ReadyPlanet.com
bulletรับฟ้องคดีแพ่ง/อาญา
bulletพระราชบัญญัติ
bulletป.แพ่งและพาณิชย์
bulletป.อาญา ฎีกา
bulletป.วิอาญา
bulletป.วิแพ่ง
bulletป.กฎหมายที่ดิน
bulletป.รัษฎากร
bulletฟ้องหย่า
bulletอำนาจปกครอง
bulletนิติกรรม
bulletคดีมรดก
bulletอายุความฟ้องร้องคดี
bulletครอบครองปรปักษ์
bulletเอกเทศสัญญา
bulletเกี่ยวกับแรงงาน
bulletเกี่ยวกับคดีอาญา
bulletคดียาเสพติดให้โทษ
bulletตั๋วเงินและเช็ค
bulletห้างหุ้นส่วน-บริษัท
bulletคำพิพากษาและคำสั่ง
bulletทรัพย์สิน/กรรมสิทธิ์
bulletอุทธรณ์ฎีกา
bulletเกี่ยวกับคดีล้มละลาย
bulletเกี่ยวกับวิแพ่ง
bulletเกี่ยวกับวิอาญา
bulletการบังคับคดี
bulletคดีจราจรทางบก
bulletการเล่นแชร์ แชร์ล้ม
bulletอำนาจหน้าที่ระหว่างศาล
bulletมรรยาททนายความ
bulletถอนคืนการให้,เสน่หา
bulletข้อสอบเนติบัณฑิต
bulletคำพิพากษา 2550
bulletทรัพย์สินทางปัญญา
bulletสัญญาขายฝาก
bulletสำนักทนายความ
bulletป-อาญา มาตรา1- 398
bulletภาษาอังกฤษ
bulletการสมรสและการหมั้น
bulletแบบฟอร์มสัญญา
bulletข้อสอบเนติ-ปี2551-อาญา
bulletข้อสอบเนติ-ปี2551-แพ่งพาณิชย์
bulletข้อสอบเนติ-ปี2550-วิ-แพ่ง
bulletข้อสอบเนติ-ปี2550-วิ-อาญา
bulletข้อสอบเนติ-ปี2550-อาญา
bulletข้อสอบเนติ-ปี2550-แพ่งพาณิชย์
bulletข้อสอบเนติ-ปี2549-แพ่งพาณิชย์
bulletข้อสอบเนติ-ปี2548-แพ่งพาณิชย์
bulletข้อสอบเนติ-ปี2547-แพ่งพาณิชย์
bulletข้อสอบเนติ-ปี2546-แพ่งพาณิชย์
bulletข้อสอบเนติ-ปี2545-แพ่งพาณิชย์
bulletนิติกรรมสัญญา
bulletพระธรรมนูญศาล
bulletทรัพย์สิน-สามีภริยา
bulletบิดามารดา-รับรองบุตร
bulletคดีครอบครัว
bulletสัญญาระหว่างสมรส
bulletสิทธิครอบครองที่ดิน
bulletสัญญาซื้อขาย
bulletแปลงหนี้ใหม่
bulletการได้กรรมสิทธิ์
bulletคดีเรื่องบุตร
bulletเช่าซื้อรถยนต์
bulletถอนผู้จัดการมรดก
bulletฟ้องค่าทดแทน
bulletฟ้องหย่า-ฟ้องหย่า
bulletสินสมรส-สินสมรส
bulletบันดาลโทสะ
bulletเบิกความเท็จ
bulletสิทธิ-สัญญาเช่า
bulletค้ำประกัน
bulletเจ้าของรวม
bulletจำนอง
bulletลูกหนี้ร่วม
bulletคำพิพากษาฎีกาทั่วไป
bulletกระดานถาม-ตอบ
bulletป-กฎหมายยาเสพติด2564
bulletขนส่งทางทะเล
bulletสมรสเป็นโมฆะ
bulletสามีภริยา
bulletตัวการไม่เปิดเผยชื่อ
bulletทนายความของสภาจัดให้
bulletอาวุธปืน
bulletรับช่วงสิทธิ
bulletแพ่งมาตรา1-1755




ผู้จัดการมรดกร่วมถอนตัวหนึ่งคน ผู้จัดการมรดกที่เหลือมีอำนาจจัดการทรัพย์มรดกเพียงลำพังได้หรือไม่ และคำสั่งศาลที่จำกัดอำนาจดังกล่าวสามารถอุทธรณ์ฎีกาได้อย่างไร

 ผู้จัดการมรดกร่วมถอนตัวหนึ่งคน, ผู้จัดการมรดกที่เหลือมีอำนาจหรือไม่, ผู้จัดการมรดกคนเดียวจัดการทรัพย์มรดกได้หรือไม่, ศาลอนุญาตให้ผู้จัดการมรดกถอนตัว, อำนาจจัดการมรดกตามมาตรา ๑๗๑๕ วรรคสอง, การตีความพินัยกรรมแต่งตั้งผู้จัดการมรดก, ผู้จัดการมรดกร่วมเหลือเพียงคนเดียว, ผู้จัดการมรดกถอนตัวต้องแต่งตั้งใหม่หรือไม่, ทายาทคัดค้านผู้จัดการมรดกคนเดียว, สิทธิฟ้องผู้จัดการมรดกที่ไม่ปฏิบัติหน้าที่, การร้องขอถอดถอนผู้จัดการมรดก, คำชี้แจงศาลมีผลเป็นคำวินิจฉัย

บทนำ

การที่ศาลมีคำสั่งแต่งตั้งบุคคลสองคนเป็นผู้จัดการมรดกร่วมกัน ต่อมาผู้จัดการมรดกคนหนึ่งขอถอนตัวและศาลอนุญาตให้ถอนตัวแล้ว ย่อมเกิดปัญหาว่าผู้จัดการมรดกอีกคนหนึ่งที่เหลืออยู่จะมีอำนาจจัดการมรดกต่อไปเพียงลำพังได้หรือไม่ โดยเฉพาะเมื่อพินัยกรรมกำหนดให้บุคคลทั้งสองร่วมกันเป็นผู้จัดการมรดก แต่มีข้อความยกเว้นกรณีที่บุคคลใดบุคคลหนึ่งสละสิทธิ์หรือขอถอนตัวไว้ด้วย

คดีนี้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งแต่งตั้งผู้ร้องทั้งสองเป็นผู้จัดการมรดกร่วมกันตามพินัยกรรม และคำสั่งดังกล่าวถึงที่สุดแล้ว ต่อมาผู้ร้องที่ ๑ ขอถอนตัวจากการเป็นผู้จัดการมรดก เนื่องจากมีอายุมาก มีโรคประจำตัวหลายโรค และมีภาระประกอบธุรกิจของครอบครัว ศาลชั้นต้นอนุญาตให้ถอนตัว แต่ได้บันทึกคำชี้แจงไว้ในรายงานกระบวนพิจารณาว่า ผู้ร้องที่ ๒ ไม่มีอำนาจจัดการมรดกเพียงลำพังอีกต่อไป

ข้อพิพาทจึงมีประเด็นสำคัญสองประการ ได้แก่ อำนาจของผู้จัดการมรดกที่เหลือเพียงคนเดียวตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๗๑๕ วรรคสอง ประกอบกับข้อกำหนดในพินัยกรรม และผลทางกฎหมายของคำชี้แจงที่ศาลบันทึกไว้ในรายงานกระบวนพิจารณา ซึ่งมีเนื้อหาเป็นการวินิจฉัยสิทธิของคู่ความ แม้มิได้ใช้รูปแบบเป็นคำสั่งโดยตรง

ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า เมื่อผู้ร้องที่ ๑ ถอนตัวและเหลือผู้ร้องที่ ๒ เป็นผู้จัดการมรดกเพียงคนเดียว ผู้ร้องที่ ๒ ย่อมมีสิทธิจัดการมรดกโดยลำพังตามมาตรา ๑๗๑๕ วรรคสอง ประกอบกับเจตนาของผู้ตายที่ปรากฏในพินัยกรรม ทั้งนี้ ผู้จัดการมรดกยังคงมีหน้าที่จัดการทรัพย์มรดกตามสิทธิของทายาทแต่ละคน ตามพินัยกรรมและกฎหมาย

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5699/2568 อ่านฎีกาฉบับเต็มได้ที่(คลิ๊ก) 

๑. ข้อเท็จจริงและความเป็นมาของคดี

นายเจริญถึงแก่ความตายเมื่อวันที่ ๒ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๑ โดยได้ทำพินัยกรรมกำหนดเกี่ยวกับการจัดการมรดกไว้ว่า เมื่อถึงแก่กรรม หากมีเหตุขัดข้องในการจัดการมรดก ประสงค์ให้นายวิสูตรและนางพิมพ์นิภาร่วมกันเป็นผู้จัดการมรดกตามกฎหมาย เว้นแต่บุคคลใดบุคคลหนึ่งสละสิทธิ์หรือขอถอนตัวจากการเป็นผู้จัดการมรดก

วันที่ ๒๖ มีนาคม ๒๕๖๑ ผู้ร้องทั้งสองร่วมกันยื่นคำร้องขอให้ศาลชั้นต้นแต่งตั้งตนเป็นผู้จัดการมรดกของผู้ตาย

ผู้คัดค้านทั้งสี่ไม่เห็นด้วยกับคำร้องดังกล่าว โดยผู้คัดค้านที่ ๑ และที่ ๒ ขอให้แต่งตั้งผู้คัดค้านที่ ๒ เป็นผู้จัดการมรดกแต่เพียงผู้เดียว ส่วนผู้คัดค้านที่ ๓ และที่ ๔ ต่างขอให้แต่งตั้งตนเป็นผู้จัดการมรดกแต่เพียงผู้เดียว

ศาลชั้นต้นมีคำสั่งแต่งตั้งผู้ร้องทั้งสองร่วมกันเป็นผู้จัดการมรดกของผู้ตาย ให้มีสิทธิและหน้าที่ตามกฎหมาย และยกคำคัดค้านของผู้คัดค้านทั้งสี่ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน ต่อมาศาลฎีกามีคำสั่งไม่อนุญาตให้ผู้คัดค้านทั้งสี่ฎีกา คดีในส่วนการแต่งตั้งผู้จัดการมรดกจึงถึงที่สุด โดยศาลชั้นต้นอ่านคำสั่งศาลฎีกาให้คู่ความฟังเมื่อวันที่ ๑ พฤศจิกายน ๒๕๖๔

ภายหลังได้รับแต่งตั้ง ผู้ร้องทั้งสองร่วมกันปฏิบัติหน้าที่จัดการมรดก โดยนัดประชุมทายาทหลายครั้งเพื่อรวบรวมทรัพย์มรดกและจัดแบ่งทรัพย์สินตามข้อกำหนดในพินัยกรรม การจัดการมรดกสำเร็จไปแล้วบางส่วน แต่ยังมีทรัพย์มรดกอีกหลายรายการที่ทายาทไม่สามารถตกลงแบ่งปันกันได้

ต่อมาผู้ร้องที่ ๑ ยื่นคำร้องลงวันที่ ๙ พฤษภาคม ๒๕๖๕ ขอถอนตัวจากการเป็นผู้จัดการมรดก เนื่องจากมีอายุมาก มีโรคประจำตัวหลายโรค และมีภาระประกอบธุรกิจของครอบครัว จึงไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ร่วมกับผู้ร้องที่ ๒ จนการจัดการมรดกเสร็จสิ้นได้ โดยประสงค์ให้ผู้ร้องที่ ๒ ดำเนินการจัดการมรดกต่อไปเพียงคนเดียวจนแล้วเสร็จ

ผู้คัดค้านที่ ๑ ไม่ได้ยื่นคำคัดค้าน ส่วนผู้คัดค้านที่ ๒ และที่ ๔ ไม่คัดค้านการถอนตัวของผู้ร้องที่ ๑ แต่คัดค้านการที่ผู้ร้องที่ ๒ จะมีอำนาจจัดการมรดกเพียงลำพัง ขณะที่ผู้คัดค้านที่ ๓ คัดค้านทั้งการถอนตัวของผู้ร้องที่ ๑ และอำนาจจัดการมรดกเพียงลำพังของผู้ร้องที่ ๒

วันที่ ๒๕ กรกฎาคม ๒๕๖๕ ศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้ผู้ร้องที่ ๑ ถอนตัวจากการเป็นผู้จัดการมรดก แต่บันทึกคำชี้แจงไว้ในรายงานกระบวนพิจารณาว่า เมื่อผู้ร้องที่ ๑ ถอนตัวแล้ว ผู้ร้องที่ ๒ ไม่มีอำนาจเป็นผู้จัดการมรดกเพียงลำพังอีกต่อไป

ผู้ร้องที่ ๒ ไม่เห็นด้วย จึงยื่นคำร้องลงวันที่ ๒๗ กรกฎาคม ๒๕๖๕ ขอให้เพิกถอนข้อความในรายงานกระบวนพิจารณาดังกล่าว โดยอ้างประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา ๒๗ และขอให้มีคำสั่งว่าผู้ร้องที่ ๒ มีสิทธิจัดการมรดกโดยลำพังตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๗๑๕ วรรคสอง

ศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกคำร้อง ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน ผู้ร้องที่ ๒ จึงฎีกาโดยได้รับอนุญาตจากศาลฎีกา

๒. คำชี้แจงของศาลในรายงานกระบวนพิจารณาเป็นคำวินิจฉัยที่โต้แย้งได้หรือไม่

ปัญหาข้อกฎหมายประการแรกที่ศาลฎีกาต้องวินิจฉัยคือ การที่ศาลชั้นต้นบันทึกคำชี้แจงว่าผู้ร้องที่ ๒ ไม่มีอำนาจจัดการมรดกเพียงลำพัง เป็นการวินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายแล้วหรือไม่

ศาลฎีกาพิจารณาว่า เมื่อผู้ร้องที่ ๑ ขอถอนตัวจากการเป็นผู้จัดการมรดก ผู้คัดค้านที่ ๒ ที่ ๓ และที่ ๔ ได้คัดค้านการที่ผู้ร้องที่ ๒ จะมีอำนาจจัดการมรดกเพียงลำพัง ขณะที่ผู้ร้องที่ ๒ ยืนยันว่าตนมีอำนาจดังกล่าว จึงเป็นข้อพิพาทระหว่างคู่ความที่ศาลชั้นต้นมีอำนาจวินิจฉัยให้เสร็จสิ้นกระแสความ

แม้ศาลชั้นต้นจะใช้รูปแบบเป็นคำชี้แจงในรายงานกระบวนพิจารณา มิได้มีคำสั่งโดยตรง แต่ข้อความที่ระบุว่าผู้ร้องที่ ๒ ไม่มีอำนาจจัดการมรดกเพียงลำพังนั้น เป็นการวินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับอำนาจของผู้ร้องที่ ๒ แล้ว

หากไม่มีคำวินิจฉัยของศาลสูงเปลี่ยนแปลง คำวินิจฉัยดังกล่าวย่อมยังคงอยู่ และอาจถูกนำไปกล่าวอ้างเกี่ยวกับสิทธิ หน้าที่ และความรับผิดของผู้จัดการมรดกหรือทายาทได้ คู่ความฝ่ายที่ไม่เห็นด้วยจึงมีสิทธิโต้แย้งตามหลักเกณฑ์แห่งกฎหมาย

ส่วนการที่ผู้ร้องที่ ๒ ยื่นคำร้องขอเพิกถอนกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา ๒๗ นั้น ศาลฎีกาเห็นว่าศาลชั้นต้นมิได้ดำเนินกระบวนพิจารณาผิดระเบียบตามความหมายของบทบัญญัติดังกล่าว แต่เป็นกรณีที่ศาลชั้นต้นได้วินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายโดยใช้รูปแบบคำชี้แจงแทนคำสั่ง

ดังนั้น แม้ผู้ร้องที่ ๒ จะอ้างมาตรา ๒๗ ไม่ถูกต้อง การที่ผู้ร้องที่ ๒ ดำเนินการอุทธรณ์และฎีกาตามลำดับ ย่อมถือเป็นการโต้แย้งคำวินิจฉัยของศาลชั้นต้นและคำพิพากษาศาลอุทธรณ์เกี่ยวกับอำนาจจัดการมรดกแล้ว ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยว่าฎีกาของผู้ร้องที่ ๒ ในประเด็นนี้ฟังขึ้น

๓. หลักกฎหมายเกี่ยวกับผู้จัดการมรดกหลายคนตามมาตรา ๑๗๑๕ วรรคสอง

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๗๑๕ วรรคสอง มีสาระสำคัญว่า เว้นแต่พินัยกรรมจะมีข้อกำหนดไว้เป็นอย่างอื่น เมื่อมีผู้จัดการมรดกหลายคน แต่บางคนไม่สามารถหรือไม่เต็มใจจัดการมรดก และเหลือผู้จัดการมรดกเพียงคนเดียว บุคคลนั้นมีสิทธิจัดการมรดกโดยลำพัง

บทบัญญัติดังกล่าวจึงต้องพิจารณาควบคู่กับจำนวนผู้จัดการมรดกที่ยังคงปฏิบัติหน้าที่อยู่ และข้อกำหนดของพินัยกรรมว่ามีข้อความกำหนดไว้เป็นอย่างอื่นหรือไม่

หากมีผู้จัดการมรดกหลายคน การดำเนินการจัดการมรดกต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์เกี่ยวกับผู้จัดการมรดกหลายคนตามกฎหมายและข้อกำหนดในพินัยกรรม แต่เมื่อเกิดเหตุให้ผู้จัดการมรดกบางคนไม่สามารถหรือไม่เต็มใจจัดการมรดก และเหลืออยู่เพียงคนเดียว กฎหมายย่อมรับรองสิทธิของผู้จัดการมรดกที่เหลือให้ดำเนินการโดยลำพังได้ เว้นแต่พินัยกรรมกำหนดไว้เป็นอย่างอื่น

คดีนี้ผู้ร้องที่ ๑ ขอถอนตัวจากการเป็นผู้จัดการมรดก และศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตแล้ว จึงเหลือผู้ร้องที่ ๒ เป็นผู้จัดการมรดกเพียงคนเดียว ปัญหาที่ต้องวินิจฉัยต่อไปคือ ข้อกำหนดในพินัยกรรมของผู้ตายมีผลต่ออำนาจของผู้ร้องที่ ๒ อย่างไร

๔. การตีความพินัยกรรมและเจตนาของเจ้ามรดก

พินัยกรรมของผู้ตายกำหนดให้นายวิสูตรและนางพิมพ์นิภาร่วมกันเป็นผู้จัดการมรดก โดยมีข้อยกเว้นกรณีบุคคลใดบุคคลหนึ่งสละสิทธิ์หรือขอถอนตัวจากการเป็นผู้จัดการมรดก

ศาลฎีกาพิจารณาว่า แม้ผู้ร้องทั้งสองได้รับแต่งตั้งเป็นผู้จัดการมรดกตามคำสั่งศาล แต่ศาลได้แต่งตั้งตามเจตนาของผู้ตายที่แสดงไว้ในพินัยกรรม จึงต้องพิจารณาข้อความในพินัยกรรมประกอบกับบทบัญญัติแห่งกฎหมาย

ข้อความที่กำหนดให้บุคคลสองคนร่วมกันเป็นผู้จัดการมรดกต้องพิจารณาประกอบกับข้อความยกเว้นกรณีบุคคลใดบุคคลหนึ่งสละสิทธิ์หรือขอถอนตัว มิใช่พิจารณาเฉพาะข้อกำหนดให้จัดการมรดกร่วมกันเพียงส่วนเดียว

เมื่อพินัยกรรมมีข้อยกเว้นดังกล่าว ศาลฎีกาจึงเห็นว่าเจ้ามรดกมีเจตนาให้ผู้จัดการมรดกอีกคนหนึ่งที่เหลืออยู่สามารถดำเนินการจัดการมรดกต่อไปโดยลำพังได้

ข้อกำหนดในพินัยกรรมของคดีนี้จึงมิได้เป็นข้อกำหนดที่ห้ามผู้จัดการมรดกที่เหลือเพียงคนเดียวจัดการมรดก แต่เป็นข้อความที่สอดคล้องกับการให้ผู้จัดการมรดกที่เหลือดำเนินการต่อไปตามมาตรา ๑๗๑๕ วรรคสอง

๕. ผลของการถอนตัวต่ออำนาจของผู้จัดการมรดกที่เหลือ

เมื่อศาลชั้นต้นอนุญาตให้ผู้ร้องที่ ๑ ถอนตัวจากการเป็นผู้จัดการมรดกแล้ว ผู้ร้องที่ ๒ จึงเป็นผู้จัดการมรดกที่เหลืออยู่เพียงคนเดียว

ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ผู้ร้องที่ ๒ มีสิทธิจัดการมรดกโดยลำพังตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๗๑๕ วรรคสอง ประกอบกับข้อกำหนดในพินัยกรรมของผู้ตาย

การที่คำสั่งแต่งตั้งเดิมกำหนดให้ผู้ร้องทั้งสองเป็นผู้จัดการมรดกร่วมกัน จึงไม่ทำให้ผู้ร้องที่ ๒ สิ้นอำนาจจัดการมรดกเมื่อผู้ร้องที่ ๑ ถอนตัว เพราะการพิจารณาอำนาจของผู้ร้องที่ ๒ ต้องเป็นไปตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายและเจตนาของผู้ตายตามพินัยกรรม

ในคดีนี้การจัดการทรัพย์มรดกสำเร็จไปแล้วบางส่วน แต่ยังมีทรัพย์มรดกอีกหลายรายการที่ทายาทไม่สามารถตกลงแบ่งปันกันได้ ผู้ร้องที่ ๒ จึงมีอำนาจดำเนินการจัดการมรดกส่วนที่ยังไม่แล้วเสร็จต่อไปเพียงลำพัง โดยต้องปฏิบัติตามพินัยกรรมและกฎหมาย

๖. ขอบเขตอำนาจและหน้าที่ของผู้จัดการมรดกที่เหลือเพียงคนเดียว

แม้ผู้ร้องที่ ๒ มีสิทธิจัดการมรดกโดยลำพัง แต่การใช้อำนาจดังกล่าวยังต้องอยู่ภายใต้หน้าที่ของผู้จัดการมรดกตามกฎหมาย

ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ผู้จัดการมรดกต้องจัดการทรัพย์มรดกตามสิทธิของทายาทแต่ละคน ตามข้อกำหนดในพินัยกรรม และตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย มิใช่จัดการทรัพย์มรดกตามอำเภอใจของตน

หากผู้จัดการมรดกไม่ปฏิบัติตามหน้าที่ที่กฎหมายกำหนด และการกระทำนั้นเป็นการโต้แย้งสิทธิของบุคคลใด บุคคลนั้นย่อมมีสิทธิฟ้องผู้จัดการมรดกต่อศาลได้

นอกจากนี้ บุคคลที่กฎหมายให้อำนาจร้องขอถอดถอนผู้จัดการมรดก ย่อมสามารถยื่นคำร้องขอถอดถอนเมื่อมีเหตุตามกฎหมายได้

ดังนั้น การมีอำนาจจัดการมรดกเพียงลำพังกับการใช้อำนาจจัดการมรดกโดยชอบด้วยกฎหมายจึงเป็นคนละประเด็นกัน การที่ผู้จัดการมรดกไม่จำเป็นต้องร่วมดำเนินการกับผู้จัดการมรดกคนเดิม มิได้ทำให้สิทธิของทายาทหรือหน้าที่ของผู้จัดการมรดกตามกฎหมายเปลี่ยนแปลงไป

๗. การวินิจฉัยของศาลฎีกาและผลแห่งคดี

ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า คำชี้แจงของศาลชั้นต้นที่ระบุว่าผู้ร้องที่ ๒ ไม่มีอำนาจจัดการมรดกเพียงลำพัง เป็นการวินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับอำนาจของผู้ร้องที่ ๒ แล้ว แม้จะปรากฏอยู่ในรายงานกระบวนพิจารณาและมิได้ใช้รูปแบบเป็นคำสั่งโดยตรงก็ตาม

ในประเด็นอำนาจจัดการมรดก เมื่อผู้ร้องที่ ๑ ถอนตัวและเหลือผู้ร้องที่ ๒ เพียงคนเดียว ผู้ร้องที่ ๒ ย่อมมีสิทธิจัดการมรดกโดยลำพังตามมาตรา ๑๗๑๕ วรรคสอง ประกอบกับข้อกำหนดในพินัยกรรมที่แสดงเจตนาของผู้ตายให้ผู้จัดการมรดกอีกคนหนึ่งดำเนินการต่อไปได้

ศาลฎีกาจึงไม่เห็นพ้องกับคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ที่พิพากษายืนตามคำสั่งศาลชั้นต้น และพิพากษากลับ ให้เพิกถอนคำวินิจฉัยของศาลชั้นต้นที่ปรากฏในรูปคำชี้แจงว่าผู้ร้องที่ ๒ ไม่มีอำนาจจัดการมรดกเพียงลำพัง และให้ผู้ร้องที่ ๒ มีอำนาจจัดการมรดกของผู้ตายต่อไปเพียงลำพังตามพินัยกรรมและกฎหมาย โดยค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสามศาลให้เป็นพับ

สรุปผลคำพิพากษาของศาลทั้งสาม

๑. ศาลชั้นต้น

ศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้ผู้ร้องที่ ๑ ถอนตัวจากการเป็นผู้จัดการมรดก แต่บันทึกคำชี้แจงว่าผู้ร้องที่ ๒ ไม่มีอำนาจจัดการมรดกเพียงลำพัง เมื่อผู้ร้องที่ ๒ ยื่นคำร้องขอให้เพิกถอนข้อความดังกล่าว ศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกคำร้อง

๒. ศาลอุทธรณ์

ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามคำสั่งศาลชั้นต้นที่ยกคำร้องของผู้ร้องที่ ๒

๓. ศาลฎีกา

ศาลฎีกาพิพากษากลับ ให้เพิกถอนคำวินิจฉัยของศาลชั้นต้นที่ปรากฏในรูปคำชี้แจงว่าผู้ร้องที่ ๒ ไม่มีอำนาจจัดการมรดกเพียงลำพัง และให้ผู้ร้องที่ ๒ มีอำนาจจัดการมรดกต่อไปเพียงลำพังตามพินัยกรรมและกฎหมาย ค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสามศาลให้เป็นพับ

สรุปข้อคิดทางกฎหมาย

การที่ผู้จัดการมรดกได้รับแต่งตั้งร่วมกันตามคำสั่งศาล มิได้หมายความว่าเมื่อผู้จัดการมรดกคนหนึ่งถอนตัวแล้ว ผู้จัดการมรดกที่เหลือจะสิ้นอำนาจจัดการมรดกไปด้วยเสมอ ผลของการถอนตัวต้องพิจารณาตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๗๑๕ วรรคสอง ประกอบกับข้อกำหนดในพินัยกรรม

ในกรณีที่พินัยกรรมกำหนดให้บุคคลสองคนร่วมกันเป็นผู้จัดการมรดก แต่มีข้อยกเว้นกรณีบุคคลใดบุคคลหนึ่งสละสิทธิ์หรือขอถอนตัว ข้อกำหนดดังกล่าวย่อมมีความสำคัญต่อการพิจารณาเจตนาของเจ้ามรดกและอำนาจของผู้จัดการมรดกที่เหลือ

ส่วนคำชี้แจงของศาลที่มีเนื้อหาเป็นการวินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับสิทธิของคู่ความ แม้ไม่ได้ใช้รูปแบบเป็นคำสั่งโดยตรง ก็อาจเป็นคำวินิจฉัยที่คู่ความสามารถโต้แย้งตามกระบวนการอุทธรณ์ฎีกาได้ โดยต้องพิจารณาเนื้อหาสาระของคำวินิจฉัยและหลักเกณฑ์แห่งกฎหมายประกอบกัน

บทบัญญัติกฎหมายสำคัญที่เกี่ยวข้องกับคดีนี้ ได้แก่ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๗๑๕ วรรคสอง และประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา ๒๗

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

๑. ผู้จัดการมรดกร่วมสองคน หากคนหนึ่งถอนตัว อีกคนสามารถจัดการมรดกต่อไปเพียงลำพังได้หรือไม่

คำตอบ

สามารถทำได้เมื่อเข้าเงื่อนไขตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๗๑๕ วรรคสอง กล่าวคือ เมื่อมีผู้จัดการมรดกหลายคน แต่บางคนไม่สามารถหรือไม่เต็มใจจัดการมรดก และเหลือผู้จัดการมรดกเพียงคนเดียว บุคคลที่เหลือย่อมมีสิทธิจัดการมรดกโดยลำพัง เว้นแต่พินัยกรรมจะกำหนดไว้เป็นอย่างอื่น

ในคดีนี้พินัยกรรมมีข้อยกเว้นกรณีผู้จัดการมรดกคนหนึ่งสละสิทธิ์หรือถอนตัว ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยว่าผู้จัดการมรดกที่เหลือมีอำนาจจัดการมรดกต่อไปเพียงลำพังตามพินัยกรรมและกฎหมาย

๒. เมื่อศาลอนุญาตให้ผู้จัดการมรดกคนหนึ่งถอนตัว ต้องขอให้ศาลแต่งตั้งผู้จัดการมรดกที่เหลือใหม่หรือไม่

คำตอบ

ในข้อเท็จจริงของคดีนี้ ผู้จัดการมรดกที่เหลือได้รับแต่งตั้งโดยคำสั่งศาลซึ่งถึงที่สุดแล้ว เมื่อผู้จัดการมรดกร่วมอีกคนหนึ่งถอนตัว ศาลฎีกาวินิจฉัยให้ผู้จัดการมรดกที่เหลือมีอำนาจจัดการมรดกต่อไปเพียงลำพังตามมาตรา ๑๗๑๕ วรรคสอง และข้อกำหนดในพินัยกรรม โดยมิได้วินิจฉัยว่าต้องแต่งตั้งผู้จัดการมรดกคนเดิมขึ้นใหม่อีกครั้ง

อย่างไรก็ตาม ในกรณีอื่นต้องพิจารณาข้อกำหนดในพินัยกรรมและข้อเท็จจริงเกี่ยวกับสถานะของผู้จัดการมรดกประกอบด้วย

๓. คำชี้แจงของศาลที่บันทึกไว้ในรายงานกระบวนพิจารณาสามารถอุทธรณ์ฎีกาได้หรือไม่

คำตอบ

หากคำชี้แจงนั้นมีเนื้อหาเป็นการวินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับสิทธิของคู่ความแล้ว ย่อมเป็นคำวินิจฉัยที่คู่ความผู้ไม่เห็นด้วยสามารถโต้แย้งตามหลักเกณฑ์แห่งกฎหมายได้

ในคดีนี้ศาลชั้นต้นบันทึกว่าผู้ร้องที่ ๒ ไม่มีอำนาจจัดการมรดกเพียงลำพัง ศาลฎีกาเห็นว่าเป็นการวินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายแล้ว แม้จะใช้รูปแบบคำชี้แจงแทนคำสั่งโดยตรงก็ตาม

๔. ผู้จัดการมรดกที่เหลือเพียงคนเดียวสามารถแบ่งทรัพย์มรดกตามความประสงค์ของตนได้หรือไม่

คำตอบ

ไม่สามารถจัดการทรัพย์มรดกตามอำเภอใจได้ แม้ผู้จัดการมรดกจะมีอำนาจจัดการเพียงลำพัง แต่ยังมีหน้าที่ต้องจัดการทรัพย์มรดกตามสิทธิของทายาทแต่ละคน ตามข้อกำหนดในพินัยกรรม และตามกฎหมาย

หากผู้จัดการมรดกไม่ปฏิบัติตามหน้าที่จนเป็นการโต้แย้งสิทธิของบุคคลใด บุคคลนั้นย่อมมีสิทธิฟ้องผู้จัดการมรดกต่อศาลได้ นอกจากนี้ บุคคลที่กฎหมายให้อำนาจร้องขอถอดถอนผู้จัดการมรดก ย่อมสามารถใช้สิทธิดังกล่าวได้เมื่อมีเหตุตามกฎหมาย

ผู้จัดการมรดกร่วมถอนตัว ไม่ได้ทำให้ผู้จัดการมรดกที่เหลือสิ้นอำนาจไปด้วยเสมอ ฎีกาที่ 5699/2568 ศาลแต่งตั้งผู้จัดการมรดกสองคนให้ทำหน้าที่ร่วมกันตามพินัยกรรม ต่อมาคนหนึ่งขอถอนตัวและศาลอนุญาต แต่ยังมีทรัพย์มรดกที่จัดการไม่แล้วเสร็จ ศาลชั้นต้นกลับชี้แจงว่าผู้จัดการมรดกอีกคนไม่มีอำนาจดำเนินการเพียงลำพัง 




คดีมรดก ร้องศาลตั้งผู้จัดการมรดก

พินัยกรรมที่ผู้ทำพินัยกรรมลงชื่อก่อนพยาน, พินัยกรรมเป็นโมฆะเพราะพยานลงชื่อภายหลัง, ผู้ทำพินัยกรรมต้องลงชื่อต่อหน้าพยานหรือไม่
ฟ้องแย้งไม่เกี่ยวกับคำฟ้องเดิม, หลักเกณฑ์การรับฟ้องแย้งในคดีแพ่ง, ฟ้องแย้งเกี่ยวข้องกับฟ้องเดิมอย่างไร, ศาลชั้นต้นรับฟ้องแย้งไม่ชอบด้วยกฎหมาย
แบ่งมรดกด้วยการเข้าครอบครองเป็นส่วนสัด แม้ไม่มีหนังสือบังคับได้หรือไม่ และผู้ซื้อที่ดินจากผู้จัดการมรดกโดยสุจริตได้กรรมสิทธิ์หรือไม่
ทายาทรับมรดกหุ้นในห้างหุ้นส่วนและที่ดินได้หรือไม่ เมื่อผู้จัดการมรดกโอนทรัพย์ให้บุคคลอื่นและห้างยังประกอบกิจการต่อไป
ผู้จัดการมรดกมีสิทธิเรียกค่าสินไหมทดแทนในคดีอาญาได้หรือไม่ เมื่อจำเลยแจ้งความเท็จขอออกใบแทนโฉนดและนำทรัพย์ไปขายก่อนชำระราคาครบ
ทายาทมีสิทธิได้รับส่วนแบ่งทรัพย์มรดกแม้เจ้าหนี้ยึดทรัพย์ได้หรือไม่ ศึกษาหลักการกันเงินจากการขายทอดตลาดและสิทธิของทายาทโดยธรรม
ผู้ถูกตัดมิให้รับมรดกตามพินัยกรรมยังขอให้ตั้งผู้จัดการมรดกได้หรือไม่ เมื่ออ้างว่าทรัพย์ในพินัยกรรมเป็นของตนที่ให้ผู้อื่นถือกรรมสิทธิ์แทน
ผู้จัดการมรดกมีอำนาจขายทรัพย์มรดกเพื่อนำเงินแบ่งทายาทได้หรือไม่ เมื่อขายต่ำกว่าราคาที่ประชุมทายาทกำหนดแต่ทายาทส่วนใหญ่เห็นชอบ
สิทธิรับใบอนุญาตจัดตั้งโรงเรียนเอกชนเป็นมรดกหรือไม่ ทายาทมีสิทธิรับโอนกิจการโรงเรียนและบังคับให้เจ้าของที่ดินทำสัญญาเช่าได้หรือไม่
ผู้จัดการมรดกให้ผู้เยาว์สละมรดกโดยไม่ขออนุญาตศาล มีผลเพิกถอนการโอนทรัพย์มรดกและฟ้องได้แม้เกิน 5 ปีหรือไม่
สิทธิรับเงินฝากและหุ้นในสหกรณ์เมื่อเจ้ามรดกทำพินัยกรรมภายหลัง หนังสือแต่งตั้งผู้รับประโยชน์ยังมีผลอยู่หรือไม่ และฟ้องได้หรือไม่
พินัยกรรมไม่กำหนดผู้รับมรดกเป็นโมฆะหรือไม่ และผู้จัดการมรดกยังมีอำนาจหรือไม่
การจัดการมรดกโดยผู้จัดการมรดกมีอำนาจเพียงใด ต้องขออนุญาตศาลก่อนให้เช่าทรัพย์มรดกหรือไม่
การกำหนดห้ามโอนในพินัยกรรมมีผลเพียงใด ผู้รับพินัยกรรมขายทรัพย์ได้หรือไม่ตามหลักกฎหมายมรดกและสิทธิในทรัพย์สิน
การถอนผู้จัดการมรดกทำได้หรือไม่เมื่อปันมรดกเสร็จแล้ว และทรัพย์ของกุศลสถานถือเป็นมรดกได้หรือไม่
พินัยกรรมยกที่ดิน ส.ป.ก. ทำได้หรือไม่? ศาลฎีกาชี้ชัดเป็นโมฆะตามกฎหมาย แม้เป็นมรดกก็โอนไม่ได้
ผู้จัดการมรดกโอนทรัพย์ให้ตนเองได้หรือไม่ และทายาทถูกกำจัดมิให้รับมรดกเมื่อใด วิเคราะห์คำพิพากษาศาลฎีกาเชิงลึกเกี่ยวกับการแบ่งมรดกและการยักย้ายทรัพย์
พินัยกรรมร่วมแก้ไขภายหลังได้หรือไม่ และใครมีสิทธิเป็นผู้จัดการมรดก เมื่อผู้ทำพินัยกรรมคนหนึ่งถูกตัดมิให้รับมรดกตามพินัยกรรมฉบับหลัง
พินัยกรรมยกที่ดินนิคมสร้างตนเองใช้ได้เพียงใด ผู้รับโอนมีสิทธิขับไล่ผู้ครอบครองเดิมได้หรือไม่
บุตรที่เกิดก่อนการใช้บังคับกฎหมายครอบครัวมีสิทธิรับมรดกหรือไม่ และใครสมควรเป็นผู้จัดการมรดก
พินัยกรรมฉบับหลังเพิกถอนฉบับแรก ผู้ไม่มีส่วนได้เสียไม่มีสิทธิเป็นผู้จัดการมรดก
สิทธิรับมรดกของบุตรนอกสมรสเมื่อบิดารับรองโดยพฤติการณ์ และหลักการแบ่งสินสมรสของคู่สมรสที่สมรสก่อนใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
พระภิกษุถึงแก่มรณภาพ ทรัพย์ตกเป็นของวัดใด? วิเคราะห์ภูมิลำเนาและสถานะวัดในต่างประเทศตามกฎหมายไทย
คำคัดค้านเพิกถอนพินัยกรรมต้องส่งถึงผู้มีส่วนได้เสียทุกคนหรือไม่ หลักคดีมรดกและกระบวนพิจารณาที่เป็นธรรม
โจทก์ฟ้องให้แบ่งทรัพย์มรดกได้แม้ว่าจะล่วงพ้นกำหนดอายุความหนึ่งปี
ผู้จัดการมรดกหลายคนฟ้องแทนกองมรดกได้เพียงลำพังหรือไม่ และทายาทมีสิทธิฟ้องบังคับตามสัญญาแบ่งมรดกได้เพียงใดเมื่อทรัพย์ยังอยู่ในชื่อทายาทบางคน
ผู้จัดการมรดกทำสัญญาค่านายหน้าแล้วไม่จ่าย หนี้ผูกพันกองมรดกหรือไม่ และทายาทต้องรับผิดเพียงใดตามกฎหมายมรดกและคำพิพากษาศาลฎีกา
สิทธิร้องขอเป็นผู้จัดการมรดกต้องเป็นทายาทเสมอหรือไม่ วิเคราะห์ผู้มีส่วนได้เสียในทรัพย์มรดกและอำนาจร้องขอตั้งผู้จัดการมรดก
พินัยกรรมเป็นโมฆะเพราะเจ้ามรดกไร้สติ ใครมีสิทธิเป็นผู้จัดการมรดก? วิเคราะห์เรื่องสิทธิทายาทและอำนาจร้องขอ
ฟ้องซ้อนหรือไม่เมื่อขอเป็นผู้จัดการมรดกซ้ำ และผู้จัดการมรดกร่วมตายแล้วใครมีสิทธิยื่นคำร้องต่อศาล
การแบ่งมรดกที่ดินเมื่อบุตรเกิดก่อนใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 5 และปัญหาอายุความมรดกในกรณีผู้จัดการมรดกครอบครองทรัพย์แทนทายาท
สิทธิของคู่สมรสและผู้จัดการมรดกในการฟ้องแบ่งสินสมรสและทรัพย์มรดก เมื่อมีการโอนทรัพย์ให้ทายาทคนอื่นโดยมิชอบ พร้อมปัญหาอายุความมรดกและอำนาจฟ้อง
การโอนขายทรัพย์มรดกโดยผู้จัดการมรดกด้วยเจตนาลวงเป็นโมฆะหรือไม่ : วิเคราะห์แนวคำพิพากษาศาลฎีกาเกี่ยวกับการขายที่ดินมรดกให้บุคคลใกล้ชิด
มรดกของครอบครัวมุสลิมกับพินัยกรรม: ทรัพย์ที่ได้ระหว่างสมรสถือเป็นสินสมรสหรือไม่ และต้องแบ่งตามกฎหมายอิสลามอย่างไร
ผู้จัดการมรดกยกอายุความสู้ทายาทไม่ได้ และเพิกถอนการโอนสินสมรสให้ภริยาคนที่สองได้
ผู้จัดการมรดกโอนทรัพย์ให้ตนเองได้หรือไม่: สิทธิทายาทในการเพิกถอนการโอนทรัพย์มรดกและผลเพิกถอนเพียงส่วนแห่งสิทธิ
ทายาทมีสิทธิเข้าเป็นคู่ความในชั้นบังคับคดีได้หรือไม่ เมื่อจำเลยถึงแก่ความตาย
บำเหน็จตกทอดไม่ใช่มรดก และสิทธิของคู่สมรสโดยชอบด้วยกฎหมาย
การจัดการมรดกโดยผู้จัดการมรดกและผลแห่งความยินยอมของทายาทในการโอนทรัพย์มรดก
การฟ้องคดีจัดการมรดกเกินกำหนดอายุความ การเพิกถอนการโอนทรัพย์มรดก
การจัดการมรดกเสร็จสิ้นเมื่อใด และอายุความฟ้องแบ่งมรดก
สิทธิทายาทของผู้ถูกอุปการะแต่ไม่ได้เป็นบุตรโดยกำเนิด และผลทางกฎหมายเกี่ยวกับทรัพย์มรดก
สิทธิทายาท & การแบ่งมรดกโดยจับฉลาก, ทายาทไม่เข้าร่วมประชุม (ฎีกา 2128/2567)
ภาษีการรับมรดกต้องคำนวณวันเจ้ามรดกตาย ดอกเบี้ย–เงินฝากหลังวันตายคิดภาษีหรือไม่ และศาลขยายเวลาฟ้องคดีภาษีได้หรือไม่
พินัยกรรมผิดแบบเอกสารลับ ใช้เป็นพินัยกรรมธรรมดาได้หรือไม่
การอยู่กินโดยไม่จดทะเบียนสมรสกับผลทางมรดกและพินัยกรรม(ฎีกา 2102/2551)
สิทธิทายาทเพิกถอนการโอนที่ดินมรดกและอายุความฟ้องคดี(ฎีกาที่ 5689/2552)
การตายพร้อมกันและผู้ไม่สมควรรับมรดก แนวคำพิพากษาศาลฎีกา(ฎีกา 358/2554)
บุตรบุญธรรมฟ้องแบ่งมรดก | ผู้จัดการมรดกโอนทรัพย์โดยมิชอบ(ฎีกา 1276/2558)
คำร้องขอให้ศาลตั้งผู้จัดการมรดกปิดบังทรัพย์มรดกมีผลอย่างไร
ผู้เสียหายรู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำความผิด(ฎีกา 6532/2562)
ผู้จัดการมรดกหลายคนทำงานไม่ได้ต้องทำอย่างไร ศาลมีอำนาจตั้งเพิ่มหรือไม่ และแก้ปัญหาความขัดแย้งในมรดกอย่างไรให้เดินหน้าต่อได้
ผู้จัดการมรดกโอนทรัพย์เป็นของตนเองได้เพียงใด และผลต่อบุคคลภายนอกโดยสุจริต(ฎีกา 4887/2566)
เงินฌาปนกิจศพต้องหักกับค่าจัดการศพหรือไม่,หนี้กองมรดก, (ฎีกา 5043/2566)
ทายาทไม่คัดค้านการโอนมรดก ยังมีสิทธิหรือไม่? วิเคราะห์สิทธิขอกันเงินจากการขายทอดตลาดเมื่อยังไม่แบ่งมรดกเสร็จ
พินัยกรรมแบบเอกสารฝ่ายเมือง & ความสามารถผู้ทำพินัยกรรม(ฎีกา 6522/2561)
ผู้จัดการมรดกโอนทรัพย์เป็นของตนเอง ศาลชี้เป็นยักยอกทรัพย์มรดกหรือไม่
สัญญาประนีประนอม & สิทธิผู้จัดการมรดกเสียงข้างมาก (ฎีกา 3001/2568)
ผู้จัดการมรดกนำที่ดินมรดกไปจำนองโดยไม่ยินยอมจากทายาท มีความผิดหรือไม่? วิเคราะห์อำนาจผู้จัดการมรดกและความรับผิดทางอาญาเมื่อใช้ทรัพย์มรดกเพื่อประโยชน์ส่วนตัว
อำนาจผู้จัดการมรดกร่วม & ฟ้องเรียกทรัพย์, มาตรา 1726, (ฎีกา 2628/2567)
สิทธิทายาทฟ้องแบ่งมรดกขาดอายุความหรือไม่ เมื่อปล่อยให้ครอบครองทรัพย์เพียงผู้เดียวเป็นเวลานานตามกฎหมายมรดกไทย
บังคับแบ่งมรดก & เพิกถอนโอน,ผู้จัดการมรดก, (ฎีกา 3886/2566)
ผู้จัดการมรดกมีอำนาจฟ้องเรียกทรัพย์มรดกคืนได้หรือไม่? วิเคราะห์กฎหมายกรณีทรัพย์สินที่ถือครองแทนผู้ตาย และหลักเสียงข้างมากของผู้จัดการมรดก
(ฎีกาที่ 8200/2567) เพิกถอนโฉนดที่ดินและการจัดการมรดก: การบังคับคดีและผลทางกฎหมาย
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4043/2567 การตั้งผู้จัดการมรดกและการคัดค้านสิทธิของทายาท
พินัยกรรมมีข้อความพิมพ์ปนกับลายมือใช้ได้หรือไม่? วิเคราะห์กฎหมายพินัยกรรมแบบเขียนเองทั้งฉบับและสิทธิการแต่งตั้งผู้จัดการมรดกร่วม
มรดกไม่มีทายาทตกเป็นของใคร? วิเคราะห์กฎหมายมรดกกรณีไม่มีทายาทโดยธรรม ไม่มีพินัยกรรม และข้อพิพาทเรื่องสิทธิในบัญชีเงินฝากของผู้ตาย
อุทธรณ์ต้องโต้แย้งคำพิพากษาศาลชั้นต้นให้ชัด มิใช่คัดลอกคำให้การเดิม มิฉะนั้นถือเป็นอุทธรณ์ไม่ชอบตามกฎหมาย
โจทก์เป็นบุตรนอกกฎหมายที่เจ้ามรดกได้รับรองแล้ว(ฎีกา 7272/2562)
ผู้จัดการมรดกโอนที่ดินมรดกให้ตนเองได้หรือไม่ หากจัดการทรัพย์สินขัดต่อหน้าที่ เสี่ยงทั้งเพิกถอนนิติกรรมและความผิดยักยอก
ผู้จัดการมรดกโอนที่ดินมรดกให้ตนเองได้หรือไม่ และทายาทที่ยังไม่จดทะเบียนสิทธิจะฟ้องเพิกถอนการโอนแก่บุคคลภายนอกได้เพียงใด
สรุปคดีมรดก & เพิกถอนโอนที่ดิน,เพิกถอนนิติกรรม,(ฎีกา 1028/2564)
บุตรที่ถูกกล่าวหาว่าเกี่ยวข้องกับการตายของเจ้ามรดก ยังมีสิทธิรับมรดกหรือไม่ และแบ่งทรัพย์มรดกอย่างไรเมื่อยังไม่มีคำพิพากษาถึงที่สุด
การจัดการมรดกไม่ชอบไม่อาจถือว่าการจัดการมรดกสิ้นลงแล้ว
ฟ้องแบ่งมรดกเกิน 10 ปีได้หรือไม่ เมื่อทายาทยังครอบครองทรัพย์มรดกอยู่: อายุความแบ่งมรดก สิทธิครอบครอง และผลผูกพันคำพิพากษาเดิม
พินัยกรรมของผู้ตายที่ห้ามโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินตกเป็นโมฆะ, ข้อห้ามในพินัยกรรมเป็นโมฆะ, ผู้จัดการมรดกตามพินัยกรรม
ถอนผู้จัดการมรดก, การปันมรดกเสร็จสิ้นแล้ว, การจัดการศาลจ้าวไม่เป็นมรดก, ศาลจ้าวใต้เซียฮุดโจ๊วเป็นกุศลสถาน
ที่ดินของรัฐ มรดกของผู้ตาย, ที่ดินนิคมสหกรณ์, สิทธิทำประโยชน์ในที่ดิน, สิทธิเหนือพื้นดิน, การเพิกถอนโฉนดที่ดิน,
การโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินพิพาทในกองมรดก, การเพิกถอนนิติกรรมในทรัพย์มรดก, การขายทรัพย์มรดกเพื่อชำระหนี้, ผู้จัดการมรดกกับสิทธิและหน้าที่
เจ้าหนี้ใช้สิทธิแทนลูกหนี้เรียกทรัพย์มรดกได้หรือไม่ ศาลวินิจฉัยว่าสิทธิในทรัพย์มรดกไม่ใช่สิทธิส่วนตัวตามกฎหมาย
สิทธิรับเงินค่าหุ้นสหกรณ์เป็นมรดกหรือไม่? วิเคราะห์คำพิพากษาศาลฎีกาเกี่ยวกับผู้รับโอนประโยชน์ เงินสงเคราะห์ และผลทางกฎหมายที่ทายาทควรรู้
นิติกรรมซื้อขายที่ดินซึ่งเป็นคนต่างด้าว, คดีมรดกที่ดินของคนต่างด้าว, อายุความคดีมรดก, การยักยอกทรัพย์มรดก
สิทธิรับมรดกของพี่น้องร่วมบิดามารดาและทายาทแทนที่ กรณีค่าเช่าทรัพย์มรดกต้องแบ่งอย่างไร ใครมีสิทธิเรียกคืนได้ตามกฎหมาย
ผู้จัดการมรดกโอนที่ดินมรดกเป็นของตนเองได้หรือไม่ และหากนำทรัพย์มรดกไปจำนองโดยทายาทไม่ยินยอมจะถูกกำจัดมิให้รับมรดกหรือไม่
เพิกถอนโอนมรดก & สิทธิทายาท (ฎีกา 1023/2566)
ที่ดิน น.ส.3 ก. ที่ผู้ตายยังไม่ส่งมอบให้ใครก่อนตาย เป็นมรดกหรือไม่ ผู้จัดการมรดกโอนเข้าชื่อตนเองได้เพียงใด และทายาทจะเรียกเพิกถอนคืนได้หรือไม่
สิทธิทายาทในมรดกที่ยังไม่ได้แบ่ง, ทายาทตายก่อนแบ่งมรดก, รับมรดกแทนที่ มาตรา 1639,
สิทธิการฟ้องขอแบ่งมรดกของทายาท, การเพิกถอนนิติกรรมการโอนที่ดินมรดก, สินสมรสหลังคู่สมรสเสียชีวิต
สัญญาประกันชีวิต, สัญญาเพื่อประโยชน์บุคคลภายนอก, ผู้ทำประกันชีวิตและผู้รับผลประโยชน์ตายพร้อมกัน
การจัดการหนี้สินในกองมรดก, สิทธิของเจ้าหนี้กองมรดก, ที่ดินมรดกและการบังคับคดี
โจทก์ฟ้องขอให้เพิกถอนนิติกรรมการโอนมรดก
ผู้จัดการมรดกปฏิบัติผิดหน้าที่-ทายาทผู้มีสิทธิฟ้องขอแบ่งทรัพย์มรดกได้
ผู้จัดการมรดกร่วมถึงแก่ความตายต้องทำอย่างไร, ฟ้องซ้อน คืออะไร, แต่งตั้งผู้จัดการมรดก
ผู้จัดการมรดกมีสิทธิและหน้าที่เพียงทำการอันจำเป็นเพื่อจัดการมรดกโดยทั่วไป
การจัดการทรัพย์มรดกในฐานะผู้จัดการมรดกตามหน้าที่ที่จำเป็น
ร้องขอเป็นผู้จัดการมรดก ทรัพย์สินที่ทำมาหาได้ร่วมกัน ผู้มีส่วนได้เสีย
สามีไม่ได้จดทะเบียนเป็นผู้มีส่วนได้เสียเป็นผู้จัดการมรดกได้
ทรัพย์มรดกยังไม่ได้แบ่งให้แก่ทายาททุกคน-การจัดการทรัพย์มรดกยังไม่เสร็จสิ้น
ผู้จัดการมรดกไม่จัดทำบัญชีทรัพย์มีผลอย่างไร?