
| ผู้จัดการมรดกร่วมถอนตัวหนึ่งคน ผู้จัดการมรดกที่เหลือมีอำนาจจัดการทรัพย์มรดกเพียงลำพังได้หรือไม่ และคำสั่งศาลที่จำกัดอำนาจดังกล่าวสามารถอุทธรณ์ฎีกาได้อย่างไร บทนำ การที่ศาลมีคำสั่งแต่งตั้งบุคคลสองคนเป็นผู้จัดการมรดกร่วมกัน ต่อมาผู้จัดการมรดกคนหนึ่งขอถอนตัวและศาลอนุญาตให้ถอนตัวแล้ว ย่อมเกิดปัญหาว่าผู้จัดการมรดกอีกคนหนึ่งที่เหลืออยู่จะมีอำนาจจัดการมรดกต่อไปเพียงลำพังได้หรือไม่ โดยเฉพาะเมื่อพินัยกรรมกำหนดให้บุคคลทั้งสองร่วมกันเป็นผู้จัดการมรดก แต่มีข้อความยกเว้นกรณีที่บุคคลใดบุคคลหนึ่งสละสิทธิ์หรือขอถอนตัวไว้ด้วย คดีนี้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งแต่งตั้งผู้ร้องทั้งสองเป็นผู้จัดการมรดกร่วมกันตามพินัยกรรม และคำสั่งดังกล่าวถึงที่สุดแล้ว ต่อมาผู้ร้องที่ ๑ ขอถอนตัวจากการเป็นผู้จัดการมรดก เนื่องจากมีอายุมาก มีโรคประจำตัวหลายโรค และมีภาระประกอบธุรกิจของครอบครัว ศาลชั้นต้นอนุญาตให้ถอนตัว แต่ได้บันทึกคำชี้แจงไว้ในรายงานกระบวนพิจารณาว่า ผู้ร้องที่ ๒ ไม่มีอำนาจจัดการมรดกเพียงลำพังอีกต่อไป ข้อพิพาทจึงมีประเด็นสำคัญสองประการ ได้แก่ อำนาจของผู้จัดการมรดกที่เหลือเพียงคนเดียวตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๗๑๕ วรรคสอง ประกอบกับข้อกำหนดในพินัยกรรม และผลทางกฎหมายของคำชี้แจงที่ศาลบันทึกไว้ในรายงานกระบวนพิจารณา ซึ่งมีเนื้อหาเป็นการวินิจฉัยสิทธิของคู่ความ แม้มิได้ใช้รูปแบบเป็นคำสั่งโดยตรง ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า เมื่อผู้ร้องที่ ๑ ถอนตัวและเหลือผู้ร้องที่ ๒ เป็นผู้จัดการมรดกเพียงคนเดียว ผู้ร้องที่ ๒ ย่อมมีสิทธิจัดการมรดกโดยลำพังตามมาตรา ๑๗๑๕ วรรคสอง ประกอบกับเจตนาของผู้ตายที่ปรากฏในพินัยกรรม ทั้งนี้ ผู้จัดการมรดกยังคงมีหน้าที่จัดการทรัพย์มรดกตามสิทธิของทายาทแต่ละคน ตามพินัยกรรมและกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5699/2568 อ่านฎีกาฉบับเต็มได้ที่(คลิ๊ก) ๑. ข้อเท็จจริงและความเป็นมาของคดี นายเจริญถึงแก่ความตายเมื่อวันที่ ๒ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๑ โดยได้ทำพินัยกรรมกำหนดเกี่ยวกับการจัดการมรดกไว้ว่า เมื่อถึงแก่กรรม หากมีเหตุขัดข้องในการจัดการมรดก ประสงค์ให้นายวิสูตรและนางพิมพ์นิภาร่วมกันเป็นผู้จัดการมรดกตามกฎหมาย เว้นแต่บุคคลใดบุคคลหนึ่งสละสิทธิ์หรือขอถอนตัวจากการเป็นผู้จัดการมรดก วันที่ ๒๖ มีนาคม ๒๕๖๑ ผู้ร้องทั้งสองร่วมกันยื่นคำร้องขอให้ศาลชั้นต้นแต่งตั้งตนเป็นผู้จัดการมรดกของผู้ตาย ผู้คัดค้านทั้งสี่ไม่เห็นด้วยกับคำร้องดังกล่าว โดยผู้คัดค้านที่ ๑ และที่ ๒ ขอให้แต่งตั้งผู้คัดค้านที่ ๒ เป็นผู้จัดการมรดกแต่เพียงผู้เดียว ส่วนผู้คัดค้านที่ ๓ และที่ ๔ ต่างขอให้แต่งตั้งตนเป็นผู้จัดการมรดกแต่เพียงผู้เดียว ศาลชั้นต้นมีคำสั่งแต่งตั้งผู้ร้องทั้งสองร่วมกันเป็นผู้จัดการมรดกของผู้ตาย ให้มีสิทธิและหน้าที่ตามกฎหมาย และยกคำคัดค้านของผู้คัดค้านทั้งสี่ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน ต่อมาศาลฎีกามีคำสั่งไม่อนุญาตให้ผู้คัดค้านทั้งสี่ฎีกา คดีในส่วนการแต่งตั้งผู้จัดการมรดกจึงถึงที่สุด โดยศาลชั้นต้นอ่านคำสั่งศาลฎีกาให้คู่ความฟังเมื่อวันที่ ๑ พฤศจิกายน ๒๕๖๔ ภายหลังได้รับแต่งตั้ง ผู้ร้องทั้งสองร่วมกันปฏิบัติหน้าที่จัดการมรดก โดยนัดประชุมทายาทหลายครั้งเพื่อรวบรวมทรัพย์มรดกและจัดแบ่งทรัพย์สินตามข้อกำหนดในพินัยกรรม การจัดการมรดกสำเร็จไปแล้วบางส่วน แต่ยังมีทรัพย์มรดกอีกหลายรายการที่ทายาทไม่สามารถตกลงแบ่งปันกันได้ ต่อมาผู้ร้องที่ ๑ ยื่นคำร้องลงวันที่ ๙ พฤษภาคม ๒๕๖๕ ขอถอนตัวจากการเป็นผู้จัดการมรดก เนื่องจากมีอายุมาก มีโรคประจำตัวหลายโรค และมีภาระประกอบธุรกิจของครอบครัว จึงไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ร่วมกับผู้ร้องที่ ๒ จนการจัดการมรดกเสร็จสิ้นได้ โดยประสงค์ให้ผู้ร้องที่ ๒ ดำเนินการจัดการมรดกต่อไปเพียงคนเดียวจนแล้วเสร็จ ผู้คัดค้านที่ ๑ ไม่ได้ยื่นคำคัดค้าน ส่วนผู้คัดค้านที่ ๒ และที่ ๔ ไม่คัดค้านการถอนตัวของผู้ร้องที่ ๑ แต่คัดค้านการที่ผู้ร้องที่ ๒ จะมีอำนาจจัดการมรดกเพียงลำพัง ขณะที่ผู้คัดค้านที่ ๓ คัดค้านทั้งการถอนตัวของผู้ร้องที่ ๑ และอำนาจจัดการมรดกเพียงลำพังของผู้ร้องที่ ๒ วันที่ ๒๕ กรกฎาคม ๒๕๖๕ ศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้ผู้ร้องที่ ๑ ถอนตัวจากการเป็นผู้จัดการมรดก แต่บันทึกคำชี้แจงไว้ในรายงานกระบวนพิจารณาว่า เมื่อผู้ร้องที่ ๑ ถอนตัวแล้ว ผู้ร้องที่ ๒ ไม่มีอำนาจเป็นผู้จัดการมรดกเพียงลำพังอีกต่อไป ผู้ร้องที่ ๒ ไม่เห็นด้วย จึงยื่นคำร้องลงวันที่ ๒๗ กรกฎาคม ๒๕๖๕ ขอให้เพิกถอนข้อความในรายงานกระบวนพิจารณาดังกล่าว โดยอ้างประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา ๒๗ และขอให้มีคำสั่งว่าผู้ร้องที่ ๒ มีสิทธิจัดการมรดกโดยลำพังตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๗๑๕ วรรคสอง ศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกคำร้อง ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน ผู้ร้องที่ ๒ จึงฎีกาโดยได้รับอนุญาตจากศาลฎีกา ๒. คำชี้แจงของศาลในรายงานกระบวนพิจารณาเป็นคำวินิจฉัยที่โต้แย้งได้หรือไม่ ปัญหาข้อกฎหมายประการแรกที่ศาลฎีกาต้องวินิจฉัยคือ การที่ศาลชั้นต้นบันทึกคำชี้แจงว่าผู้ร้องที่ ๒ ไม่มีอำนาจจัดการมรดกเพียงลำพัง เป็นการวินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายแล้วหรือไม่ ศาลฎีกาพิจารณาว่า เมื่อผู้ร้องที่ ๑ ขอถอนตัวจากการเป็นผู้จัดการมรดก ผู้คัดค้านที่ ๒ ที่ ๓ และที่ ๔ ได้คัดค้านการที่ผู้ร้องที่ ๒ จะมีอำนาจจัดการมรดกเพียงลำพัง ขณะที่ผู้ร้องที่ ๒ ยืนยันว่าตนมีอำนาจดังกล่าว จึงเป็นข้อพิพาทระหว่างคู่ความที่ศาลชั้นต้นมีอำนาจวินิจฉัยให้เสร็จสิ้นกระแสความ แม้ศาลชั้นต้นจะใช้รูปแบบเป็นคำชี้แจงในรายงานกระบวนพิจารณา มิได้มีคำสั่งโดยตรง แต่ข้อความที่ระบุว่าผู้ร้องที่ ๒ ไม่มีอำนาจจัดการมรดกเพียงลำพังนั้น เป็นการวินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับอำนาจของผู้ร้องที่ ๒ แล้ว หากไม่มีคำวินิจฉัยของศาลสูงเปลี่ยนแปลง คำวินิจฉัยดังกล่าวย่อมยังคงอยู่ และอาจถูกนำไปกล่าวอ้างเกี่ยวกับสิทธิ หน้าที่ และความรับผิดของผู้จัดการมรดกหรือทายาทได้ คู่ความฝ่ายที่ไม่เห็นด้วยจึงมีสิทธิโต้แย้งตามหลักเกณฑ์แห่งกฎหมาย ส่วนการที่ผู้ร้องที่ ๒ ยื่นคำร้องขอเพิกถอนกระบวนพิจารณาที่ผิดระเบียบตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา ๒๗ นั้น ศาลฎีกาเห็นว่าศาลชั้นต้นมิได้ดำเนินกระบวนพิจารณาผิดระเบียบตามความหมายของบทบัญญัติดังกล่าว แต่เป็นกรณีที่ศาลชั้นต้นได้วินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายโดยใช้รูปแบบคำชี้แจงแทนคำสั่ง ดังนั้น แม้ผู้ร้องที่ ๒ จะอ้างมาตรา ๒๗ ไม่ถูกต้อง การที่ผู้ร้องที่ ๒ ดำเนินการอุทธรณ์และฎีกาตามลำดับ ย่อมถือเป็นการโต้แย้งคำวินิจฉัยของศาลชั้นต้นและคำพิพากษาศาลอุทธรณ์เกี่ยวกับอำนาจจัดการมรดกแล้ว ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยว่าฎีกาของผู้ร้องที่ ๒ ในประเด็นนี้ฟังขึ้น ๓. หลักกฎหมายเกี่ยวกับผู้จัดการมรดกหลายคนตามมาตรา ๑๗๑๕ วรรคสอง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๗๑๕ วรรคสอง มีสาระสำคัญว่า เว้นแต่พินัยกรรมจะมีข้อกำหนดไว้เป็นอย่างอื่น เมื่อมีผู้จัดการมรดกหลายคน แต่บางคนไม่สามารถหรือไม่เต็มใจจัดการมรดก และเหลือผู้จัดการมรดกเพียงคนเดียว บุคคลนั้นมีสิทธิจัดการมรดกโดยลำพัง บทบัญญัติดังกล่าวจึงต้องพิจารณาควบคู่กับจำนวนผู้จัดการมรดกที่ยังคงปฏิบัติหน้าที่อยู่ และข้อกำหนดของพินัยกรรมว่ามีข้อความกำหนดไว้เป็นอย่างอื่นหรือไม่ หากมีผู้จัดการมรดกหลายคน การดำเนินการจัดการมรดกต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์เกี่ยวกับผู้จัดการมรดกหลายคนตามกฎหมายและข้อกำหนดในพินัยกรรม แต่เมื่อเกิดเหตุให้ผู้จัดการมรดกบางคนไม่สามารถหรือไม่เต็มใจจัดการมรดก และเหลืออยู่เพียงคนเดียว กฎหมายย่อมรับรองสิทธิของผู้จัดการมรดกที่เหลือให้ดำเนินการโดยลำพังได้ เว้นแต่พินัยกรรมกำหนดไว้เป็นอย่างอื่น คดีนี้ผู้ร้องที่ ๑ ขอถอนตัวจากการเป็นผู้จัดการมรดก และศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตแล้ว จึงเหลือผู้ร้องที่ ๒ เป็นผู้จัดการมรดกเพียงคนเดียว ปัญหาที่ต้องวินิจฉัยต่อไปคือ ข้อกำหนดในพินัยกรรมของผู้ตายมีผลต่ออำนาจของผู้ร้องที่ ๒ อย่างไร ๔. การตีความพินัยกรรมและเจตนาของเจ้ามรดก พินัยกรรมของผู้ตายกำหนดให้นายวิสูตรและนางพิมพ์นิภาร่วมกันเป็นผู้จัดการมรดก โดยมีข้อยกเว้นกรณีบุคคลใดบุคคลหนึ่งสละสิทธิ์หรือขอถอนตัวจากการเป็นผู้จัดการมรดก ศาลฎีกาพิจารณาว่า แม้ผู้ร้องทั้งสองได้รับแต่งตั้งเป็นผู้จัดการมรดกตามคำสั่งศาล แต่ศาลได้แต่งตั้งตามเจตนาของผู้ตายที่แสดงไว้ในพินัยกรรม จึงต้องพิจารณาข้อความในพินัยกรรมประกอบกับบทบัญญัติแห่งกฎหมาย ข้อความที่กำหนดให้บุคคลสองคนร่วมกันเป็นผู้จัดการมรดกต้องพิจารณาประกอบกับข้อความยกเว้นกรณีบุคคลใดบุคคลหนึ่งสละสิทธิ์หรือขอถอนตัว มิใช่พิจารณาเฉพาะข้อกำหนดให้จัดการมรดกร่วมกันเพียงส่วนเดียว เมื่อพินัยกรรมมีข้อยกเว้นดังกล่าว ศาลฎีกาจึงเห็นว่าเจ้ามรดกมีเจตนาให้ผู้จัดการมรดกอีกคนหนึ่งที่เหลืออยู่สามารถดำเนินการจัดการมรดกต่อไปโดยลำพังได้ ข้อกำหนดในพินัยกรรมของคดีนี้จึงมิได้เป็นข้อกำหนดที่ห้ามผู้จัดการมรดกที่เหลือเพียงคนเดียวจัดการมรดก แต่เป็นข้อความที่สอดคล้องกับการให้ผู้จัดการมรดกที่เหลือดำเนินการต่อไปตามมาตรา ๑๗๑๕ วรรคสอง ๕. ผลของการถอนตัวต่ออำนาจของผู้จัดการมรดกที่เหลือ เมื่อศาลชั้นต้นอนุญาตให้ผู้ร้องที่ ๑ ถอนตัวจากการเป็นผู้จัดการมรดกแล้ว ผู้ร้องที่ ๒ จึงเป็นผู้จัดการมรดกที่เหลืออยู่เพียงคนเดียว ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ผู้ร้องที่ ๒ มีสิทธิจัดการมรดกโดยลำพังตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๗๑๕ วรรคสอง ประกอบกับข้อกำหนดในพินัยกรรมของผู้ตาย การที่คำสั่งแต่งตั้งเดิมกำหนดให้ผู้ร้องทั้งสองเป็นผู้จัดการมรดกร่วมกัน จึงไม่ทำให้ผู้ร้องที่ ๒ สิ้นอำนาจจัดการมรดกเมื่อผู้ร้องที่ ๑ ถอนตัว เพราะการพิจารณาอำนาจของผู้ร้องที่ ๒ ต้องเป็นไปตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายและเจตนาของผู้ตายตามพินัยกรรม ในคดีนี้การจัดการทรัพย์มรดกสำเร็จไปแล้วบางส่วน แต่ยังมีทรัพย์มรดกอีกหลายรายการที่ทายาทไม่สามารถตกลงแบ่งปันกันได้ ผู้ร้องที่ ๒ จึงมีอำนาจดำเนินการจัดการมรดกส่วนที่ยังไม่แล้วเสร็จต่อไปเพียงลำพัง โดยต้องปฏิบัติตามพินัยกรรมและกฎหมาย ๖. ขอบเขตอำนาจและหน้าที่ของผู้จัดการมรดกที่เหลือเพียงคนเดียว แม้ผู้ร้องที่ ๒ มีสิทธิจัดการมรดกโดยลำพัง แต่การใช้อำนาจดังกล่าวยังต้องอยู่ภายใต้หน้าที่ของผู้จัดการมรดกตามกฎหมาย ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ผู้จัดการมรดกต้องจัดการทรัพย์มรดกตามสิทธิของทายาทแต่ละคน ตามข้อกำหนดในพินัยกรรม และตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย มิใช่จัดการทรัพย์มรดกตามอำเภอใจของตน หากผู้จัดการมรดกไม่ปฏิบัติตามหน้าที่ที่กฎหมายกำหนด และการกระทำนั้นเป็นการโต้แย้งสิทธิของบุคคลใด บุคคลนั้นย่อมมีสิทธิฟ้องผู้จัดการมรดกต่อศาลได้ นอกจากนี้ บุคคลที่กฎหมายให้อำนาจร้องขอถอดถอนผู้จัดการมรดก ย่อมสามารถยื่นคำร้องขอถอดถอนเมื่อมีเหตุตามกฎหมายได้ ดังนั้น การมีอำนาจจัดการมรดกเพียงลำพังกับการใช้อำนาจจัดการมรดกโดยชอบด้วยกฎหมายจึงเป็นคนละประเด็นกัน การที่ผู้จัดการมรดกไม่จำเป็นต้องร่วมดำเนินการกับผู้จัดการมรดกคนเดิม มิได้ทำให้สิทธิของทายาทหรือหน้าที่ของผู้จัดการมรดกตามกฎหมายเปลี่ยนแปลงไป ๗. การวินิจฉัยของศาลฎีกาและผลแห่งคดี ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า คำชี้แจงของศาลชั้นต้นที่ระบุว่าผู้ร้องที่ ๒ ไม่มีอำนาจจัดการมรดกเพียงลำพัง เป็นการวินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับอำนาจของผู้ร้องที่ ๒ แล้ว แม้จะปรากฏอยู่ในรายงานกระบวนพิจารณาและมิได้ใช้รูปแบบเป็นคำสั่งโดยตรงก็ตาม ในประเด็นอำนาจจัดการมรดก เมื่อผู้ร้องที่ ๑ ถอนตัวและเหลือผู้ร้องที่ ๒ เพียงคนเดียว ผู้ร้องที่ ๒ ย่อมมีสิทธิจัดการมรดกโดยลำพังตามมาตรา ๑๗๑๕ วรรคสอง ประกอบกับข้อกำหนดในพินัยกรรมที่แสดงเจตนาของผู้ตายให้ผู้จัดการมรดกอีกคนหนึ่งดำเนินการต่อไปได้ ศาลฎีกาจึงไม่เห็นพ้องกับคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ที่พิพากษายืนตามคำสั่งศาลชั้นต้น และพิพากษากลับ ให้เพิกถอนคำวินิจฉัยของศาลชั้นต้นที่ปรากฏในรูปคำชี้แจงว่าผู้ร้องที่ ๒ ไม่มีอำนาจจัดการมรดกเพียงลำพัง และให้ผู้ร้องที่ ๒ มีอำนาจจัดการมรดกของผู้ตายต่อไปเพียงลำพังตามพินัยกรรมและกฎหมาย โดยค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสามศาลให้เป็นพับ สรุปผลคำพิพากษาของศาลทั้งสาม ๑. ศาลชั้นต้น ศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้ผู้ร้องที่ ๑ ถอนตัวจากการเป็นผู้จัดการมรดก แต่บันทึกคำชี้แจงว่าผู้ร้องที่ ๒ ไม่มีอำนาจจัดการมรดกเพียงลำพัง เมื่อผู้ร้องที่ ๒ ยื่นคำร้องขอให้เพิกถอนข้อความดังกล่าว ศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกคำร้อง ๒. ศาลอุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืนตามคำสั่งศาลชั้นต้นที่ยกคำร้องของผู้ร้องที่ ๒ ๓. ศาลฎีกา ศาลฎีกาพิพากษากลับ ให้เพิกถอนคำวินิจฉัยของศาลชั้นต้นที่ปรากฏในรูปคำชี้แจงว่าผู้ร้องที่ ๒ ไม่มีอำนาจจัดการมรดกเพียงลำพัง และให้ผู้ร้องที่ ๒ มีอำนาจจัดการมรดกต่อไปเพียงลำพังตามพินัยกรรมและกฎหมาย ค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสามศาลให้เป็นพับ สรุปข้อคิดทางกฎหมาย การที่ผู้จัดการมรดกได้รับแต่งตั้งร่วมกันตามคำสั่งศาล มิได้หมายความว่าเมื่อผู้จัดการมรดกคนหนึ่งถอนตัวแล้ว ผู้จัดการมรดกที่เหลือจะสิ้นอำนาจจัดการมรดกไปด้วยเสมอ ผลของการถอนตัวต้องพิจารณาตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๗๑๕ วรรคสอง ประกอบกับข้อกำหนดในพินัยกรรม ในกรณีที่พินัยกรรมกำหนดให้บุคคลสองคนร่วมกันเป็นผู้จัดการมรดก แต่มีข้อยกเว้นกรณีบุคคลใดบุคคลหนึ่งสละสิทธิ์หรือขอถอนตัว ข้อกำหนดดังกล่าวย่อมมีความสำคัญต่อการพิจารณาเจตนาของเจ้ามรดกและอำนาจของผู้จัดการมรดกที่เหลือ ส่วนคำชี้แจงของศาลที่มีเนื้อหาเป็นการวินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับสิทธิของคู่ความ แม้ไม่ได้ใช้รูปแบบเป็นคำสั่งโดยตรง ก็อาจเป็นคำวินิจฉัยที่คู่ความสามารถโต้แย้งตามกระบวนการอุทธรณ์ฎีกาได้ โดยต้องพิจารณาเนื้อหาสาระของคำวินิจฉัยและหลักเกณฑ์แห่งกฎหมายประกอบกัน บทบัญญัติกฎหมายสำคัญที่เกี่ยวข้องกับคดีนี้ ได้แก่ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๗๑๕ วรรคสอง และประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา ๒๗ คำถามที่พบบ่อย (FAQ) ๑. ผู้จัดการมรดกร่วมสองคน หากคนหนึ่งถอนตัว อีกคนสามารถจัดการมรดกต่อไปเพียงลำพังได้หรือไม่ คำตอบ สามารถทำได้เมื่อเข้าเงื่อนไขตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๑๗๑๕ วรรคสอง กล่าวคือ เมื่อมีผู้จัดการมรดกหลายคน แต่บางคนไม่สามารถหรือไม่เต็มใจจัดการมรดก และเหลือผู้จัดการมรดกเพียงคนเดียว บุคคลที่เหลือย่อมมีสิทธิจัดการมรดกโดยลำพัง เว้นแต่พินัยกรรมจะกำหนดไว้เป็นอย่างอื่น ในคดีนี้พินัยกรรมมีข้อยกเว้นกรณีผู้จัดการมรดกคนหนึ่งสละสิทธิ์หรือถอนตัว ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยว่าผู้จัดการมรดกที่เหลือมีอำนาจจัดการมรดกต่อไปเพียงลำพังตามพินัยกรรมและกฎหมาย ๒. เมื่อศาลอนุญาตให้ผู้จัดการมรดกคนหนึ่งถอนตัว ต้องขอให้ศาลแต่งตั้งผู้จัดการมรดกที่เหลือใหม่หรือไม่ คำตอบ ในข้อเท็จจริงของคดีนี้ ผู้จัดการมรดกที่เหลือได้รับแต่งตั้งโดยคำสั่งศาลซึ่งถึงที่สุดแล้ว เมื่อผู้จัดการมรดกร่วมอีกคนหนึ่งถอนตัว ศาลฎีกาวินิจฉัยให้ผู้จัดการมรดกที่เหลือมีอำนาจจัดการมรดกต่อไปเพียงลำพังตามมาตรา ๑๗๑๕ วรรคสอง และข้อกำหนดในพินัยกรรม โดยมิได้วินิจฉัยว่าต้องแต่งตั้งผู้จัดการมรดกคนเดิมขึ้นใหม่อีกครั้ง อย่างไรก็ตาม ในกรณีอื่นต้องพิจารณาข้อกำหนดในพินัยกรรมและข้อเท็จจริงเกี่ยวกับสถานะของผู้จัดการมรดกประกอบด้วย ๓. คำชี้แจงของศาลที่บันทึกไว้ในรายงานกระบวนพิจารณาสามารถอุทธรณ์ฎีกาได้หรือไม่ คำตอบ หากคำชี้แจงนั้นมีเนื้อหาเป็นการวินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับสิทธิของคู่ความแล้ว ย่อมเป็นคำวินิจฉัยที่คู่ความผู้ไม่เห็นด้วยสามารถโต้แย้งตามหลักเกณฑ์แห่งกฎหมายได้ ในคดีนี้ศาลชั้นต้นบันทึกว่าผู้ร้องที่ ๒ ไม่มีอำนาจจัดการมรดกเพียงลำพัง ศาลฎีกาเห็นว่าเป็นการวินิจฉัยปัญหาข้อกฎหมายแล้ว แม้จะใช้รูปแบบคำชี้แจงแทนคำสั่งโดยตรงก็ตาม ๔. ผู้จัดการมรดกที่เหลือเพียงคนเดียวสามารถแบ่งทรัพย์มรดกตามความประสงค์ของตนได้หรือไม่ คำตอบ ไม่สามารถจัดการทรัพย์มรดกตามอำเภอใจได้ แม้ผู้จัดการมรดกจะมีอำนาจจัดการเพียงลำพัง แต่ยังมีหน้าที่ต้องจัดการทรัพย์มรดกตามสิทธิของทายาทแต่ละคน ตามข้อกำหนดในพินัยกรรม และตามกฎหมาย หากผู้จัดการมรดกไม่ปฏิบัติตามหน้าที่จนเป็นการโต้แย้งสิทธิของบุคคลใด บุคคลนั้นย่อมมีสิทธิฟ้องผู้จัดการมรดกต่อศาลได้ นอกจากนี้ บุคคลที่กฎหมายให้อำนาจร้องขอถอดถอนผู้จัดการมรดก ย่อมสามารถใช้สิทธิดังกล่าวได้เมื่อมีเหตุตามกฎหมาย
|



.jpg)