บทนำ

คำพิพากษาศาลฎีกานี้มีเนื้อหาเกี่ยวข้องกับอำนาจและขอบเขตของผู้จัดการมรดกในการจัดการทรัพย์มรดก รวมถึงหลักเกณฑ์การกำจัดทายาทมิให้รับมรดกเมื่อมีการยักย้ายทรัพย์โดยทำให้ทายาทอื่นเสียประโยชน์ โดยประเด็นสำคัญของคดีอยู่ที่การพิจารณาว่าการโอนทรัพย์มรดกให้แก่ตนเองหรือบุคคลอื่นของผู้จัดการมรดกเป็นการกระทำโดยชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ และเมื่อใดจึงจะถือว่าเป็นการยักย้ายทรัพย์โดยฉ้อฉลตามมาตรา 1605 รวมถึงผลของการที่ทายาทได้รับทรัพย์จากผู้ตายในขณะยังมีชีวิตว่าจะกระทบต่อสิทธิในการรับมรดกหรือไม่ อีกทั้งยังมีประเด็นเกี่ยวกับความสมบูรณ์ของข้อตกลงแบ่งมรดกและการคุ้มครองบุคคลภายนอกผู้สุจริต ซึ่งเป็นแนวคำพิพากษาที่มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการดำเนินคดีมรดกในทางปฏิบัติ

ข้อเท็จจริงของคดี

ผู้ตายถึงแก่ความตายโดยมิได้ทำพินัยกรรม มีภริยาโดยชอบด้วยกฎหมายและบุตรรวม 7 คน ทรัพย์มรดกประกอบด้วยเงินฝาก หุ้น และที่ดินหลายแปลง ศาลแต่งตั้งจำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 เป็นผู้จัดการมรดกร่วมกัน ต่อมาผู้จัดการมรดกได้ดำเนินการโอนทรัพย์มรดกหลายรายการให้แก่ตนเองและทายาทบางคน รวมถึงมีการโอนที่ดินบางส่วนไปขายให้บุคคลภายนอก และโอนหุ้นให้บุคคลที่มิใช่ทายาท

โจทก์ซึ่งเป็นทายาทเห็นว่าการดำเนินการดังกล่าวเป็นการแบ่งมรดกโดยมิชอบ ทำให้ตนเสียสิทธิ จึงฟ้องขอให้เพิกถอนการโอนทรัพย์และขอแบ่งมรดกใหม่

ประเด็นข้อกฎหมายที่ศาลวินิจฉัย

(1) เงินที่ผู้ตายให้แก่ทายาทขณะมีชีวิต ส่งผลต่อสิทธิรับมรดกหรือไม่

(2) ข้อตกลงแบ่งมรดกที่ไม่มีหลักฐานเป็นหนังสือมีผลบังคับหรือไม่

(3) การโอนทรัพย์มรดกของผู้จัดการมรดกเข้าข่าย “ยักย้ายโดยฉ้อฉล” หรือไม่

(4) กรณีใดต้องถูกกำจัดมิให้รับมรดกตามมาตรา 1605

(5) การโอนทรัพย์ให้บุคคลภายนอกสุจริตมีผลอย่างไร

(6) ทายาทมีสิทธิฟ้องเพิกถอนนิติกรรมได้เพียงใด

วิเคราะห์หลักกฎหมาย

ประเด็นแรก ศาลวินิจฉัยว่าเงินที่โจทก์ได้รับจากผู้ตายในขณะยังมีชีวิตเป็นการให้โดยเสน่หา ไม่ใช่การแบ่งมรดก จึงไม่กระทบสิทธิในการรับมรดกตามมาตรา 1747

ประเด็นที่สอง ข้อตกลงแบ่งมรดกที่ไม่มีหลักฐานเป็นหนังสือไม่อาจบังคับได้ตามมาตรา 1750 วรรคสอง ส่งผลให้ผู้จัดการมรดกยังมีหน้าที่ต้องแบ่งมรดกตามกฎหมาย

ประเด็นสำคัญที่สุดคือมาตรา 1605 วรรคหนึ่ง ศาลแยกพิจารณาเป็นรายบุคคล โดยเห็นว่า

จำเลยที่ 1 และที่ 3 แม้โอนทรัพย์ให้ตนเอง แต่ไม่ได้โอนต่อให้บุคคลภายนอก จึงยังไม่ถือว่าเป็นการยักย้ายโดยฉ้อฉล

แต่จำเลยที่ 2 โอนขายที่ดินให้บุคคลภายนอก ทำให้ทายาทอื่นเสียประโยชน์ ถือเป็นการยักย้ายทรัพย์ จึงต้องถูกกำจัดมิให้รับมรดก “เฉพาะส่วน”

แสดงให้เห็นว่า “การกำจัดมิให้รับมรดก” สามารถเกิดขึ้นเพียงบางส่วนได้ ไม่จำเป็นต้องทั้งกองมรดก

เจตนารมณ์ของกฎหมาย

มาตรา 1605 มีเจตนารมณ์เพื่อคุ้มครองทายาทโดยธรรมไม่ให้ถูกเอาเปรียบจากผู้ที่มีอำนาจจัดการมรดก โดยเฉพาะผู้จัดการมรดกที่มีโอกาสเข้าถึงทรัพย์สินทั้งหมด หากมีการใช้อำนาจโดยไม่สุจริต ย่อมต้องมีบทลงโทษทางสิทธิ คือการถูกตัดสิทธิรับมรดก

ส่วนมาตรา 1747 และ 1750 มุ่งคุ้มครองความเป็นธรรมในการแบ่งมรดก โดยไม่ให้การให้ทรัพย์ในขณะมีชีวิตหรือข้อตกลงที่ไม่ชัดเจนมาเป็นเหตุลดสิทธิของทายาท

แนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่เกี่ยวข้อง

แนวคำพิพากษานี้สอดคล้องกับหลักทั่วไปว่า

ผู้จัดการมรดกต้องปฏิบัติหน้าที่โดยสุจริต

การโอนทรัพย์ให้ตนเองไม่ผิดเสมอไป หากไม่มีการฉ้อฉล

แต่การโอนให้บุคคลภายนอกจนกระทบสิทธิทายาท ถือเป็นพฤติการณ์ร้ายแรง

อีกทั้งยังตอกย้ำหลักการสำคัญว่า “บุคคลภายนอกผู้สุจริต” ย่อมได้รับความคุ้มครองตามมาตรา 1300

สรุปผลคำพิพากษาของศาลทั้งสาม

1. ศาลชั้นต้น

   พิพากษาให้แบ่งเงินฝาก สลากออมสิน และค่าที่ดินแก่โจทก์ตามสัดส่วน พร้อมดอกเบี้ย และยกฟ้องจำเลยบางส่วน

2. ศาลอุทธรณ์

   พิพากษาแก้ให้กำจัดจำเลยที่ 2 และที่ 3 มิให้รับมรดก และให้เพิกถอนการโอนที่ดินและหุ้นบางส่วน พร้อมให้ใส่ชื่อโจทก์เป็นเจ้าของร่วม

3. ศาลฎีกา

   พิพากษาแก้บางส่วน โดยให้กำจัดจำเลยที่ 2 และที่ 3 เฉพาะส่วนที่ยักย้ายทรัพย์ พร้อมให้แบ่งทรัพย์ใหม่ตามสัดส่วน และคงหลักการคุ้มครองบุคคลภายนอกผู้สุจริต

สรุปข้อคิดทางกฎหมาย

การจัดการมรดกเป็นหน้าที่ที่ต้องดำเนินการด้วยความสุจริตและเป็นธรรมต่อทายาททุกคน การโอนทรัพย์มรดกให้แก่ตนเองมิใช่สิ่งต้องห้ามโดยเด็ดขาด แต่ต้องไม่ก่อให้เกิดความเสียหายแก่ทายาทอื่น หากมีพฤติการณ์ยักย้ายทรัพย์โดยฉ้อฉล ย่อมเป็นเหตุให้ถูกกำจัดมิให้รับมรดกได้ ทั้งนี้การกำจัดสิทธิอาจจำกัดเฉพาะส่วนของทรัพย์ที่กระทำความผิด ไม่จำเป็นต้องตัดสิทธิทั้งหมด อีกทั้งสิทธิของบุคคลภายนอกผู้สุจริตยังคงได้รับความคุ้มครองตามกฎหมาย

ประเด็นกฎหมายสำคัญของคดีนี้เกี่ยวข้องกับการตีความว่า การกระทำของผู้จัดการมรดกเป็น “การจัดการมรดกโดยมิชอบ” หรือเป็น “การยักย้ายทรัพย์โดยฉ้อฉล” ตามมาตรา 1605 ซึ่งมีผลโดยตรงต่อสิทธิในการรับมรดก

สาระสำคัญที่เป็นแก่นของคดีนี้ พร้อมขยายความสั้น ๆ

1. “ยักย้ายทรัพย์มรดกโดยฉ้อฉล”

   หมายถึงการกระทำที่ทำให้ทายาทอื่นเสียประโยชน์อย่างชัดเจน เช่น การขายทรัพย์ให้บุคคลภายนอก ซึ่งศาลถือว่าเป็นเหตุให้ถูกกำจัดสิทธิรับมรดก

2. “การกำจัดมิให้รับมรดกบางส่วน”

   เป็นหลักสำคัญที่ศาลวินิจฉัยว่า แม้มีความผิดก็ไม่จำเป็นต้องตัดสิทธิทั้งหมด แต่สามารถจำกัดเฉพาะทรัพย์ที่เกี่ยวข้องกับการกระทำผิดได้

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

1. คำถาม-ผู้จัดการมรดกโอนทรัพย์มรดกให้ตนเองได้หรือไม่

   คำตอบ

   ผู้จัดการมรดกสามารถโอนทรัพย์มรดกให้แก่ตนเองได้ หากเป็นการแบ่งมรดกตามสิทธิในฐานะทายาทโดยธรรม และไม่มีพฤติการณ์ทุจริตหรือเอาเปรียบทายาทอื่น อย่างไรก็ตาม การโอนดังกล่าวต้องเป็นไปตามหลักการแบ่งมรดกโดยชอบและต้องไม่ทำให้ทายาทรายอื่นเสียสิทธิ หากมีการโอนโดยไม่แบ่งปันอย่างเป็นธรรม หรือมีลักษณะเป็นการนำทรัพย์ไปใช้เพื่อประโยชน์ส่วนตนจนกระทบต่อสิทธิของผู้อื่น อาจถูกตีความว่าเป็นการจัดการมรดกโดยมิชอบ และอาจเข้าข่ายยักย้ายทรัพย์มรดกตามกฎหมาย ซึ่งอาจนำไปสู่การถูกกำจัดมิให้รับมรดกได้

2. คำถาม-การที่ทายาทได้รับเงินจากผู้ตายก่อนเสียชีวิต จะหมดสิทธิรับมรดกหรือไม่

   คำตอบ

   การที่ทายาทได้รับเงินหรือทรัพย์สินจากผู้ตายในขณะที่ยังมีชีวิตอยู่ โดยเป็นการให้โดยเสน่หา มิได้มีผลตัดสิทธิในการรับมรดก เว้นแต่จะมีข้อตกลงที่ชัดเจนว่าเป็นการสละสิทธิหรือเป็นการรับส่วนแบ่งมรดกไปแล้ว ซึ่งต้องมีหลักฐานตามกฎหมายรองรับ หากไม่มีหลักฐานเป็นหนังสือ การอ้างว่าทายาทรายนั้นไม่ประสงค์รับมรดกส่วนที่เหลือย่อมไม่สามารถบังคับได้ ดังนั้นทายาทยังคงมีสิทธิเรียกร้องแบ่งมรดกตามส่วนของตนได้

3. คำถาม-ข้อตกลงแบ่งมรดกด้วยวาจามีผลบังคับหรือไม่

   คำตอบ

   ข้อตกลงแบ่งมรดกที่ทำขึ้นโดยไม่มีหลักฐานเป็นหนังสือ ย่อมไม่สามารถบังคับตามกฎหมายได้ โดยเฉพาะเมื่อมีข้อพิพาทเกิดขึ้นในภายหลัง กฎหมายกำหนดให้การแบ่งมรดกต้องมีความชัดเจนและสามารถพิสูจน์ได้ เพื่อป้องกันความไม่เป็นธรรมระหว่างทายาท ดังนั้น แม้จะมีการตกลงกันจริงในทางปฏิบัติ หากไม่มีเอกสารยืนยัน ก็ไม่อาจนำมาใช้เป็นข้ออ้างเพื่อตัดสิทธิของทายาทคนอื่นได้

4. คำถาม-กรณีใดถือว่าเป็นการยักย้ายทรัพย์มรดกโดยฉ้อฉล

   คำตอบ

   การยักย้ายทรัพย์มรดกโดยฉ้อฉล หมายถึงการกระทำของผู้จัดการมรดกหรือทายาทที่นำทรัพย์มรดกไปใช้หรือจำหน่ายโดยมีเจตนาให้ทายาทอื่นเสียประโยชน์ เช่น การโอนขายทรัพย์ให้บุคคลภายนอกโดยไม่ได้รับความยินยอมจากทายาททั้งหมด หรือการปกปิดทรัพย์มรดกเพื่อไม่ให้ถูกนำมาแบ่งปัน การกระทำดังกล่าวเป็นความผิดในเชิงสิทธิ และอาจส่งผลให้ผู้กระทำถูกกำจัดมิให้รับมรดกได้

5. คำถาม-การกำจัดมิให้รับมรดกต้องถูกตัดสิทธิทั้งหมดหรือไม่

   คำตอบ

   การกำจัดมิให้รับมรดกตามกฎหมาย ไม่จำเป็นต้องเป็นการตัดสิทธิทั้งหมดเสมอไป ศาลสามารถพิจารณาให้ถูกกำจัดเฉพาะส่วนของทรัพย์ที่เกี่ยวข้องกับการกระทำผิดได้ หากเห็นว่าพฤติการณ์นั้นส่งผลกระทบเฉพาะทรัพย์บางรายการ หลักการนี้ช่วยให้เกิดความเป็นธรรม และไม่เป็นการลงโทษเกินสมควรแก่เหตุ

6. คำถาม-ทายาทสามารถฟ้องเพิกถอนการโอนทรัพย์มรดกได้หรือไม่

   คำตอบ

   ทายาทมีสิทธิฟ้องเพิกถอนนิติกรรมที่ผู้จัดการมรดกกระทำโดยมิชอบได้ หากพิสูจน์ได้ว่าการโอนนั้นกระทบต่อสิทธิของตน แต่การเพิกถอนจะทำได้เฉพาะส่วนที่เป็นทรัพย์มรดกเท่านั้น ไม่อาจกระทบถึงส่วนที่เป็นทรัพย์สินของบุคคลอื่น เช่น ส่วนของสินสมรสของคู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่

7. คำถาม-ผู้ซื้อทรัพย์มรดกจากผู้จัดการมรดกจะได้รับความคุ้มครองหรือไม่

   คำตอบ

   หากผู้ซื้อเป็นบุคคลภายนอกที่สุจริตและเสียค่าตอบแทน ย่อมได้รับความคุ้มครองตามกฎหมาย แม้ว่าการโอนทรัพย์จะมีข้อบกพร่องในภายหลัง การคุ้มครองดังกล่าวมีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างความมั่นคงในทางธุรกรรมและป้องกันความเสียหายแก่บุคคลที่ไม่ได้มีส่วนรู้เห็นกับการกระทำที่ไม่ชอบ

8. คำถาม-ผู้จัดการมรดกต้องแบ่งมรดกอย่างไรจึงถูกต้องตามกฎหมาย

   คำตอบ

   ผู้จัดการมรดกต้องดำเนินการแบ่งมรดกตามสัดส่วนของทายาทโดยธรรม โดยต้องคำนึงถึงสิทธิของทุกฝ่ายอย่างเท่าเทียม หากมีสินสมรส ต้องแบ่งสินสมรสก่อน แล้วจึงนำส่วนของผู้ตายมาแบ่งเป็นมรดก การดำเนินการต้องโปร่งใส ตรวจสอบได้ และหากมีผู้จัดการมรดกหลายคน ต้องตัดสินใจโดยเสียงข้างมากตามกฎหมาย

   ยินดีให้คำปรึกษากฎหมายแชทไลน์

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 430/2562

จำเลยที่ 1 เป็นภริยาโดยชอบด้วยกฎหมายของผู้ตาย โดยมีบุตรด้วยกัน 7 คน รวมทั้งโจทก์ จำเลยที่ 2 และที่ 3 การที่โจทก์ได้รับเงิน 6,000,000 บาท จากผู้ตายโดยเสน่หาในระหว่างเวลาที่ผู้ตายยังมีชีวิตอยู่ หาทำให้สิทธิในการแบ่งปันทรัพย์มรดกของโจทก์ต้องเสื่อมเสียไปไม่ ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1747 และแม้จะมีข้อตกลงในการแบ่งปันทรัพย์มรดกดังกล่าว แต่เมื่อไม่ได้ทำสัญญาโดยมีหลักฐานเป็นหนังสือ จึงมิอาจบังคับได้ ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1750 วรรคสอง กรณีจึงเป็นหน้าที่ของผู้จัดการมรดกที่จะต้องแบ่งปันทรัพย์มรดกของผู้ตายแก่ทายาทโดยธรรมทุกคนตามสัดส่วน

ผู้ตายถึงแก่ความตายโดยมิได้ทำพินัยกรรมไว้ โดยมีทรัพย์มรดกหลายรายการ ได้แก่ เงินสดที่ฝากไว้กับธนาคารต่าง ๆ หุ้นในบริษัท และที่ดินอีกหลายแปลง ต่อมาศาลมีคำสั่งตั้งจำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 เป็นผู้จัดการมรดกของผู้ตาย โดยจำเลยที่ 1 เปลี่ยนชื่อผู้มีกรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาทมาเป็นชื่อของจำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 ในฐานะผู้จัดการมรดก แม้ต่อมาจำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 ได้เปลี่ยนแปลงชื่อในการครอบครองทรัพย์มรดกและเปลี่ยนแปลงชื่อผู้ถือหุ้นหลายรายการมาเป็นชื่อของจำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 แต่จำเลยที่ 1 และที่ 3 มิได้โอนทรัพย์มรดกดังกล่าวต่อให้บุคคลอื่นอีก จึงไม่เป็นพฤติการณ์ที่ถือว่าจำเลยที่ 1 และที่ 3 ยักย้ายโดยฉ้อฉล หรือรู้อยู่ว่าตนทำให้เสื่อมประโยชน์แก่ทายาทอื่น ไม่เป็นเหตุให้ถูกกำจัดมิให้รับมรดกของผู้ตาย ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1605 วรรคหนึ่ง แต่การที่จำเลยที่ 2 นำที่ดินบางโฉนดที่เป็นทรัพย์มรดกซึ่งรับโอนมาแล้ว โอนขายแก่จำเลยที่ 4 ในราคา 11,100,000 บาท ย่อมเป็นการกระทำที่ทำให้โจทก์และทายาทอื่นเสื่อมประโยชน์ในการได้รับการแบ่งปัน จึงต้องถูกกำจัดมิให้รับมรดกของผู้ตาย เมื่อพิจารณาถึงราคาที่ดินซึ่งขายสูงกว่าราคาประเมินตามที่โจทก์และฝ่ายจำเลยรับกันว่ามีราคา 9,950,000 บาท หากแบ่งเป็นสินสมรสในส่วนของจำเลยที่ 1 กึ่งหนึ่งคิดเป็นเงินเพียง 5,550,000 บาท เมื่อแบ่งเป็น 8 ส่วน ทายาทจะได้รับคนละ 693,750 บาท แต่จำเลยที่ 2 ยังมีสิทธิในทรัพย์มรดกของผู้ตายส่วนอื่นอีก อันมีมูลค่ามากกว่าที่ดินโฉนดที่โอนขายไป จำเลยที่ 2 จึงต้องถูกกำจัดมิให้รับมรดกเฉพาะส่วนที่ยักย้าย คิดเป็นเงิน 5,550,000 บาท เมื่อแบ่งเป็น 7 ส่วน ทายาทอื่นได้รับคนละ 792,857 บาท และจำเลยที่ 2 ยังคงเหลือส่วนที่ถูกกำจัดมิให้รับมรดกอยู่อีกคิดเป็นเงิน 4,856,250 บาท ส่วนการที่จำเลยที่ 2 และที่ 3 โอนหุ้นซึ่งเป็นทรัพย์มรดกให้แก่จำเลยที่ 5 ซึ่งมิใช่ทายาท จำนวน 16,000 หุ้น จึงต้องถูกกำจัดมิให้รับมรดกส่วนนี้คนละ 8,000 หุ้น เพราะน้อยกว่าหุ้นซึ่งจำเลยที่ 2 และที่ 3 พึงจะได้รับหลังแบ่งแก่จำเลยที่ 1 กึ่งหนึ่งแล้ว คนละ 11,875 หุ้น ดังนั้นจำเลยที่ 2 และที่ 3 ย่อมถูกกำจัดมิให้รับมรดกของผู้ตายเพียงบางส่วน

ฎีกาย่อ

โจทก์ฟ้องขอให้มีคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาให้จำเลยทั้งห้าดำเนินการเกี่ยวกับทรัพย์มรดกและออกค่าใช้จ่าย จำเลยต่อสู้คดีโดยขอให้ยกฟ้อง ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 ในฐานะผู้จัดการมรดกแบ่งเงินฝากธนาคาร สลากออมสิน และค่าที่ดิน โดยหักส่วนสินสมรสของจำเลยที่ 1 ก่อน แล้วแบ่งให้โจทก์ 1 ใน 8 ส่วน พร้อมดอกเบี้ย และยกฟ้องจำเลยที่ 4 และที่ 5 โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ ให้กำจัดจำเลยที่ 2 และที่ 3 มิให้รับมรดก และให้แบ่งทรัพย์จำนวน 3,109,457.48 บาท พร้อมดอกเบี้ยแก่โจทก์ รวมทั้งเพิกถอนการโอนที่ดินและหุ้นบางส่วน และให้ใส่ชื่อโจทก์เป็นเจ้าของร่วมในสัดส่วน 1 ใน 6

ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า การที่โจทก์ได้รับเงินจากผู้ตายก่อนเสียชีวิตไม่กระทบสิทธิรับมรดก และข้อตกลงแบ่งมรดกที่ไม่มีหนังสือบังคับไม่ได้ การโอนทรัพย์ของจำเลยที่ 1 และที่ 3 ไม่เป็นการยักย้ายโดยฉ้อฉล แต่การที่จำเลยที่ 2 ขายที่ดินให้บุคคลภายนอกทำให้ทายาทอื่นเสียประโยชน์ จึงต้องถูกกำจัดมิให้รับมรดกเฉพาะส่วน ส่วนการโอนหุ้นให้บุคคลภายนอกก็เป็นเหตุให้จำเลยที่ 2 และที่ 3 ถูกกำจัดสิทธิในหุ้นดังกล่าวด้วย ทั้งนี้ ผู้ซื้อที่ดินซึ่งเป็นบุคคลภายนอกโดยสุจริตยังได้รับความคุ้มครอง ศาลฎีกาจึงพิพากษาแก้ให้กำจัดสิทธิของจำเลยบางส่วนและให้แบ่งทรัพย์ใหม่ตามสัดส่วนที่เหมาะสม 

ฎีกาฉบับเต็ม

โจทก์ฟ้องขอให้โจทก์เป็นผู้ดำเนินการแทนโดยถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาโดยให้จำเลยทั้งห้าเป็นผู้ออกค่าใช้จ่ายและค่าธรรมเนียม

จำเลยที่ 1 ที่ 2 ที่ 3 และที่ 5 ให้การและแก้ไขคำให้การขอให้ยกฟ้อง

จำเลยที่ 4 ให้การขอให้ยกฟ้อง

ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 ในฐานะผู้จัดการมรดกของนายกำจร ผู้ตาย แบ่งเงินในบัญชีเงินฝากธนาคารกรุงไทย จำกัด (มหาชน) สาขาสำนักนานาเหนือ บัญชีเลขที่ 000 1 87xxx x และเงินในบัญชีเงินฝากธนาคารกรุงเทพ จำกัด (มหาชน) สาขาสยามสแควร์ บัญชีเลขที่ 152 2 35xxx x เมื่อแบ่งสินสมรสกึ่งหนึ่งให้แก่จำเลยที่ 1 แล้วแบ่งให้แก่โจทก์ 1 ใน 8 ส่วน รวมเป็นเงิน 2,207,093.11 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ของต้นเงินดังกล่าวนับแต่วันที่ 27 พฤษภาคม 2558 ซึ่งเป็นวันฟ้องเป็นต้นไป ให้จำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 แบ่งเงินสลากออมสิน ธนาคารออมสิน เมื่อแบ่งสินสมรสกึ่งหนึ่งให้แก่จำเลยที่ 1 แล้ว แบ่งให้แก่โจทก์ 1 ใน 8 ส่วน เป็นเงิน 125,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ของต้นเงินดังกล่าวนับแต่วันฟ้องเป็นต้นไป ให้จำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 แบ่งเงินค่าที่ดินโฉนดเลขที่ 1494, 5634, 5635, 8319 และ 8320 เมื่อแบ่งสินสมรสกึ่งหนึ่งให้แก่จำเลยที่ 1 แล้ว แบ่งให้แก่โจทก์ 1 ใน 8 ส่วน เป็นเงิน 3,797,562.50 บาท คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยก ให้ยกฟ้องโจทก์สำหรับจำเลยที่ 4 และที่ 5 ส่วนค่าฤชาธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายในการดำเนินคดีระหว่างโจทก์กับจำเลยทั้งห้าให้เป็นพับ

โจทก์อุทธรณ์

ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้เป็นว่า ให้กำจัดมิให้จำเลยที่ 2 และที่ 3 ได้รับมรดกส่วนของนายกำจร ผู้ตาย ให้แบ่งเงินในบัญชีเงินฝากธนาคารกรุงเทพ จำกัด (มหาชน) สาขาสยามสแควร์ บัญชีเลขที่ 152 2 35xxx x ธนาคารกรุงไทย จำกัด (มหาชน) สาขาสำนักนานาเหนือ บัญชีเลขที่ 000 1 87xxx x และสลากออมสิน ธนาคารออมสิน รวมเป็นเงิน 3,109,457.48 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ของต้นเงินดังกล่าวนับแต่วันฟ้อง (ฟ้องวันที่ 27 พฤษภาคม 2558) เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ ให้เพิกถอนการจดทะเบียนโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินโฉนดเลขที่ 1494 ระหว่างจำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 กับจำเลยที่ 2 และที่ 3 ที่ดินโฉนดเลขที่ 8319 และเลขที่ 8320 ระหว่างจำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 กับจำเลยที่ 3 เฉพาะส่วนที่เป็นมรดกของนายกำจร ผู้ตาย แล้วให้จำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 จดทะเบียนใส่ชื่อโจทก์ในที่ดินส่วนที่เพิกถอนการโอนดังกล่าวให้โจทก์ 1 ใน 6 ส่วน กับให้ใส่ชื่อโจทก์เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์รวมในที่ดินทรัพย์มรดกของผู้ตาย ให้เพิกถอนการจดทะเบียนโอนหุ้นในบริษัทแสงอุทัยพัฒนาการ จำกัด บริษัทสินพลเอนยีเนียริ่ง จำกัด และห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคล แสงอุทัย ระหว่างจำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 กับจำเลยที่ 3 และที่ 5 เฉพาะส่วนที่เป็นมรดกของนายกำจร ผู้ตาย แล้วให้จำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 จดทะเบียนใส่ชื่อโจทก์ในหุ้นส่วนที่เพิกถอนการโอนดังกล่าวให้โจทก์ได้รับ 1 ใน 6 ส่วน หากไม่ปฏิบัติตามให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาของจำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยก นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นอุทธรณ์ให้เป็นพับ

โจทก์ จำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 5 ฎีกา

ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงที่คู่ความมิได้โต้แย้งกันรับฟังเป็นยุติในชั้นนี้ว่า จำเลยที่ 1 เป็นภริยาโดยชอบด้วยกฎหมายของนายกำจร ผู้ตาย มีบุตรด้วยกัน 7 คน ได้แก่ จำเลยที่ 2 และที่ 3 โจทก์ นางสาวเรวดี นางสาวกอบกุล นางสาวกอบแก้ว และนางสาวพรฤดี ผู้ตายถึงแก่ความตายเมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน 2547 ผู้ตายมิได้ทำพินัยกรรมและมีสินสมรสร่วมกับจำเลยที่ 1 เป็นทรัพย์มรดก คือ เงินฝากที่ธนาคารกรุงเทพ จำกัด (มหาชน) สาขาสยามสแควร์ บัญชีเลขที่ 152 2 35xxx x จำนวน 18,800,435.96 บาท เงินฝากที่ธนาคารกรุงไทย จำกัด (มหาชน) สาขาสำนักนานาเหนือ บัญชีเลขที่ 000 1 87xxx x จำนวน 16,513,053.81 บาท ที่ดินทั้งหมด 11 แปลง เฉพาะที่ดินพิพาทในคดีนี้มี 5 แปลง ได้แก่ (1) ที่ดินโฉนดเลขที่ 1494 เนื้อที่ 3 ไร่ 38 ตารางวา (2) ที่ดินโฉนดเลขที่ 5634 และเลขที่ 5635 เนื้อที่แปลงละ 1 งาน 99 ตารางวา และ (3) ที่ดินโฉนดเลขที่ 8319 และเลขที่ 8320 เนื้อที่แปลงละ 2 งาน 3 ตารางวา หุ้นในบริษัทแสงอุทัยพัฒนาการ จำกัด จำนวน 93,099 หุ้น มูลค่าหุ้นละ 1,000 บาท เป็นเงิน 93,099,000 บาท หุ้นในบริษัทสินพลเอนยีเนียริ่ง จำกัด จำนวน 190,000 หุ้น มูลค่าหุ้นละ 100 บาท เป็นเงิน 19,000,000 บาท เงินค่าหุ้นในห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคล แสงอุทัย จำนวน 54,000,000 บาท สลากออมสิน ธนาคารออมสิน จำนวน 2,000,000 บาท ต่อมาวันที่ 16 มิถุนายน 2548 ศาลชั้นต้นมีคำสั่งตั้งจำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 เป็นผู้จัดการมรดกของผู้ตาย จากนั้นได้เปลี่ยนชื่อผู้ถือกรรมสิทธิ์ในที่ดินพิพาททั้งห้าแปลงมาเป็นชื่อจำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 ในฐานะผู้จัดการมรดก โดยที่ดินลำดับ (1) วันที่ 8 กรกฎาคม 2553 จำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 ไถ่ถอนจำนองจากนางสาวนงพงา แล้วร่วมกันจดทะเบียนโอนแก่จำเลยที่ 2 และที่ 3 ที่ดินลำดับ (2) วันที่ 1 กรกฎาคม 2553 จำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 จดทะเบียนโอนแก่จำเลยที่ 2 ครั้นวันที่ 28 กรกฎาคม 2554 จำเลยที่ 2 จดทะเบียนโอนขายแก่จำเลยที่ 4 ในราคา 11,100,000 บาท และที่ดินลำดับ (3) วันที่ 2 กรกฎาคม 2553 จำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 โอนแก่จำเลยที่ 3 สำหรับหุ้นของผู้ตายในบริษัทแสงอุทัยพัฒนาการ จำกัด เมื่อวันที่ 19 สิงหาคม 2552 จำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 โอนให้แก่จำเลยที่ 1 จำนวน 4,655 หุ้น โอนให้แก่จำเลยที่ 2 จำนวน 9,310 หุ้น และโอนให้แก่จำเลยที่ 3 จำนวน 79,134 หุ้น ต่อมาวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2553 จำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 ในฐานะผู้จัดการมรดกโอนหุ้น ของผู้ตายในบริษัทสินพลเอนยีเนียริ่ง จำกัด แก่จำเลยที่ 5 จำนวน 16,000 หุ้น และโอนหุ้นมรดกส่วนที่เหลือ 174,000 หุ้น แก่จำเลยที่ 3 และวันที่ 18 กันยายน 2552 จำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 จดทะเบียนให้จำเลยที่ 3 รับเงินค่าหุ้นจำนวน 54,000,000 บาท ของผู้ตายในห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคล แสงอุทัย

คดีมีปัญหาต้องวินิจฉัยตามฎีกาของจำเลยที่ 2 และที่ 3 ประการแรกว่า จำเลยที่ 2 และที่ 3 ต้องถูกกำจัดมิให้รับมรดกของผู้ตายตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1605 วรรคหนึ่ง หรือไม่ เห็นว่า การที่โจทก์ได้รับเงิน 6,000,000 บาท จากผู้ตายโดยเสน่หาในระหว่างเวลาที่ผู้ตายยังมีชีวิตอยู่ หาทำให้สิทธิในการแบ่งปันทรัพย์มรดกของโจทก์ต้องเสื่อมเสียไปไม่ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1747 ทั้งนางสาวกอบแก้วเบิกความว่า พยานไม่เคยแจ้งว่าไม่ประสงค์ทรัพย์มรดกส่วนที่เหลือ เช่นนี้ย่อมเห็นได้ว่า แม้จะมีข้อตกลงในการแบ่งปันทรัพย์มรดกดังกล่าว แต่เมื่อไม่ได้ทำสัญญาโดยมีหลักฐานเป็นหนังสือ จึงมิอาจบังคับได้ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1750 วรรคสอง กรณีจึงเป็นหน้าที่ของผู้จัดการมรดกที่จะต้องแบ่งปันทรัพย์มรดกของผู้ตายแก่ทายาทโดยธรรมทุกคนตามสัดส่วน เว้นแต่ทายาททุกคนยินยอม หรือหากตกลงกันไม่ได้ในท้ายที่สุดก็ต้องนำทรัพย์มรดกออกขายเพื่อแบ่งเงินกัน อย่างไรก็ดี ตามพฤติการณ์ดังกล่าวที่มีการแบ่งปันเงินให้แก่ทายาทโดยธรรมไปแล้ว 4 คน และมีทรัพย์มรดกที่ยังมิได้แบ่งปันกันอีกส่วนหนึ่ง แสดงว่าการจัดการมรดกยังไม่เสร็จสิ้น ประกอบกับจำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 ซึ่งเป็นทายาทโดยธรรมอยู่ด้วยรวม 3 คน ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นผู้จัดการมรดก การทำหน้าที่ของผู้จัดการมรดกต้องถือเอาเสียงข้างมาก ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1726 การที่จำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 แบ่งปันทรัพย์มรดกอันได้แก่ ที่ดินพิพาท 5 แปลง และหุ้นพิพาทตามฟ้อง ย่อมต้องมีการปรึกษากัน โดยเฉพาะจำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นมารดาของโจทก์และบุตรทุกคน ทำให้เชื่อว่าจำเลยที่ 1 ต้องให้ความเป็นธรรมแก่บุตรทุกคน พฤติการณ์ที่นางสาวกอบกุล นางสาวกอบแก้ว นางสาวเรวดี และนางสาวพรฤดียอมรับเงินคนละ 5,000,000 บาท มีเหตุให้จำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 เชื่อว่าบุคคลดังกล่าวไม่ประสงค์จะได้รับการแบ่งปันทรัพย์มรดกอื่นของผู้ตายอีก ส่วนโจทก์ก็ได้รับเงินจากผู้ตายขณะมีชีวิตอยู่เป็นจำนวนมาก แสดงว่ามีข้อเสนอบางประการให้ผู้ตายจนยินยอมให้เงินถึง 6,000,000 บาท การที่จำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 ในฐานะผู้จัดการมรดกโอนที่ดินลำดับ (1) ให้แก่จำเลยที่ 2 และที่ 3 ที่ดินลำดับ (2) ให้แก่จำเลยที่ 2 และโอนที่ดินลำดับ (3) ให้แก่จำเลยที่ 3 รวมทั้งหุ้นในบริษัทแสงอุทัยพัฒนาการ จำกัด ให้แก่จำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 หุ้นในบริษัทสินพลเอนยีเนียริ่ง จำกัด ให้แก่จำเลยที่ 3 และค่าหุ้นของห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคล แสงอุทัยให้แก่จำเลยที่ 3 โดยจำเลยที่ 1 และที่ 3 ไม่ได้โอนทรัพย์มรดกดังกล่าวต่อไปให้บุคคลอื่นอีก จึงไม่เป็นพฤติการณ์ที่ถือว่า จำเลยที่ 1 และที่ 3 กระทำการยักย้ายทรัพย์มรดกโดยฉ้อฉล หรือรู้อยู่ว่าตนทำให้เสื่อมประโยชน์ของทายาทอื่น จึงไม่เป็นเหตุถูกกำจัดทำมิให้รับมรดกของผู้ตาย ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1605 วรรคหนึ่ง แต่การที่จำเลยที่ 2 นำที่ดินลำดับ (2) ที่รับโอนมาแล้วโอนขายแก่จำเลยที่ 4 ในราคา 11,100,000 บาท ย่อมเป็นการกระทำที่ทำให้โจทก์และทายาทอื่นเสื่อมประโยชน์ในการได้รับการแบ่งปัน จึงต้องถูกกำจัดมิให้ได้รับมรดกของผู้ตายตามบทบัญญัติข้างต้น เมื่อพิจารณาถึงราคาที่ดินซึ่งขายสูงกว่าราคาประเมินตามที่โจทก์และฝ่ายจำเลยรับกันว่ามีราคา 9,950,000 บาท หากแบ่งเป็นสินสมรสในส่วนของจำเลยที่ 1 กึ่งหนึ่งแล้วคงคิดเป็นเงินตามทรัพย์มรดกรายการนี้เพียง 5,550,000 บาท เมื่อแบ่งเป็น 8 ส่วน ทายาทจะได้รับคนละ 693,750 บาท แต่จำเลยที่ 2 ยังมีสิทธิในทรัพย์มรดกของผู้ตายส่วนอื่นอีก อันมีมูลค่ามากกว่าที่ดินลำดับ (2) จำเลยที่ 2 จึงต้องถูกกำจัดเฉพาะส่วนที่ได้ยักย้าย คิดเป็นเงิน 5,550,000 บาท ซึ่งจะนำไปแบ่งเป็น 7 ส่วน ทายาทอื่นได้รับคนละ 792,857 บาท และจำเลยที่ 2 ยังคงเหลือส่วนที่ถูกกำจัดมิให้รับมรดกอยู่อีกคิดเป็นเงิน 4,856,250 บาท ส่วนการที่จำเลยที่ 2 และที่ 3 โอนหุ้นในบริษัทสินพลเอนยีเนียริ่ง จำกัด 16,000 หุ้น แก่จำเลยที่ 5 ซึ่งมิใช่ทายาท จึงต้องกำจัดมิให้รับมรดกส่วนนี้คนละ 8,000 หุ้น เพราะน้อยกว่าหุ้นซึ่งจำเลยที่ 2 และที่ 3 พึงจะได้รับหลังแบ่งแก่จำเลยที่ 1 กึ่งหนึ่งแล้ว คนละ 11,875 หุ้น จำเลยที่ 2 และที่ 3 ย่อมถูกกำจัดมิให้รับมรดกของผู้ตายเพียงบางส่วนดังที่วินิจฉัยข้างต้น ฎีกาของจำเลยที่ 2 และที่ 3 ฟังขึ้นบางส่วน

มีปัญหาตามฎีกาของโจทก์กับจำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 5 ประการต่อไปว่า โจทก์มีสิทธิขอให้เพิกถอนการโอนที่ดินและหุ้นพิพาทหรือไม่ เห็นว่า ศาลฎีกาวินิจฉัยในเบื้องต้นแล้วว่า คดีนี้เป็นกรณีของผู้จัดการมรดก คือ จำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 ซึ่งต้องจัดการมรดกร่วมกันโดยอาศัยเสียงข้างมาก ประกอบกับมีพฤติการณ์อันทำให้จำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 เข้าใจว่า ที่โจทก์และทายาทอื่นตกลงจะไม่รับมรดกส่วนอื่น จึงจัดการมรดกโดยแบ่งปันทรัพย์มรดกบางส่วนแก่จำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 แม้การกระทำดังกล่าว ถือว่าเป็นการจัดการมรดกโดยมิชอบก็เพียงแต่ไม่มีผลผูกพันทายาทอื่นหรือโจทก์เท่านั้น ไม่ถึงขนาดทำนิติกรรมซึ่งผู้จัดการมรดกทั้งสามมีส่วนได้เสียเป็นปฏิปักษ์ต่อกองมรดก ตามบทบัญญัติดังกล่าว ซึ่งโจทก์ชอบที่จะขอให้ศาลเพิกถอนนิติกรรมการโอนที่ดินพิพาทระหว่างจำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 กับจำเลยที่ 2 เท่านั้นในฐานะทายาท แต่ตราบใดที่ยังไม่มีการเพิกถอนนิติกรรมเช่นนี้ ทั้งมีการเปลี่ยนแปลงทางทะเบียนที่ดินพิพาทมาเป็นชื่อของจำเลยที่ 4 แล้ว เมื่อจำเลยที่ 4 เป็นบุคคลภายนอกผู้สุจริตและเสียค่าตอบแทนย่อมต้องได้รับการคุ้มครองสิทธิตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1300 ที่ศาลล่างทั้งสองพิพากษาไม่เพิกถอนนิติกรรมการโอนที่ดินลำดับ (2) ชอบแล้ว และเมื่อจำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 ร่วมกันจดทะเบียนโอนที่ดินลำดับ (1) และ (3) กับโอนหุ้นพิพาทแก่จำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 ตามฟ้อง โดยมิได้แบ่งปันแก่ทายาทอื่นโดยมิชอบ โจทก์ย่อมมีสิทธิขอให้เพิกถอนนิติกรรมการโอนที่ดินและหุ้นพิพาทดังกล่าวได้ ฎีกาของจำเลยที่ 2 ที่ 3 และที่ 5 ฟังขึ้นบางส่วน ฎีกาของโจทก์ฟังไม่ขึ้น

มีปัญหาต่อไปตามฎีกาของโจทก์ว่า ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาให้เพิกถอนที่ดินและหุ้นพิพาทเฉพาะส่วนที่เป็นมรดกของผู้ตายชอบหรือไม่ เห็นว่า ตามคำฟ้องและคำให้การต่างรับข้อเท็จจริงกันว่ารายการทรัพย์สินตามฟ้องเป็นสินสมรสระหว่างผู้ตายกับจำเลยที่ 1 ดังนั้น เมื่อผู้ตายถึงแก่ความตายย่อมมีผลให้การสมรสสิ้นสุดลง ซึ่งต้องแบ่งสินสมรสให้ผู้ตายกับจำเลยที่ 1 ได้ส่วนเท่ากัน ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1625 (1) ประกอบมาตรา 1533 จำเลยที่ 1 ถึงที่ 3 มีอำนาจจัดการมรดกเฉพาะส่วนที่เป็นทรัพย์มรดกของผู้ตายเท่านั้น ไม่อาจจำหน่ายจ่ายโอนทรัพย์สินของบุคคลอื่น แต่เมื่อปรากฏว่าจำเลยที่ 1 ผู้เป็นเจ้าของทรัพย์ร่วมในการจัดการมรดกโดยยินยอมแบ่งส่วนของตนแก่ทายาทในฐานะส่วนตัว การที่โจทก์มาฟ้องขอให้เพิกถอนนิติกรรมดังกล่าวก็เพื่อให้กลับสู่กองมรดกเท่านั้น ย่อมไม่อาจก้าวล่วงในส่วนที่เป็นทรัพย์สินของจำเลยที่ 1 โจทก์จึงไม่มีสิทธิฟ้องขอให้เพิกถอนนิติกรรมการโอนในแต่ละรายการตามฟ้องทั้งหมดได้ ที่ศาลอุทธรณ์พิพากษาให้เพิกถอนนิติกรรมการโอนที่ดินลำดับ (1) และ (3) กับหุ้นพิพาทเฉพาะส่วนที่เป็นทรัพย์มรดกของผู้ตายชอบแล้ว ฎีกาของโจทก์ข้อนี้ฟังไม่ขึ้นเช่นกัน

สำหรับฎีกาของโจทก์ที่ขอให้คิดดอกเบี้ยในเงินฝากธนาคารกับเงินสลากออมสิน นับแต่วันที่ 17 มิถุนายน 2549 อันเป็นวันที่ผู้จัดการมรดกมีอำนาจแบ่งปันทรัพย์มรดกให้เสร็จสิ้น ภายใน 1 ปี นับแต่วันที่มีคำสั่งตั้งผู้จัดการมรดกนั้น โจทก์มิได้ฎีกาโต้แย้งคัดค้านปัญหาข้อนี้มาว่าคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ในส่วนนี้ไม่ชอบหรือไม่ถูกต้องเพราะเหตุใด จึงเป็นฎีกาที่ไม่ชัดแจ้ง ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 249 วรรคหนึ่ง (เดิม) ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัยให้

พิพากษาแก้เป็นว่า ให้กำจัดจำเลยที่ 2 มิให้รับมรดกของผู้ตายในส่วนเงินจำนวน 5,550,000 บาท และกำจัดจำเลยที่ 2 และที่ 3 มิให้รับมรดกในส่วนของหุ้นในบริษัทสินพลเอนยีเนียริ่ง จำกัด คนละ 8,000 หุ้น ให้จำเลยที่ 2 ชำระราคาค่าที่ดินโฉนดเลขที่ 5634 และเลขที่ 5635 โดยแบ่งเป็น 1 ใน 7 ส่วน แก่โจทก์เป็นเงิน 792,857 บาท สำหรับทรัพย์สินรายการอื่นตามฟ้องให้แบ่งแก่โจทก์รายการละ 1 ใน 8 ส่วน โดยให้หักเงินและหุ้นที่จำเลยที่ 2 และที่ 3 ถูกกำจัดนำไปแบ่งเฉลี่ยแก่โจทก์และทายาทอื่นตามส่วน นอกจากที่แก้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นฎีกาให้เป็นพับ