที่ต้องรับผิดในทางแพ่ง ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า เมื่อข้อความประกาศขายและการสนทนาระหว่างคู่กรณีแสดงให้เห็นว่าผู้ซื้อทราบอยู่แล้วว่าสินค้ายังไม่พร้อมส่งมอบ และไม่ปรากฏว่าผู้ขายหลอกลวงด้วยการแสดงข้อความอันเป็นเท็จหรือปกปิดข้อความจริง การกระทำจึงไม่เป็นความผิดอาญาตามฟ้อง อย่างไรก็ตาม ผู้ขายได้รับเงินค่าสินค้าแล้วไม่ส่งมอบตามที่ตกลงกัน จึงต้องรับผิดคืนเงินแก่ผู้ซื้อในทางแพ่ง ข้อเท็จจริงของคดี เมื่อวันที่ 29 สิงหาคม 2563 จำเลยประกาศขายสินค้าผ่านเฟซบุ๊ก โดยใช้ข้อความว่า “เปิดพรีออเดอร์ล็อตใหม่” พร้อมรายละเอียดราคาสินค้าและภาพถ่ายใบหน้าของจำเลยอยู่ด้านหน้ากองสินค้า โจทก์ร่วมพบเห็นประกาศดังกล่าวจึงติดต่อจำเลยผ่านโปรแกรมเมสเซนเจอร์เพื่อสั่งซื้อชุดนอนประเภทกางเกงขาสั้นจำนวน 5,000 ชุด ราคาชุดละ 27 บาท รวมเป็นเงิน 135,000 บาท โดยตกลงให้ส่งมอบสินค้าที่โกดังของจำเลยในวันที่ 22 กันยายน 2563 ก่อนชำระเงิน คู่กรณีมีการสนทนาถึงจำนวนสินค้า ราคา และระยะเวลาส่งมอบ จำเลยแจ้งว่าการสั่งซื้อรอบดังกล่าวต้องรอสินค้าประมาณ 19 ถึง 20 วัน และมีการพูดถึงจำนวนสินค้าที่ได้รับจัดสรร รวมทั้งแนะนำผู้ขายรายอื่นให้โจทก์ร่วมพิจารณาหากต้องการสินค้าเร็วกว่านั้น โจทก์ร่วมขอให้จำเลยแสดงบัตรประจำตัวประชาชน จำเลยจึงส่งภาพถ่ายขณะถือบัตรประจำตัวประชาชนของตนให้ดู หลังจากนั้นโจทก์ร่วมโอนเงินค่าสินค้าจำนวน 135,000 บาท ให้จำเลยครบถ้วน เมื่อถึงกำหนดวันที่ 22 กันยายน 2563 จำเลยไม่ส่งมอบสินค้าตามที่ตกลงกัน โจทก์จึงฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 341 และมาตรา 343 รวมทั้งพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 มาตรา 14 และขอให้จำเลยคืนเงินจำนวน 135,000 บาท แก่ผู้เสียหาย จำเลยให้การปฏิเสธ ระหว่างพิจารณาผู้เสียหายยื่นคำร้องขอเข้าร่วมเป็นโจทก์ ศาลชั้นต้นอนุญาต คำพิพากษาของศาลทั้งสาม ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง โจทก์จึงอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับว่า จำเลยมีความผิดฐานฉ้อโกงประชาชนตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 343 วรรคแรก และความผิดตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ มาตรา 14 (1) วรรคหนึ่ง โดยเห็นว่าเป็นการกระทำกรรมเดียวเป็นความผิดต่อกฎหมายหลายบท ซึ่งแต่ละบทมีโทษเท่ากัน จึงให้ลงโทษฐานฉ้อโกงประชาชน จำคุก 3 ปี และให้จำเลยคืนเงิน 135,000 บาท แก่โจทก์ร่วม จำเลยฎีกาคัดค้านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ศาลฎีกาพิพากษาแก้ให้ยกฟ้องคดีอาญา เนื่องจากข้อเท็จจริงไม่อาจรับฟังได้ว่าจำเลยหลอกลวงโจทก์ร่วมด้วยการแสดงข้อความอันเป็นเท็จหรือปกปิดข้อความจริงเกี่ยวกับการมีสินค้าอยู่ในครอบครอง แต่ยังคงให้จำเลยคืนเงิน 135,000 บาท แก่โจทก์ร่วม เนื่องจากจำเลยไม่ส่งมอบสินค้าตามสัญญา ประเด็นข้อกฎหมายที่ศาลฎีกาต้องวินิจฉัย ปัญหาสำคัญของคดีมีสองประการ ประการแรก การที่จำเลยประกาศขายสินค้าแบบพรีออเดอร์ ทั้งที่ยังไม่มีสินค้าอยู่ในครอบครอง และภายหลังไม่สามารถส่งมอบสินค้าได้ตามกำหนด เป็นการหลอกลวงอันเป็นความผิดฐานฉ้อโกงหรือฉ้อโกงประชาชนหรือไม่ รวมถึงเป็นการนำเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ซึ่งข้อมูลคอมพิวเตอร์อันเป็นเท็จตามที่โจทก์ฟ้องหรือไม่ ประการที่สอง หากจำเลยไม่มีความผิดอาญา แต่ได้รับเงินค่าสินค้าแล้วไม่ส่งมอบตามสัญญา ศาลจะพิพากษาให้จำเลยคืนเงินแก่โจทก์ร่วมในคดีส่วนแพ่งได้หรือไม่ เหตุผลของศาลฎีกาเกี่ยวกับความผิดฐานฉ้อโกง ศาลฎีกาพิจารณาข้อความสนทนาระหว่างจำเลยกับโจทก์ร่วมโดยละเอียด โดยเฉพาะข้อกล่าวอ้างของโจทก์ร่วมที่ว่า ตนเข้าใจว่าจำเลยมีสินค้าอยู่ในครอบครองพร้อมส่งมอบ เพราะจำเลยเคยส่งข้อความว่า “3,000 ชุด ขึ้น 27 บาท โรงงานส่งงานมาให้แล้ว” อย่างไรก็ตาม เมื่อพิจารณาข้อความสนทนาทั้งหมด ไม่ใช่เฉพาะข้อความดังกล่าว ปรากฏว่าโจทก์ร่วมสอบถามถึงราคาสินค้าเมื่อสั่งซื้อจำนวนมาก และสอบถามว่าหากโอนเงินในวันที่กำหนดจะได้รับสินค้าเมื่อใด จำเลยแจ้งว่าการสั่งซื้อรอบนั้นต้องรอประมาณ 19 ถึง 20 วัน เนื่องจากมีวันหยุดนักขัตฤกษ์ และอธิบายว่ารอบอื่นใช้เวลาประมาณ 17 วัน นอกจากนี้ยังมีการพูดถึงจำนวนสินค้าที่ได้รับจัดสรรและความเป็นไปได้ที่สินค้าจะหมดก่อน จำเลยยังแนะนำว่า หากโจทก์ร่วมต้องการสินค้าเร็วกว่านี้ อาจติดต่อสั่งซื้อจากผู้ขายอีกรายหนึ่งได้ ข้อความเหล่านี้ทำให้ศาลเห็นว่า จำเลยไม่ได้ยืนยันต่อโจทก์ร่วมว่าในขณะที่สั่งซื้อชุดนอนจำนวน 5,000 ชุดนั้น จำเลยมีสินค้าอยู่ในครอบครองพร้อมส่งมอบแล้ว และโจทก์ร่วมก็ทราบอยู่แล้วว่าสินค้ายังไม่พร้อมส่งมอบ นอกจากนี้ ในประกาศขายสินค้าบนเฟซบุ๊กมีข้อความขนาดใหญ่ว่า “เปิดพรีออเดอร์ล็อตใหม่” ซึ่งหมายถึงการเปิดรับสั่งจองหรือสั่งซื้อสินค้าล่วงหน้า มิใช่การประกาศว่ามีสินค้าอยู่ในครอบครองพร้อมส่งมอบทันที แม้ประกาศดังกล่าวจะมีภาพถ่ายใบหน้าของจำเลยอยู่ด้านหน้ากองสินค้า แต่ไม่มีข้อความใดยืนยันว่าจำเลยมีสินค้าจำนวนที่โจทก์ร่วมสั่งซื้ออยู่ในครอบครองแล้ว เมื่อพิจารณาประกาศขายสินค้าและข้อความสนทนาระหว่างคู่กรณีประกอบกัน ศาลฎีกาจึงเห็นว่าไม่อาจรับฟังได้ว่าจำเลยหลอกลวงโจทก์ร่วมด้วยการแสดงข้อความอันเป็นเท็จหรือปกปิดข้อความจริงเกี่ยวกับการมีสินค้าอยู่ในครอบครอง การกระทำของจำเลยจึงไม่เป็นความผิดฐานฉ้อโกงตามที่โจทก์ฟ้อง เหตุผลของศาลในส่วนนี้สอดคล้องกับองค์ประกอบความผิดฐานฉ้อโกงตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 341 ซึ่งต้องมีการหลอกลวงผู้อื่นด้วยการแสดงข้อความอันเป็นเท็จหรือปกปิดข้อความจริงซึ่งควรบอกให้แจ้ง และการหลอกลวงนั้นเป็นเหตุให้ผู้ถูกหลอกลวงหรือบุคคลอื่นส่งมอบทรัพย์สินหรือกระทำการตามที่กฎหมายบัญญัติ การที่ผู้ขายไม่สามารถส่งมอบสินค้าตามสัญญา แม้ทำให้ผู้ซื้อได้รับความเสียหาย ก็ยังไม่เพียงพอที่จะถือว่าผู้ขายมีความผิดฐานฉ้อโกง หากไม่ปรากฏการหลอกลวงตามองค์ประกอบความผิดดังกล่าว การประกาศขายสินค้าผ่านเฟซบุ๊กกับความผิดตามกฎหมายคอมพิวเตอร์ โจทก์ฟ้องจำเลยในความผิดตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 มาตรา 14 (1) ด้วย โดยอ้างว่าการประกาศขายสินค้าผ่านเฟซบุ๊กเป็นการนำเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ซึ่งข้อมูลคอมพิวเตอร์อันเป็นเท็จ บทบัญญัติมาตรา 14 (1) ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติฉบับที่ 2 พ.ศ. 2560 กำหนดความผิดเกี่ยวกับการนำเข้าข้อมูลคอมพิวเตอร์ที่บิดเบือนหรือปลอม ไม่ว่าทั้งหมดหรือบางส่วน หรือข้อมูลคอมพิวเตอร์อันเป็นเท็จ โดยทุจริตหรือโดยหลอกลวง และโดยประการที่น่าจะเกิดความเสียหายแก่ประชาชน ทั้งนี้ ต้องพิจารณาองค์ประกอบและเงื่อนไขของบทบัญญัติดังกล่าวให้ครบถ้วน สำหรับคดีนี้ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า เมื่อข้อความประกาศขายและข้อความสนทนาระหว่างคู่กรณีไม่อาจรับฟังได้ว่าจำเลยหลอกลวงเกี่ยวกับการมีสินค้าอยู่ในครอบครอง การกระทำของจำเลยจึงไม่เป็นการนำเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ซึ่งข้อมูลคอมพิวเตอร์อันเป็นเท็จตามข้อกล่าวหา การประกาศขายสินค้าผ่านเฟซบุ๊กจึงไม่ได้ทำให้ผู้ขายมีความผิดตามกฎหมายคอมพิวเตอร์เพียงเพราะภายหลังไม่สามารถส่งมอบสินค้าได้ อย่างไรก็ตาม หากผู้ขายนำข้อมูลอันเป็นเท็จเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์โดยทุจริตหรือโดยหลอกลวง ก็ต้องพิจารณาต่อไปว่าการกระทำนั้นครบองค์ประกอบความผิดตามมาตรา 14 (1) หรือไม่ ไม่อาจถือว่าการโฆษณาสินค้าอันเป็นเท็จทุกกรณีเป็นความผิดตามมาตรานี้โดยอัตโนมัติ แม้ศาลยกฟ้องคดีอาญา ผู้ขายยังต้องรับผิดคืนเงินในทางแพ่ง เมื่อศาลฎีกาวินิจฉัยว่าจำเลยไม่มีความผิดอาญาตามฟ้องแล้ว ยังมีปัญหาว่าจำเลยต้องคืนเงินค่าสินค้าแก่โจทก์ร่วมหรือไม่ ข้อเท็จจริงที่รับฟังได้คือ โจทก์ร่วมสั่งซื้อชุดนอนจำนวน 5,000 ชุด และโอนเงินค่าสินค้า 135,000 บาท ให้จำเลยครบถ้วนแล้ว แต่จำเลยไม่ส่งมอบสินค้าภายในเวลาที่ตกลงกัน จึงเป็นฝ่ายผิดสัญญาซื้อขาย แม้คดีนี้เป็นคดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญา ซึ่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 46 บัญญัติให้ศาลในการพิพากษาคดีส่วนแพ่งต้องถือข้อเท็จจริงตามที่ปรากฏในคำพิพากษาคดีส่วนอาญา แต่การวินิจฉัยว่าจำเลยต้องรับผิดในทางแพ่งหรือไม่ ยังต้องเป็นไปตามกฎหมายว่าด้วยความรับผิดทางแพ่ง ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 47 วรรคหนึ่ง บัญญัติให้คำพิพากษาคดีส่วนแพ่งเป็นไปตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายว่าด้วยความรับผิดของบุคคลในทางแพ่ง โดยไม่ต้องคำนึงว่าจำเลยต้องคำพิพากษาว่าได้กระทำความผิดหรือไม่ ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยว่า แม้จำเลยไม่ต้องรับโทษอาญา แต่เมื่อได้รับเงินค่าสินค้าแล้วไม่ส่งมอบตามสัญญา จำเลยยังต้องรับผิดคืนเงิน 135,000 บาท แก่โจทก์ร่วม สำหรับดอกเบี้ยนั้น โจทก์ร่วมไม่ได้ยื่นคำขอให้จำเลยชำระดอกเบี้ยตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 44/1 ศาลฎีกาจึงไม่ได้กำหนดดอกเบี้ยให้ ผลของคำพิพากษาจึงเป็นการยกฟ้องคดีอาญา แต่ยังคงให้จำเลยคืนเงินค่าสินค้าตามความรับผิดในทางแพ่ง หมายเหตุวิเคราะห์หลักกฎหมาย 1. ความแตกต่างระหว่างการฉ้อโกงกับการผิดสัญญาซื้อขาย ความผิดฐานฉ้อโกงกับการผิดสัญญาซื้อขายมีหลักพิจารณาแตกต่างกัน ความผิดฐานฉ้อโกงต้องมีการหลอกลวงตามองค์ประกอบที่กฎหมายกำหนด โดยการหลอกลวงนั้นต้องเป็นเหตุให้ผู้เสียหายส่งมอบทรัพย์สินหรือกระทำการตามที่กฎหมายบัญญัติ ส่วนการผิดสัญญาซื้อขายเป็นเรื่องที่คู่สัญญาฝ่ายหนึ่งไม่ปฏิบัติตามหน้าที่ที่ตกลงกันไว้ เช่น ผู้ขายรับเงินค่าสินค้าแล้วไม่ส่งมอบสินค้าตามกำหนด ซึ่งอาจทำให้ผู้ซื้อมีสิทธิเรียกร้องตามกฎหมายแพ่ง ในคดีนี้ ศาลฎีกาพิจารณาพฤติการณ์ก่อนและขณะตกลงซื้อขายเป็นสำคัญ โดยเฉพาะข้อความสนทนาที่แสดงว่าผู้ซื้อทราบอยู่แล้วว่าสินค้ายังไม่พร้อมส่งมอบ จึงไม่อาจรับฟังว่าจำเลยหลอกลวงเกี่ยวกับการมีสินค้าอยู่ในครอบครอง แต่การที่จำเลยไม่มีความผิดฐานฉ้อโกงไม่ได้ทำให้จำเลยพ้นจากหน้าที่ตามสัญญา เมื่อรับเงินแล้วไม่ส่งมอบสินค้าตามกำหนด ก็ยังต้องรับผิดในทางแพ่ง 2. การขายสินค้าพรีออเดอร์ไม่ใช่ข้อยกเว้นความผิดฐานฉ้อโกง การเปิดรับสั่งซื้อสินค้าแบบพรีออเดอร์เป็นรูปแบบการซื้อขายที่ผู้ขายอาจยังไม่มีสินค้าอยู่ในครอบครองขณะรับคำสั่งซื้อ และตกลงส่งมอบสินค้าในภายหลัง อย่างไรก็ตาม การใช้คำว่าพรีออเดอร์ไม่ได้ทำให้ผู้ขายพ้นจากความรับผิดทางอาญาในทุกกรณี หากปรากฏว่าผู้ขายแสดงข้อความอันเป็นเท็จหรือปกปิดข้อความจริงซึ่งควรบอกให้แจ้ง เพื่อให้ผู้ซื้อหลงเชื่อและชำระเงิน ก็อาจเป็นความผิดฐานฉ้อโกงได้ แม้จะใช้คำว่าพรีออเดอร์ในการประกาศขายก็ตาม สำหรับคดีนี้ ข้อความพรีออเดอร์เป็นเพียงพยานหลักฐานส่วนหนึ่งที่ศาลนำมาพิจารณาประกอบกับข้อความสนทนาและพฤติการณ์ทั้งหมด จนรับฟังได้ว่าผู้ซื้อทราบสถานะของสินค้าก่อนชำระเงิน จึงไม่ควรนำคำพิพากษานี้ไปอ้างว่าการขายสินค้าพรีออเดอร์แล้วไม่ส่งมอบจะไม่มีความผิดฐานฉ้อโกงเสมอไป 3. ความสำคัญของข้อความสนทนาในการพิสูจน์เจตนาหลอกลวง ข้อความสนทนาระหว่างผู้ซื้อกับผู้ขายมีความสำคัญต่อการพิสูจน์ว่าคู่กรณีรับรู้และตกลงกันอย่างไร ในคดีนี้ โจทก์ร่วมอ้างข้อความบางตอนของจำเลยเพื่อสนับสนุนว่าตนเข้าใจว่ามีสินค้าพร้อมส่งมอบ แต่ศาลฎีกาพิจารณาข้อความสนทนาต่อเนื่องทั้งหมดแล้วเห็นว่าโจทก์ร่วมทราบอยู่แล้วว่าต้องรอสินค้า การนำข้อความเพียงบางตอนมาแสดงโดยไม่พิจารณาบริบททั้งหมด อาจทำให้เข้าใจข้อเท็จจริงคลาดเคลื่อนได้ ในการดำเนินคดีลักษณะนี้ จึงควรตรวจสอบข้อความประกาศขาย ข้อความสนทนาก่อนชำระเงิน ข้อตกลงเกี่ยวกับกำหนดส่งมอบ และพฤติการณ์อื่นที่เกี่ยวข้องร่วมกัน เพื่อพิจารณาว่ามีการหลอกลวงตามกฎหมายหรือเป็นเพียงการไม่ปฏิบัติตามสัญญา 4. กฎหมายที่ใช้วินิจฉัยมีการเปลี่ยนแปลงหรือไม่ ความผิดฐานฉ้อโกงตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 341 และความผิดฐานฉ้อโกงประชาชนตามมาตรา 343 ยังคงมีหลักสำคัญเกี่ยวกับการหลอกลวงตามองค์ประกอบความผิด ส่วนพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 มาตรา 14 (1) มีการแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติฉบับที่ 2 พ.ศ. 2560 ซึ่งมีผลใช้บังคับก่อนเกิดเหตุในคดีนี้เมื่อปี 2563 ดังนั้น การพิจารณาความผิดตามกฎหมายคอมพิวเตอร์ในคดีนี้จึงต้องอาศัยบทบัญญัติที่แก้ไขเพิ่มเติมแล้ว โดยไม่ควรนำข้อความของมาตรา 14 (1) ฉบับเดิมมาอธิบายองค์ประกอบความผิดแทนกฎหมายที่ใช้บังคับขณะเกิดเหตุ สำหรับประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 46 และมาตรา 47 วรรคหนึ่ง ซึ่งศาลฎีกานำมาใช้วินิจฉัยคดีส่วนแพ่งนั้น หลักที่เกี่ยวข้องคือการถือข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาคดีอาญาและการวินิจฉัยความรับผิดทางแพ่งตามกฎหมายแพ่ง แม้จำเลยจะไม่ถูกพิพากษาลงโทษทางอาญาก็ตาม 5. คำพิพากษานี้เป็นการกลับหลักกฎหมายเดิมหรือไม่ จากเหตุผลที่ปรากฏในคำพิพากษา ไม่พบว่าศาลฎีกาประสงค์จะเปลี่ยนหลักกฎหมายเกี่ยวกับองค์ประกอบความผิดฐานฉ้อโกงหรือความรับผิดในคดีแพ่งเกี่ยวเนื่องกับคดีอาญา ศาลฎีกาวินิจฉัยตามข้อเท็จจริงที่รับฟังได้ว่าไม่มีการหลอกลวงเกี่ยวกับการมีสินค้าอยู่ในครอบครอง จึงไม่เป็นความผิดอาญาตามฟ้อง ขณะเดียวกัน เมื่อจำเลยรับเงินแล้วไม่ส่งมอบสินค้าตามสัญญา ก็ต้องรับผิดคืนเงินตามกฎหมายแพ่ง จึงกล่าวได้ว่าคำพิพากษานี้เป็นการนำหลักกฎหมายที่มีอยู่มาปรับใช้กับข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการซื้อขายสินค้าผ่านสื่อออนไลน์ มิใช่การวางข้อยกเว้นความรับผิดให้แก่ผู้ขายสินค้าพรีออเดอร์ อย่างไรก็ตาม การจะยืนยันว่าคำพิพากษานี้ไม่ได้กลับหลักคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับใดเลย จำเป็นต้องเปรียบเทียบกับคำพิพากษาที่มีข้อเท็จจริงและประเด็นกฎหมายใกล้เคียงกันเพิ่มเติม ข้อคิดทางกฎหมายสำหรับผู้ซื้อและผู้ขายสินค้าออนไลน์ ผู้ซื้อสินค้าพรีออเดอร์ควรตรวจสอบให้ชัดเจนว่าสินค้ามีอยู่พร้อมส่งมอบหรือเป็นสินค้าที่ต้องสั่งล่วงหน้า รวมถึงกำหนดส่งมอบ เงื่อนไขการคืนเงิน และข้อมูลของผู้ขาย ควรเก็บหลักฐานการประกาศขาย ข้อความสนทนา และหลักฐานการโอนเงินไว้ให้ครบถ้วน ส่วนผู้ขายควรแจ้งสถานะของสินค้าและกำหนดส่งมอบตามความเป็นจริง ไม่ใช้ข้อความหรือภาพประกอบที่ทำให้ผู้ซื้อเข้าใจผิดเกี่ยวกับสินค้าที่มีอยู่ และต้องปฏิบัติตามข้อตกลงในการซื้อขาย หากเกิดข้อพิพาท การพิจารณาว่าเป็นความผิดอาญาหรือความรับผิดทางแพ่งต้องอาศัยข้อเท็จจริงและพยานหลักฐานของแต่ละกรณี ไม่อาจวินิจฉัยจากการไม่ส่งมอบสินค้าเพียงอย่างเดียว คำถามที่พบบ่อย 1. ขายสินค้าพรีออเดอร์แล้วไม่ส่งของ เป็นความผิดฐานฉ้อโกงหรือไม่ ไม่จำเป็นต้องเป็นความผิดฐานฉ้อโกงเสมอไป ต้องพิจารณาว่าผู้ขายมีการหลอกลวงด้วยข้อความอันเป็นเท็จหรือปกปิดข้อความจริงซึ่งควรบอกให้แจ้ง จนเป็นเหตุให้ผู้ซื้อชำระเงินหรือไม่ หากเป็นเพียงการไม่ปฏิบัติตามสัญญาโดยไม่มีการหลอกลวงตามองค์ประกอบความผิด ก็เป็นเรื่องความรับผิดทางแพ่ง 2. หากผู้ซื้อทราบอยู่แล้วว่าสินค้ายังไม่มีพร้อมส่ง จะฟ้องฉ้อโกงได้หรือไม่ การที่ผู้ซื้อทราบว่าสินค้ายังไม่พร้อมส่งมอบเป็นข้อเท็จจริงสำคัญในการพิจารณาว่ามีการหลอกลวงเกี่ยวกับสถานะของสินค้าหรือไม่ แต่ไม่ได้หมายความว่าผู้ขายจะไม่มีความผิดฐานฉ้อโกงในทุกกรณี หากมีการหลอกลวงในข้อเท็จจริงอื่นที่เข้าองค์ประกอบความผิด ก็อาจมีความรับผิดทางอาญาได้ 3. คำว่า “เปิดพรีออเดอร์ล็อตใหม่” มีผลต่อคดีอย่างไร คำดังกล่าวหมายถึงการเปิดรับสั่งจองหรือสั่งซื้อสินค้าล่วงหน้า ศาลฎีกานำมาพิจารณาประกอบกับข้อความสนทนาระหว่างคู่กรณี และเห็นว่าผู้ซื้อทราบอยู่แล้วว่าสินค้ายังไม่พร้อมส่งมอบ จึงไม่อาจรับฟังว่าผู้ขายหลอกลวงเกี่ยวกับการมีสินค้าอยู่ในครอบครอง 4. ผู้ขายใช้ภาพถ่ายอยู่หน้ากองสินค้า ถือเป็นการหลอกลวงหรือไม่ ต้องพิจารณาภาพถ่ายประกอบกับข้อความโฆษณาและพฤติการณ์ทั้งหมด ในคดีนี้ แม้จำเลยมีภาพถ่ายอยู่ด้านหน้ากองสินค้า แต่ไม่มีข้อความยืนยันว่ามีสินค้าจำนวนที่ผู้ซื้อสั่งอยู่ในครอบครองพร้อมส่งมอบ ศาลจึงไม่ถือว่าภาพถ่ายดังกล่าวเพียงอย่างเดียวพิสูจน์การหลอกลวงตามฟ้องได้ 5. การประกาศขายสินค้าออนไลน์แล้วไม่ส่งของ เป็นความผิดตามกฎหมายคอมพิวเตอร์หรือไม่ การไม่ส่งมอบสินค้าไม่ได้ทำให้ผู้ขายมีความผิดตามกฎหมายคอมพิวเตอร์โดยอัตโนมัติ ต้องพิจารณาว่ามีการนำเข้าข้อมูลคอมพิวเตอร์ที่บิดเบือน ปลอม หรือเป็นเท็จ โดยทุจริตหรือโดยหลอกลวง และครบองค์ประกอบความผิดตามมาตรา 14 (1) หรือไม่ 6. ศาลยกฟ้องคดีอาญาแล้ว ผู้ซื้อยังเรียกเงินคืนได้หรือไม่ ผู้ซื้อยังอาจมีสิทธิเรียกเงินคืนตามกฎหมายแพ่งได้ ในคดีนี้ ศาลรับฟังว่าจำเลยได้รับเงินค่าสินค้า 135,000 บาท แล้วไม่ส่งมอบสินค้าตามสัญญา จึงพิพากษาให้คืนเงินแม้ยกฟ้องคดีอาญา 7. เหตุใดศาลจึงพิพากษาให้คืนเงินในคดีแพ่งเกี่ยวเนื่องกับคดีอาญาได้ เพราะประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 47 วรรคหนึ่ง กำหนดให้การพิพากษาคดีส่วนแพ่งเป็นไปตามกฎหมายว่าด้วยความรับผิดทางแพ่ง โดยไม่จำเป็นว่าจำเลยต้องถูกพิพากษาว่ากระทำความผิดอาญาเสียก่อน ทั้งนี้ ต้องพิจารณาข้อเท็จจริงและหลักเกณฑ์ของกฎหมายที่เกี่ยวข้องด้วย 8. หากผู้เสียหายไม่ได้ขอดอกเบี้ย ศาลจะพิพากษาให้ดอกเบี้ยหรือไม่ สำหรับคดีนี้ โจทก์ร่วมไม่ได้ยื่นคำขอดอกเบี้ยตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 44/1 ศาลฎีกาจึงไม่ได้กำหนดดอกเบี้ยให้ และคงให้จำเลยคืนเงินต้นจำนวน 135,000 บาท 9. ผู้ซื้อสินค้าพรีออเดอร์ควรเก็บหลักฐานอะไรบ้าง ควรเก็บข้อความประกาศขาย ภาพสินค้า ข้อความสนทนากับผู้ขาย หลักฐานการโอนเงิน และข้อตกลงเกี่ยวกับกำหนดส่งมอบสินค้า เพื่อใช้พิสูจน์ว่าคู่กรณีตกลงกันอย่างไร ผู้ขายแจ้งข้อเท็จจริงเกี่ยวกับสินค้าอย่างไร และมีการผิดสัญญาหรือหลอกลวงตามกฎหมายหรือไม่ สรุปผลคำพิพากษาและหลักกฎหมาย การขายสินค้าพรีออเดอร์แล้วไม่ส่งมอบตามกำหนด ไม่ได้เป็นความผิดฐานฉ้อโกงเสมอไป หากผู้ซื้อทราบอยู่แล้วว่าสินค้ายังไม่พร้อมส่งมอบ และไม่ปรากฏว่าผู้ขายหลอกลวงด้วยข้อความอันเป็นเท็จหรือปกปิดข้อความจริงตามองค์ประกอบความผิด ในคดีนี้ ศาลฎีกายกฟ้องความผิดฐานฉ้อโกงและความผิดตามกฎหมายคอมพิวเตอร์ เพราะข้อความประกาศขายและการสนทนาระหว่างคู่กรณีไม่อาจรับฟังได้ว่าจำเลยหลอกลวงโจทก์ร่วมเกี่ยวกับการมีสินค้าอยู่ในครอบครอง อย่างไรก็ตาม เมื่อจำเลยได้รับเงินค่าสินค้าแล้วไม่ส่งมอบตามสัญญา ศาลยังคงพิพากษาให้จำเลยคืนเงิน 135,000 บาท แก่โจทก์ร่วมตามหลักความรับผิดทางแพ่ง ผู้ซื้อและผู้ขายจึงควรให้ความสำคัญกับข้อความที่ใช้ติดต่อซื้อขาย เงื่อนไขการส่งมอบสินค้า และหลักฐานการชำระเงิน เพราะข้อเท็จจริงเหล่านี้มีผลโดยตรงต่อการพิจารณาว่าข้อพิพาทเป็นความผิดอาญาหรือเป็นเรื่องการใช้สิทธิเรียกร้องตามสัญญา ยินดีให้คำปรึกษากฎหมายแชทไลน์ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3664/2568 จากข้อความที่โจทก์ร่วมสนทนากับจำเลย จำเลยมิได้ยืนยันข้อเท็จจริงต่อโจทก์ร่วมว่าในขณะที่โจทก์ร่วมสั่งซื้อสินค้าชุดนอน 5,000 ชุด นั้น จำเลยมีสินค้าอยู่ในครอบครองแล้ว โจทก์ร่วมก็ทราบว่าจำเลยยังไม่มีสินค้าในครอบครองพร้อมจะส่งมอบให้แก่โจทก์ร่วม ประกอบกับในเฟซบุ๊กของจำเลยมีข้อความเป็นตัวอักษรขนาดใหญ่ว่า "เปิดพรีออเดอร์ล๊อตใหม่" ซึ่งหมายถึงเปิดให้สั่งจองหรือสั่งซื้อสินค้าล่วงหน้า แม้จะมีภาพถ่ายใบหน้าจำเลยอยู่ด้านหน้ากองสินค้าก็ตาม แต่ก็ไม่มีข้อความใดยืนยันว่าจำเลยมีสินค้าอยู่ในครอบครองพร้อมส่งมอบดังที่โจทก์กล่าวอ้างในฟ้อง อีกทั้งข้อความที่โจทก์ร่วมและจำเลยสนทนากัน เป็นที่ประจักษ์ชัดแก่โจทก์ร่วมในขณะนั้นแล้วว่าจำเลยยังไม่มีสินค้าชุดนอนจำนวน 5,000 ชุด อยู่ในครอบครอง จึงฟังไม่ได้ว่าจำเลยหลอกลวงโจทก์ร่วมด้วยการแสดงข้อความอันเป็นเท็จหรือปกปิดข้อความจริงว่าจำเลยมีสินค้าอยู่ในครอบครองแล้ว การกระทำของจำเลยจึงไม่เป็นความผิดฐานฉ้อโกง และไม่เป็นการนำเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ซึ่งข้อมูลคอมพิวเตอร์อันเป็นเท็จ โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยและให้คืนเงิน 135,000 บาท แก่โจทก์ร่วม แม้เป็นคดีแพ่งเกี่ยวเนื่องคดีอาญา ซึ่ง ป.วิ.อ. มาตรา 46 บัญญัติว่าศาลต้องถือข้อเท็จจริงตามคำพิพากษาคดีอาญาก็ตาม แต่เมื่อฟังได้ว่าโจทก์ร่วมสั่งซื้อชุดนอน 5,000 ชุด และโอนเงิน 135,000 บาท ให้จำเลยครบถ้วนแล้ว จำเลยไม่ส่งมอบภายในเวลาที่ตกลงกัน จึงเป็นฝ่ายผิดสัญญา การพิพากษาคดีส่วนแพ่งต้องเป็นไปตามกฎหมายแพ่งว่าด้วยความรับผิด โดยไม่ต้องคำนึงว่าจำเลยกระทำผิดอาญาหรือไม่ ตาม ป.วิ.อ. มาตรา 47 วรรคหนึ่ง จำเลยจึงต้องคืนเงิน 135,000 บาท แก่โจทก์ร่วม โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษจำเลยตาม ป.อ. มาตรา 341, 343 และ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ พ.ศ.2550 มาตรา 3, 14 พร้อมให้คืนเงิน 135,000 บาท จำเลยให้การปฏิเสธ ระหว่างพิจารณาผู้เสียหายยื่นคำร้องขอเข้าร่วมเป็นโจทก์ ศาลชั้นต้นอนุญาต และศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษากลับว่าจำเลยมีความผิดฐานฉ้อโกงประชาชนตาม ป.อ. มาตรา 343 วรรคแรก และความผิดตาม พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ มาตรา 14 (1) วรรคหนึ่ง เป็นกรรมเดียวผิดต่อกฎหมายหลายบท ให้ลงโทษบทหนัก จำคุก 3 ปี และให้คืนเงิน 135,000 บาท แก่โจทก์ร่วม จำเลยฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า จำเลยโพสต์เฟซบุ๊กข้อความ “เปิดพรีออเดอร์ล็อตใหม่” พร้อมภาพถ่าย แล้วโจทก์ร่วมติดต่อสั่งซื้อชุดนอน 5,000 ชุด ราคา 27 บาท โอนเงิน 135,000 บาท กำหนดส่งมอบวันที่ 22 กันยายน 2563 แต่จำเลยไม่ส่งมอบ ปัญหาคือจำเลยกระทำผิดตามที่ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยหรือไม่ เห็นว่า จากข้อความสนทนาระหว่างคู่ความ จำเลยมิได้ยืนยันว่ามีสินค้าอยู่ในครอบครองแล้ว และโจทก์ร่วมทราบชัดว่าจำเลยยังไม่มีสินค้าพร้อมส่งมอบ อีกทั้งคำว่า “พรีออเดอร์” หมายถึงการสั่งซื้อล่วงหน้า แม้มีภาพกองสินค้าแต่ไม่มีข้อความยืนยันว่าสินค้ามีอยู่พร้อมส่ง จึงฟังไม่ได้ว่าจำเลยหลอกลวงด้วยข้อความเท็จหรือปกปิดความจริง การกระทำไม่เป็นความผิดฐานฉ้อโกง และไม่เป็นการนำเข้าข้อมูลคอมพิวเตอร์อันเป็นเท็จ ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องกับศาลอุทธรณ์ ฎีกาจำเลยฟังขึ้น ส่วนคดีแพ่ง แม้ยกฟ้องอาญา แต่เมื่อรับฟังได้ว่าจำเลยรับเงินแล้วไม่ส่งมอบตามสัญญา จำเลยต้องคืนเงิน 135,000 บาท ตาม ป.วิ.อ. มาตรา 47 วรรคหนึ่ง และเนื่องจากโจทก์ร่วมมิได้ขอดอกเบี้ยตาม ป.วิ.อ. มาตรา 44/1 ศาลจึงไม่กำหนดดอกเบี้ย พิพากษาแก้ให้ยกฟ้องคดีอาญา นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์
|




